Tìm hiểu cách học tin cậy Đức Chúa Trời qua cầu nguyện, Kinh Thánh, trải nghiệm, cộng đồng đức tin và những bước thực hành cụ thể.
Tin cậy Đức Chúa Trời là một trong những nội dung quan trọng của đời sống Kitô giáo, nhưng đây không phải điều con người có thể đạt được chỉ bằng một quyết định nhất thời. Có những ngày người tin Chúa cảm thấy lòng mình đầy bình an, nhưng cũng có những lúc họ lo lắng, hoang mang, thất vọng hoặc không hiểu vì sao Đức Chúa Trời để một biến cố đau buồn xảy đến.
Bởi vậy, câu hỏi “Làm thế nào tôi có thể học để tin cậy nơi Đức Chúa Trời?” không phải dấu hiệu của một đức tin yếu kém. Trái lại, đó có thể là khởi đầu của một hành trình trưởng thành. Trong Kinh Thánh, nhiều người tin kính cũng từng sợ hãi, nghi ngờ, than khóc và đặt câu hỏi với Đức Chúa Trời. Điều quan trọng không phải là họ chưa bao giờ dao động, mà là giữa những dao động ấy, họ vẫn quay về tìm kiếm Ngài.
Theo quan niệm Kitô giáo, tin cậy Đức Chúa Trời không có nghĩa là chắc chắn mọi việc sẽ diễn ra đúng như mong muốn. Tin cậy là lựa chọn nương dựa nơi bản tính, tình yêu và sự thành tín của Ngài, ngay cả khi con người chưa nhìn thấy toàn bộ câu trả lời. Đức tin như vậy được vun đắp qua Kinh Thánh, cầu nguyện, sự vâng phục, kinh nghiệm sống và sự đồng hành của cộng đồng đức tin.
Tin cậy Đức Chúa Trời có nghĩa là gì?
Trong đời sống thường ngày, chúng ta thường tin một người khi nhận thấy người ấy trung thực, đáng tin và giữ lời. Sự tin cậy không hình thành trong khoảng trống mà lớn dần qua mối quan hệ. Tương tự, trong đức tin Kitô giáo, con người học tin cậy Đức Chúa Trời khi ngày càng nhận biết Ngài là ai, hiểu những điều Ngài dạy và trải nghiệm sự hiện diện của Ngài trong đời sống.
Sách Châm Ngôn khuyên người tin Chúa hết lòng tin cậy Đức Giê-hô-va, không thể chỉ dựa vào sự hiểu biết riêng, đồng thời nhận biết Ngài trong mọi đường lối. Lời dạy này không phủ nhận giá trị của lý trí. Kinh Thánh không bảo con người ngừng suy nghĩ, từ bỏ trách nhiệm hoặc hành động thiếu cân nhắc. Điều được nhấn mạnh là sự hiểu biết của con người luôn có giới hạn và không nên được xem như tiêu chuẩn tuyệt đối.
Tin cậy Đức Chúa Trời có thể được hiểu qua một số phương diện.
Trước hết, đó là tin rằng Ngài hiểu những điều con người chưa hiểu. Mỗi người chỉ nhìn thấy một phần rất nhỏ của hoàn cảnh, trong khi nhiều nguyên nhân, hệ quả và mối liên hệ vẫn còn nằm ngoài nhận thức của mình.
Thứ hai, tin cậy là tin rằng Đức Chúa Trời quan tâm đến con người. Trong Tân Ước, người tin Chúa được mời gọi trao những nỗi lo âu cho Ngài, vì Ngài chăm sóc họ. Đây không phải lời phủ nhận khó khăn, mà là lời mời đừng mang mọi gánh nặng một mình.
Thứ ba, tin cậy là tiếp tục sống ngay thẳng và làm điều thiện, ngay cả khi chưa nhận được câu trả lời mong muốn. Đức tin chân thành thể hiện qua lời nói hoặc cảm xúc và qua cách con người lựa chọn hành động giữa những tình huống không chắc chắn.
Thứ tư, tin cậy là chấp nhận rằng ý muốn của Đức Chúa Trời có thể khác với kế hoạch cá nhân. Điều này thường khó khăn, bởi con người dễ đồng nhất sự tốt lành của Ngài với việc Ngài phải thực hiện đúng điều mình cầu xin. Tuy nhiên, trong truyền thống Kitô giáo, Đức Chúa Trời không được hiểu như một sức mạnh để con người điều khiển, mà là Đấng con người tìm kiếm, yêu kính và vâng phục.
Tin cậy không phải là nhắm mắt tin một cách thụ động
Đôi khi, sự tin cậy bị hiểu nhầm là không cần suy nghĩ, không cần chuẩn bị và cũng không cần chịu trách nhiệm. Một người có thể nói rằng mình “phó thác cho Chúa”, nhưng lại bỏ qua những việc cần làm, không lắng nghe lời khuyên, không sửa chữa sai lầm hoặc trốn tránh hậu quả từ lựa chọn của mình.
Đó không phải là tinh thần phó thác được trình bày trong Kinh Thánh.
Tin cậy Đức Chúa Trời không đối lập với sự khôn ngoan. Người tin Chúa vẫn cần học hỏi, làm việc, lập kế hoạch, cân nhắc rủi ro và tìm kiếm sự giúp đỡ thích hợp. Khi đau bệnh, họ có thể cầu nguyện đồng thời tìm đến cơ sở y tế. Khi gặp khó khăn tài chính, họ có thể xin Chúa hướng dẫn nhưng vẫn cần xem lại thu nhập, chi tiêu và trách nhiệm của mình. Khi mối quan hệ xảy ra xung đột, cầu nguyện không thay thế cho việc đối thoại, xin lỗi và thay đổi cách cư xử.
Sự tin cậy trưởng thành thường đi cùng tinh thần trách nhiệm. Con người làm điều thuộc bổn phận của mình, còn những điều vượt ngoài khả năng kiểm soát thì giao phó cho Đức Chúa Trời.
Cũng cần phân biệt tin cậy với suy nghĩ tích cực đơn thuần. Suy nghĩ tích cực thường tập trung vào hy vọng rằng tình hình sẽ trở nên thuận lợi. Đức tin Kitô giáo hướng sâu hơn: ngay cả khi kết quả không thuận lợi theo mong đợi, người tin Chúa vẫn có thể tìm kiếm sự hiện diện, sự hướng dẫn và ý nghĩa trong mối quan hệ với Ngài.
Vì sao con người khó tin cậy Đức Chúa Trời?
Những lời cầu nguyện chưa được đáp lại
Nhiều người cảm thấy khó tin cậy Đức Chúa Trời sau một thời gian dài cầu nguyện mà hoàn cảnh dường như không thay đổi. Có người cầu xin cho một người thân được chữa lành nhưng bệnh tình vẫn tiến triển. Có người xin một cơ hội việc làm nhưng liên tục thất bại. Có người cầu xin gia đình được hòa thuận nhưng xung đột vẫn kéo dài.
Trong những trường hợp ấy, lời khuyên “hãy tin nhiều hơn” đôi khi có thể khiến người đang đau khổ cảm thấy bị phán xét. Đức tin không nên được dùng để đổ lỗi rằng mọi khó khăn xảy ra vì một người chưa cầu nguyện đủ hoặc chưa có đủ lòng tin.
Kinh nghiệm đau buồn trong quá khứ
Một người từng bị phản bội, bỏ rơi hoặc chịu tổn thương có thể khó đặt niềm tin không chỉ nơi con người mà cả nơi Đức Chúa Trời. Họ có thể tự hỏi: Nếu Ngài yêu thương tôi, tại sao Ngài để điều đó xảy ra?
Đây là câu hỏi nghiêm túc, không nên được giải đáp bằng những câu nói đơn giản như “mọi chuyện đều có lý do” hoặc “đó chắc chắn là điều tốt cho bạn”. Những lời như vậy có thể vô tình xem nhẹ nỗi đau.
Mặc cảm vì lỗi lầm
Một số người không dám tin cậy Đức Chúa Trời vì cảm thấy mình không xứng đáng. Họ cho rằng Ngài chỉ chăm sóc những người đạo đức hơn, cầu nguyện nhiều hơn hoặc ít phạm sai lầm hơn.
Trong đức tin Kitô giáo, sự tin cậy không được xây dựng trên ý nghĩ rằng con người hoàn hảo. Nó bắt đầu từ việc nhận biết con người có giới hạn, cần được tha thứ và cần ân điển. Người tin Chúa được mời gọi thành thật nhìn nhận lỗi lầm, ăn năn, sửa đổi và trở về với Đức Chúa Trời, thay vì trốn tránh Ngài.
Đồng nhất đức tin với cảm xúc
Có lúc một người cảm thấy rất gần gũi Đức Chúa Trời, nhưng cũng có lúc việc cầu nguyện trở nên khô khan và Kinh Thánh dường như khó hiểu. Nếu coi cảm xúc là bằng chứng duy nhất của đức tin, người ấy sẽ dễ nghĩ rằng Đức Chúa Trời đã rời bỏ mình.
Cảm xúc có giá trị và cần được lắng nghe, nhưng cảm xúc luôn thay đổi. Tin cậy Đức Chúa Trời không có nghĩa là lúc nào cũng cảm thấy bình an. Đôi khi, đức tin được thể hiện bằng việc tiếp tục cầu nguyện và sống trung tín ngay trong lúc lòng chưa cảm nhận được sự an ủi.
Học tin cậy giữa những lời cầu nguyện chưa được đáp lại
Khoảng thời gian chờ đợi thường là nơi lòng tin bị thử thách rõ nhất. Khi không có thay đổi, con người dễ nghĩ rằng Đức Chúa Trời không nghe, không quan tâm hoặc đã từ chối mình.
Trong thời gian ấy, có một số điều cần ghi nhớ.
Thứ nhất, sự im lặng mà con người cảm nhận không nhất thiết đồng nghĩa với sự vắng mặt của Đức Chúa Trời. Cảm giác bị bỏ rơi là trải nghiệm có thật, nhưng cảm giác ấy không phải lúc nào cũng phản ánh toàn bộ thực tại của đức tin.
Thứ hai, chờ đợi không có nghĩa là ngừng hành động. Bạn vẫn cần tìm kiếm lời khuyên, chăm sóc bản thân, thực hiện trách nhiệm và sửa đổi những điều cần sửa đổi.
Thứ ba, không nên tự kết luận rằng lời cầu nguyện chưa được đáp lại vì bạn không có đủ đức tin. Cách giải thích ấy có thể tạo ra mặc cảm và làm tổn thương những người đang đối diện bệnh tật, mất mát hoặc nghịch cảnh.
Thứ tư, bạn có quyền than khóc. Đau buồn không phải kẻ thù của đức tin. Nhiều thi thiên được hình thành từ chính tiếng kêu của những con người không hiểu điều đang xảy ra nhưng vẫn hướng lời mình về Đức Chúa Trời.
Thứ năm, sự tin cậy đôi khi chỉ đơn giản là tiếp tục bước thêm một ngày. Không phải lúc nào người tin Chúa cũng có được cảm giác mạnh mẽ hoặc câu trả lời rõ ràng. Có những giai đoạn, đức tin được biểu lộ qua sự kiên trì âm thầm.
Thư Gia-cơ trình bày thử thách đức tin như một tiến trình có thể sinh ra sự kiên nhẫn và trưởng thành. Điều này không có nghĩa bản thân đau khổ là điều đáng tìm kiếm, nhưng cho thấy nghịch cảnh có thể trở thành nơi nhân cách và sức chịu đựng được rèn luyện.
Một lời cầu nguyện xin học biết tin cậy Đức Chúa Trời
Lạy Đức Chúa Trời,
Con thừa nhận rằng có nhiều điều con không hiểu và không thể kiểm soát. Có những lúc con muốn tin cậy Ngài nhưng lòng con vẫn đầy sợ hãi, hoang mang và nghi ngờ.
Xin giúp con nhận biết Ngài qua Kinh Thánh, qua sự cầu nguyện và qua những điều tốt lành con gặp trong đời sống. Xin ban cho con sự khôn ngoan để làm điều thuộc trách nhiệm của mình, lòng can đảm để đối diện sự thật và sự khiêm nhường để nhận sự giúp đỡ.
Xin dạy con không đồng nhất sự tin cậy với việc mọi mong muốn đều được đáp ứng. Khi hoàn cảnh chưa thay đổi, xin giúp con tiếp tục sống trung tín, yêu thương và ngay thẳng.
Xin nhắc con nhớ những lần con đã được nâng đỡ. Khi con cảm thấy cô đơn, xin dẫn con đến với những người có thể đồng hành cách chân thành. Khi con sai lầm, xin giúp con biết ăn năn, sửa đổi và trở về.
Con xin giao phó cho Ngài những điều vượt quá khả năng của con. Xin ban cho con sức lực để bước đi trong ngày hôm nay.
A-men.
Học tin cậy Đức Chúa Trời không phải là cố gắng loại bỏ mọi câu hỏi, cảm xúc và nỗi sợ. Đó là hành trình ngày càng nhận biết Ngài, thành thật trong cầu nguyện, thực hiện trách nhiệm của mình và giao phó những điều nằm ngoài khả năng kiểm soát.
Theo đức tin Kitô giáo, sự tin cậy không bảo đảm rằng người tin Chúa sẽ tránh được mọi đau khổ hoặc luôn nhận đúng điều mình mong muốn. Đức tin giúp con người không phải đối diện tất cả chỉ bằng sức riêng. Giữa những điều chưa hiểu, họ vẫn có thể cầu nguyện; giữa lúc chờ đợi, họ vẫn có thể sống ngay thẳng; giữa nghịch cảnh, họ vẫn có thể tìm kiếm sự nâng đỡ và tiếp tục hy vọng.
Lòng tin ấy thường không hình thành qua một biến cố duy nhất. Nó được vun đắp qua từng ngày đọc Kinh Thánh, từng lời cầu nguyện chân thành, từng việc nhỏ được thực hiện trong sự vâng phục và từng lần con người lựa chọn quay về với Đức Chúa Trời.
Có thể hôm nay bạn chưa thể nói rằng mình hoàn toàn tin cậy. Nhưng bạn có thể bắt đầu bằng một lời cầu nguyện rất thật: “Con tin, xin giúp cho sự chưa tin của con.” Chính sự thành thật ấy có thể trở thành bước đầu tiên trên con đường đức tin trưởng thành.
