Tìm hiểu sự sáng tạo và quyền năng của Chúa Giêsu qua Kinh Thánh, phép lạ, thập giá, phục sinh và ý nghĩa với con người hôm nay.
Trong đức tin Kitô giáo, Chúa Giêsu không chỉ được nhìn nhận như một vị thầy đạo đức hay một nhân vật tôn giáo có ảnh hưởng lớn trong lịch sử. Người còn được tuyên xưng là Ngôi Lời nhập thể, Con Thiên Chúa và Đấng cứu độ. Bởi vậy, khi nói đến sự sáng tạo và quyền năng của Chúa Giêsu, người Kitô hữu thường đặt cuộc đời trần thế của Người trong một viễn tượng rộng hơn: từ công trình sáng tạo vũ trụ, việc chữa lành con người cho đến sự đổi mới đời sống qua thập giá và phục sinh.
Khái niệm “sự sáng tạo” trong chủ đề này có thể được hiểu theo hai chiều kích. Trước hết là vai trò của Đức Kitô trong công trình sáng tạo theo thần học Kitô giáo. Tiếp đến là khả năng khai mở những điều mới mẻ trong đời sống con người: khôi phục phẩm giá, chữa lành những đổ vỡ, tạo lập một cộng đồng dựa trên tình yêu, lòng thương xót và tinh thần phục vụ.
Hiểu đúng về sự sáng tạo và quyền năng của Chúa Giêsu
“Sự sáng tạo” không chỉ có nghĩa là làm nên vũ trụ
Trong ngôn ngữ thông thường, sáng tạo là khả năng làm ra một điều mới, tìm được cách giải quyết mới hoặc thể hiện trí tưởng tượng trong nghệ thuật và đời sống. Tuy nhiên, trong thần học Kitô giáo, sáng tạo trước hết nói đến hành động Thiên Chúa ban sự hiện hữu cho muôn loài.
Kinh Thánh mở đầu bằng trình thuật Thiên Chúa sáng tạo trời đất. Các tác giả Tân Ước tiếp tục khai triển niềm tin này khi trình bày Đức Kitô như Ngôi Lời, Đấng có tương quan mật thiết với công trình sáng tạo. Theo cách hiểu ấy, Chúa Giêsu không chỉ xuất hiện tại một thời điểm trong lịch sử nhân loại, nhưng căn tính của Người được đặt trong mầu nhiệm đời đời của Thiên Chúa.
Vì thế, nói đến sự sáng tạo của Chúa Giêsu không có nghĩa là tách Người khỏi Chúa Cha và Chúa Thánh Thần. Kitô giáo tuyên xưng một Thiên Chúa duy nhất trong Ba Ngôi. Công trình sáng tạo được hiểu là công trình của Thiên Chúa, trong đó Ngôi Lời có vai trò trung gian và biểu lộ.
Chiều kích thứ hai của sự sáng tạo được thể hiện trong sứ vụ của Chúa Giêsu. Người không sáng tạo theo nghĩa sản xuất vật chất hay xây dựng một hệ thống quyền lực trần thế. Người làm nảy sinh những cách nhìn mới về con người, lề luật, tình yêu, sự tha thứ, quyền lực và cộng đồng. Những người bị gạt ra bên lề được đón nhận; người tội lỗi được mở ra con đường trở về; người đau khổ được nhìn bằng lòng thương xót thay vì sự kết án.
Quyền năng không đồng nghĩa với thống trị
Trong nhiều nền văn hóa, quyền năng thường gắn với khả năng điều khiển người khác, sở hữu của cải, chiến thắng đối thủ hoặc áp đặt ý muốn của mình. Các sách Tin Mừng lại trình bày một hình ảnh khác về quyền năng của Chúa Giêsu.
Người có uy quyền trong lời giảng dạy, nhưng không sử dụng uy quyền để cưỡng ép người nghe. Người thực hiện những dấu lạ, nhưng nhiều lần tránh biến chúng thành phương tiện phô trương. Người được dân chúng tìm đến, nhưng không xây dựng một bộ máy chính trị để giành quyền lực. Người rửa chân cho các môn đệ và dạy rằng người đứng đầu phải trở nên người phục vụ.
Chúa Giêsu trong công trình sáng tạo theo Kinh Thánh
Ngôi Lời trong phần mở đầu Tin Mừng Gioan
Một trong những nền tảng quan trọng nhất của thần học Kitô giáo về vai trò sáng tạo của Đức Kitô nằm ở phần mở đầu Tin Mừng Gioan. Tác giả sử dụng danh xưng “Ngôi Lời” để nói về Đấng hiện hữu từ khởi đầu, ở với Thiên Chúa và mang bản tính thần linh.
Theo trình thuật này, muôn vật được tạo thành nhờ Ngôi Lời. Ngôi Lời đồng thời được liên kết với sự sống và ánh sáng. Sau đó, tác giả xác định Ngôi Lời đã trở nên người phàm và cư ngụ giữa nhân loại. Kitô giáo hiểu đây là việc Con Thiên Chúa nhập thể nơi Chúa Giêsu.
Cách trình bày ấy đặt cuộc đời của Chúa Giêsu thành Nazareth trong một chiều kích vượt lên trên phạm vi tiểu sử thông thường. Người vừa thực sự bước vào lịch sử nhân loại, vừa được tuyên xưng có căn tính thần linh và có vai trò trong công trình sáng tạo.
Hình ảnh Ngôi Lời cũng gợi lên ý nghĩa về trật tự, sự khôn ngoan và khả năng truyền đạt. Theo quan niệm Kinh Thánh, Thiên Chúa sáng tạo bằng lời. Lời của Thiên Chúa không phải âm thanh trống rỗng, nhưng là lời đem lại sự sống, thiết lập trật tự và bày tỏ ý định tốt lành.
Khi gọi Chúa Giêsu là Ngôi Lời nhập thể, Tin Mừng Gioan muốn diễn tả rằng nơi Người, Thiên Chúa tự bày tỏ mình một cách cụ thể trong đời sống con người. Những gì Chúa Giêsu nói, làm, chịu đau khổ và trao ban được nhìn nhận như sự biểu lộ về dung mạo của Thiên Chúa.
Đức Kitô là hình ảnh của Thiên Chúa vô hình
Thư gửi tín hữu Côlôxê trình bày Đức Kitô là hình ảnh của Thiên Chúa vô hình. Bản văn khẳng định muôn vật trên trời và dưới đất, hữu hình và vô hình, được tạo dựng trong Người, nhờ Người và cho Người.
Đây là một tuyên bố thần học có chiều sâu. Đức Kitô được nói đến như một nhân vật có mặt trong công trình sáng tạo và là điểm quy hướng của công trình ấy. Vũ trụ không bị nhìn như một thực tại ngẫu nhiên hoặc hoàn toàn vô nghĩa. Theo đức tin Kitô giáo, muôn loài có nguồn gốc, trật tự và mục đích trong Thiên Chúa.
Quyền năng của Chúa Giêsu qua lời giảng dạy
Uy quyền đến từ sự thống nhất giữa lời nói và đời sống
Các sách Tin Mừng ghi nhận người nghe ngạc nhiên trước cách Chúa Giêsu giảng dạy. Uy quyền của Người nằm ở nội dung lời nói và ở sự thống nhất giữa lời giảng và cách sống.
Người dạy về lòng thương xót và thực hành lòng thương xót. Người nói về sự tha thứ và tha thứ cho người xúc phạm. Người dạy các môn đệ phục vụ và chính Người phục vụ họ. Người nói về tình yêu đến cùng và chấp nhận chịu đau khổ vì điều mình loan báo.
Uy quyền đạo đức khác với quyền lực cưỡng chế. Một người có thể buộc người khác làm theo bằng sức mạnh, nhưng không nhất thiết khiến họ tin tưởng. Chúa Giêsu, theo các sách Tin Mừng, mời gọi người nghe tự do đáp lại. Có người tin theo, có người do dự, có người phản đối và cũng có người rời bỏ.
Sự tự do này là một phần quan trọng trong cách Chúa Giêsu sử dụng quyền năng. Người không biến con người thành công cụ. Người kêu gọi, chất vấn và cảnh tỉnh, nhưng để mỗi người chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.
Lời có khả năng đánh thức và biến đổi
Quyền năng trong lời Chúa Giêsu thường được biểu lộ qua những lời gọi ngắn gọn nhưng có khả năng thay đổi hướng đi của một đời người. Các môn đệ được mời bỏ lối sống cũ để bước vào sứ vụ mới. Người thu thuế được gọi ra khỏi vị trí bị khinh miệt. Người phạm lỗi được mời đứng dậy và bắt đầu lại.
Lời ấy không chỉ an ủi. Có lúc Chúa Giêsu phê phán sự giả hình, thái độ dùng tôn giáo để tìm danh vọng hoặc việc tuân giữ hình thức mà bỏ quên công lý và lòng thương xót.
Như vậy, quyền năng của lời Chúa Giêsu vừa chữa lành vừa xét lại. Lời đem lại hy vọng cho người bị đè nặng, nhưng cũng gây bất an cho những ai đang hưởng lợi từ sự bất công hoặc dùng quyền lực để phục vụ bản thân.
Trong truyền thống Kitô giáo, việc đọc Kinh Thánh không chỉ nhằm tìm kiến thức về quá khứ. Người tín hữu tin rằng lời của Đức Kitô vẫn có khả năng soi sáng lương tâm, điều chỉnh các mối quan hệ và khơi dậy trách nhiệm trong hiện tại.
Ý nghĩa của các phép lạ: Dấu chỉ thay vì trình diễn
Phép lạ hướng về căn tính và sứ vụ của Chúa Giêsu
Trong Tin Mừng Gioan, nhiều phép lạ được gọi là “dấu chỉ”. Dấu chỉ không dừng lại ở bản thân hiện tượng, mà hướng người chứng kiến đến một ý nghĩa sâu hơn.
Việc chữa lành hướng đến sự sống viên mãn. Việc ban bánh gợi đến sự nuôi dưỡng của Thiên Chúa. Ánh sáng cho người mù gợi đến khả năng nhận biết chân lý. Việc gọi Lazarô ra khỏi mồ hướng đến niềm hy vọng phục sinh.
Nếu chỉ tập trung vào tính kỳ lạ, người đọc có thể bỏ qua thông điệp cốt lõi. Các phép lạ không được kể nhằm kích thích sự tò mò về những hiện tượng siêu nhiên. Chúng được đặt trong toàn bộ lời giảng về Nước Thiên Chúa, sự hoán cải, lòng thương xót và niềm tin.
Phép lạ không phải công cụ để ép buộc niềm tin
Các sách Tin Mừng cho thấy không phải ai chứng kiến dấu lạ cũng tin Chúa Giêsu. Một số người ngạc nhiên, một số hoài nghi, một số tìm cách giải thích theo hướng khác, trong khi một số nhà lãnh đạo lại xem hoạt động của Người là mối đe dọa.
Điều này cho thấy phép lạ không loại bỏ tự do của con người. Một hiện tượng phi thường không tự động tạo ra niềm tin trưởng thành. Đức tin trong Kitô giáo còn liên quan đến sự tín thác, thay đổi đời sống và bước vào mối tương quan với Thiên Chúa.
Chúa Giêsu cũng từ chối một số yêu cầu đòi Người làm dấu lạ nhằm chứng minh bản thân hoặc thỏa mãn sự tò mò. Trong trình thuật về các cơn cám dỗ, Người không sử dụng quyền năng để phô trương, tìm danh tiếng hoặc thống trị các dân tộc.
Do đó, dùng phép lạ như một công cụ gây sợ hãi, thu hút tiền bạc hoặc tuyên bố ai đó có quyền lực tuyệt đối là điều không phù hợp với tinh thần các sách Tin Mừng. Người đọc cần thận trọng trước những lời hứa chắc chắn về chữa bệnh, tài lộc hoặc thay đổi số phận dựa trên những thực hành thiếu căn cứ.
