Trong đời sống Kitô giáo, “xức dầu” là một cụm từ xuất hiện khá thường xuyên. Người ta có thể nghe nói đến việc xức dầu cho người lãnh Bí tích Rửa tội, xức dầu trong Bí tích Thêm sức, xức dầu cho người bệnh, xức dầu khi truyền chức hoặc một người được “Chúa xức dầu” để đảm nhận sứ mạng nào đó. Tuy nhiên, những cách nói này không phải lúc nào cũng mang cùng một nghĩa.
Có trường hợp xức dầu là một hành động hữu hình: một thừa tác viên dùng dầu đã được làm phép hoặc thánh hiến để ghi dấu trên thân thể người lãnh nhận nghi thức. Trong trường hợp khác, “được xức dầu” là cách diễn đạt mang ý nghĩa thần học, nói về việc một người được Thiên Chúa tuyển chọn, thánh hiến, ban ơn hoặc sai đi phục vụ.
Vì vậy, để hiểu đúng xức dầu là gì, cần phân biệt giữa dầu được sử dụng trong nghi lễ, ý nghĩa biểu tượng của dầu và khái niệm “sự xức dầu” của Chúa Thánh Thần. Cũng cần lưu ý rằng Công giáo, Chính Thống giáo, Anh giáo và các hệ phái Tin Lành có thể sử dụng từ ngữ này theo những cách không hoàn toàn giống nhau.
Xức dầu là gì?
Theo nghĩa thông thường, xức dầu là hành động thoa, đổ hoặc ghi một lượng dầu lên cơ thể hay một đồ vật. Trong thế giới cổ đại, dầu, đặc biệt là dầu ôliu, được sử dụng trong đời sống hằng ngày để chăm sóc da, làm dịu vết thương, chế biến thức ăn, thắp sáng, tạo hương thơm và chuẩn bị cho các hoạt động thể lực.
Khi được đưa vào đời sống tôn giáo, hành động xức dầu có thêm ý nghĩa thiêng liêng. Dầu không chỉ là một chất liệu vật chất mà còn trở thành dấu chỉ diễn tả việc tuyển chọn, thánh hiến, chữa lành, tăng sức, bảo vệ hoặc trao một sứ mạng.
Trong Kitô giáo, có thể hiểu xức dầu theo ba tầng ý nghĩa chính:
Xức dầu như một hành động nghi lễ
Đây là việc sử dụng dầu trong một nghi thức tôn giáo cụ thể. Dầu có thể được thừa tác viên làm phép hoặc được giám mục thánh hiến, tùy theo truyền thống và mục đích sử dụng.
Chẳng hạn, trong Công giáo, dầu được dùng trong nghi thức chuẩn bị cho người dự tòng, trong Bí tích Rửa tội, Bí tích Thêm sức, Bí tích Truyền chức và Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân. Dầu thánh cũng được sử dụng khi cung hiến nhà thờ hoặc bàn thờ.
Trong một số truyền thống Kitô giáo khác, dầu có thể được dùng khi cầu nguyện cho người bệnh, trong nghi thức gia nhập Hội Thánh hoặc khi trao một trách nhiệm mục vụ.
Xức dầu như dấu chỉ thánh hiến
Xức dầu có thể diễn tả việc một người hoặc một nơi chốn được dành riêng cho Thiên Chúa và cho một mục đích thánh.
Trong ý nghĩa này, người được xức dầu không được xem là sở hữu một thứ quyền lực bí mật. Điều được nhấn mạnh là họ được trao một trách nhiệm, một căn tính hoặc một sứ mạng phải thực hiện trong sự trung thành với Thiên Chúa và cộng đoàn.
Xức dầu như hình ảnh về hoạt động của Chúa Thánh Thần
Trong ngôn ngữ Kitô giáo, “sự xức dầu” còn có thể được dùng theo nghĩa thiêng liêng mà không nhất thiết có hành động thoa dầu thể lý. Cách nói này diễn tả việc Chúa Thánh Thần hiện diện, hướng dẫn, tăng sức và ban những ân huệ cần thiết để một người sống đức tin hoặc thực hiện sứ mạng.
Vì thế, khi nghe nói một người “được Chúa xức dầu”, không nên mặc nhiên hiểu rằng người ấy vừa tham dự một nghi lễ dùng dầu. Cụm từ này có thể chỉ việc người ấy được nhìn nhận là đã được Thiên Chúa kêu gọi và ban ơn để phục vụ.
Nguồn gốc của việc xức dầu trong Kinh Thánh
Việc sử dụng dầu trong nghi lễ đã có từ thời Cựu Ước và gắn liền với đời sống của dân Israel. Kinh Thánh cho thấy dầu được sử dụng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, từ chăm sóc thân thể đến việc thánh hiến người và đồ vật.
Dầu trong đời sống của người xưa
Đối với cư dân vùng Cận Đông cổ đại, dầu ôliu là một sản phẩm có giá trị. Dầu được dùng để nấu ăn, thắp đèn, chăm sóc da, làm thuốc, tạo hương thơm và tiếp đãi khách.
Người đi đường hoặc lao động trong khí hậu khô nóng có thể dùng dầu để làm dịu da. Các vận động viên cũng có tập quán xoa dầu lên cơ thể. Trong việc chăm sóc người bị thương, dầu được dùng như một chất làm dịu và bảo vệ.
Những công dụng này góp phần hình thành ngôn ngữ biểu tượng của Kinh Thánh. Dầu có thể gợi đến sức khỏe, niềm vui, sự phong phú, ánh sáng, sức mạnh và sự chữa lành.
Xức dầu cho vua
Một trong những hình ảnh nổi bật nhất của Cựu Ước là việc các vị vua được xức dầu. Hành động này cho thấy họ được tuyển chọn và đặt vào một trách nhiệm đặc biệt đối với dân.
Vua Saul được xức dầu, sau đó David cũng được ngôn sứ Samuel xức dầu giữa các anh em của mình. Trình thuật về David nhấn mạnh rằng sau khi được xức dầu, Thần Khí của Đức Chúa tác động trên ông.
Ý nghĩa của nghi thức không phải là dầu tự nó tạo ra quyền lực. Dầu là dấu chỉ hữu hình cho việc Thiên Chúa tuyển chọn và trao sứ mạng. Nhà vua phải cai trị trong công lý, bảo vệ người yếu thế và trung thành với giao ước. Khi nhà vua bất trung, việc đã được xức dầu không có nghĩa là mọi hành vi của ông đều tự động trở nên đúng đắn.
Xức dầu cho tư tế
Các tư tế trong truyền thống Israel cũng được thánh hiến để thi hành công việc phụng tự. Việc xức dầu biểu thị rằng họ được dành riêng cho việc phục vụ Thiên Chúa và cộng đoàn.
Sự thánh hiến này luôn đi cùng trách nhiệm. Người được trao chức vụ không được sử dụng địa vị tôn giáo để tìm lợi ích riêng, nhưng phải tuân giữ những đòi hỏi của chức vụ và giúp cộng đoàn trung thành với đời sống đức tin.
Ngôn sứ và sứ mạng loan báo
Kinh Thánh đôi khi sử dụng ngôn ngữ xức dầu để nói đến sứ mạng ngôn sứ. Người được sai đi loan báo lời Thiên Chúa cần được Thần Khí hướng dẫn và ban sức mạnh.
Trong trường hợp này, “xức dầu” không nhất thiết luôn mô tả một nghi thức dùng dầu được kể lại cụ thể. Cụm từ có thể diễn tả việc Thiên Chúa tuyển chọn và sai một người thi hành nhiệm vụ.
Xức dầu cho đồ vật và nơi thánh
Không chỉ con người, một số đồ vật hoặc không gian dành cho việc thờ phượng cũng được xức dầu. Hành động này diễn tả việc chúng được tách khỏi công dụng thông thường để phục vụ đời sống phụng tự.
Cần hiểu đây là sự thánh hiến theo ngôn ngữ tôn giáo, không phải quan niệm rằng dầu biến đồ vật thành một vật có năng lực ma thuật. Giá trị của nghi lễ nằm trong mối liên hệ với Thiên Chúa, cộng đoàn và mục đích thánh mà nơi chốn hoặc đồ vật ấy phục vụ.
Được xức dầu có nghĩa là gì?
“Được xức dầu” có thể mang nhiều nghĩa tùy theo bối cảnh. Không nên tách một câu nói khỏi truyền thống tôn giáo và nghi thức cụ thể mà người nói đang đề cập.
Được Thiên Chúa tuyển chọn
Trong Kinh Thánh, người được xức dầu trước hết có thể là người được tuyển chọn để đảm nhận một sứ mạng. Đó có thể là trách nhiệm lãnh đạo, phục vụ, loan báo hoặc chăm sóc cộng đoàn.
Việc được chọn không đồng nghĩa với việc người ấy cao quý hơn mọi người khác về phẩm giá con người. Sự tuyển chọn trong Kinh Thánh thường đi kèm một gánh nặng trách nhiệm. Người được giao nhiều thì cũng được đòi hỏi nhiều hơn về sự trung thành, khiêm nhường và tinh thần phục vụ.
Được thánh hiến
Được xức dầu cũng có thể mang nghĩa được dành riêng cho Thiên Chúa. Trong các nghi thức Kitô giáo, việc xức dầu biểu thị một căn tính hoặc một mối liên hệ mới.
Chẳng hạn, người đã chịu phép Rửa được nhìn nhận là thuộc về Đức Kitô và gia nhập cộng đoàn Hội Thánh. Người lãnh nhận Bí tích Thêm sức được ghi dấu để sống chứng tá đức tin cách trưởng thành hơn. Người được truyền chức nhận trách nhiệm phục vụ cộng đoàn trong một chức vụ cụ thể.
Được ban ơn và tăng sức
Trong nhiều cách diễn đạt Kitô giáo, sự xức dầu gắn với hoạt động của Chúa Thánh Thần. Người được xức dầu được cầu xin để có sự khôn ngoan, lòng can đảm, sức mạnh nội tâm và những khả năng cần thiết cho sứ mạng.
Tuy nhiên, không nên hiểu ân sủng như một loại năng lượng mà con người có thể sở hữu, điều khiển hoặc sử dụng tùy ý. Theo thần học Kitô giáo, ân sủng là quà tặng và lời mời gọi cộng tác. Người lãnh nhận vẫn cần học hỏi, rèn luyện, cầu nguyện, phân định và chịu trách nhiệm về hành động của mình.
Được sai đi phục vụ
Sự xức dầu luôn hướng đến sứ mạng chứ không chỉ tạo ra một danh hiệu. Một người được trao trách nhiệm trong Hội Thánh phải dùng khả năng của mình để phục vụ người khác, chăm sóc người yếu đuối, xây dựng hiệp nhất và làm chứng cho những giá trị của Tin Mừng.
Bởi vậy, cách dùng cụm từ “người được xức dầu” để đề cao cá nhân, miễn trừ họ khỏi sự góp ý hoặc đòi hỏi người khác phải phục tùng tuyệt đối là cách hiểu cần được thận trọng xem xét.
Được nâng đỡ trong đau yếu
Trong nghi thức xức dầu cho người bệnh, người lãnh nhận được cộng đoàn phó thác cho Thiên Chúa và cầu xin được nâng đỡ về thể xác cũng như tinh thần.
Ý nghĩa này bao gồm sự bình an, lòng can đảm, niềm hy vọng và khả năng đối diện với bệnh tật. Trong niềm tin Kitô giáo, cộng đoàn cũng cầu xin sự chữa lành, nhưng không được khẳng định rằng nghi thức chắc chắn tạo ra một kết quả y khoa cụ thể.
Đức Giêsu Kitô và ý nghĩa “Đấng được xức dầu”
Khái niệm xức dầu giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cách Kitô giáo hiểu về Đức Giêsu.
Từ “Messiah” bắt nguồn từ một từ ngữ Do Thái mang nghĩa “người được xức dầu”. Khi được chuyển sang tiếng Hy Lạp, ý nghĩa tương ứng được diễn tả bằng từ “Christos”. Từ đó hình thành danh xưng “Christ” trong nhiều ngôn ngữ và “Kitô” trong tiếng Việt.
Vì vậy, “Đức Giêsu Kitô” không đơn giản là tên riêng và họ theo cách gọi hiện đại. “Kitô” là một tước hiệu tuyên xưng Đức Giêsu là Đấng được Thiên Chúa xức dầu, tuyển chọn và sai đến.
Đức Giêsu được xức dầu bởi Chúa Thánh Thần
Các trình thuật Tân Ước đặc biệt nhấn mạnh đến việc Chúa Thánh Thần ngự xuống trên Đức Giêsu. Khi bắt đầu sứ vụ công khai, Đức Giêsu công bố rằng Thần Khí của Chúa ngự trên Người và Người được xức dầu để loan báo Tin Mừng cho người nghèo, công bố sự giải thoát và đem hy vọng cho những người đau khổ.
Ở đây, sự xức dầu trước hết nói đến hoạt động của Chúa Thánh Thần và sứ mạng cứu độ. Điều đó sâu xa hơn một hành động thoa dầu thể lý.
Chức năng tư tế, ngôn sứ và vương giả
Truyền thống Kitô giáo nhìn nhận nơi Đức Kitô sự viên mãn của ba chiều kích thường được gắn với việc xức dầu trong Cựu Ước:
- Ngôn sứ, vì Người loan báo và thể hiện lời Thiên Chúa.
- Tư tế, vì Người hiến dâng chính mình và nối kết con người với Thiên Chúa.
- Vương giả, vì Người lãnh đạo bằng sự thật, công lý, tình yêu và tinh thần phục vụ.
Khi một Kitô hữu được xức dầu trong các nghi thức khai tâm, họ được mời gọi tham dự vào sứ mạng này theo bậc sống của mình. Điều đó không có nghĩa mọi tín hữu đều trở thành linh mục có chức thánh hoặc người lãnh đạo tôn giáo. Ý nghĩa là họ được mời gọi sống đời cầu nguyện, làm chứng cho sự thật và phục vụ cộng đồng.
Ý nghĩa biểu tượng của dầu trong Kitô giáo
Dầu có thể chứa đựng nhiều lớp nghĩa biểu tượng. Những ý nghĩa này hình thành từ công dụng thực tế của dầu trong đời sống cổ đại và được các cộng đoàn tôn giáo tiếp nhận, diễn giải.
Dầu là dấu chỉ của sức mạnh
Người xưa dùng dầu để chăm sóc và chuẩn bị thân thể. Từ đó, dầu trở thành hình ảnh của sức mạnh và sự tăng cường.
Trong nghi lễ Kitô giáo, việc xức dầu có thể diễn tả lời cầu xin để người lãnh nhận có sức mạnh thiêng liêng, đủ can đảm đối diện với thử thách và trung thành với ơn gọi.
Dầu là dấu chỉ chữa lành
Dầu từng được sử dụng để làm dịu và chăm sóc vết thương. Vì vậy, dầu trở thành biểu tượng của sự chữa lành, an ủi và chăm sóc.
Trong nghi thức dành cho người bệnh, dầu nhắc đến lòng thương xót của Thiên Chúa và trách nhiệm của cộng đoàn đối với người đang đau yếu. Sự chăm sóc này không chỉ thuộc phạm vi nghi lễ mà còn phải được thể hiện qua việc thăm hỏi, điều trị, chăm sóc y tế và nâng đỡ gia đình.
Dầu là dấu chỉ thánh hiến
Khi một người được xức dầu để đảm nhận chức vụ, dầu diễn tả rằng cuộc đời và trách nhiệm của họ được đặt trong mối liên hệ với Thiên Chúa.
Sự thánh hiến không tách con người khỏi xã hội hoặc khiến họ trở thành một tầng lớp không thể bị chất vấn. Trái lại, sự thánh hiến đặt ra yêu cầu cao hơn về đạo đức, lòng trung thành và tinh thần phục vụ.
Dầu thơm diễn tả niềm vui và sự hiện diện
Một số loại dầu dùng trong nghi lễ có hương thơm. Hương thơm gợi đến niềm vui, phẩm giá và vẻ đẹp của đời sống được đổi mới.
Truyền thống Kitô giáo đôi khi dùng hình ảnh “hương thơm của Đức Kitô” để nói đến một đời sống có sức lan tỏa qua lòng nhân ái, sự chân thật và những hành động tốt đẹp.
Dầu gắn với ánh sáng
Dầu từng là nhiên liệu phổ biến của đèn. Bởi vậy, dầu cũng có thể gợi đến ánh sáng, sự tỉnh thức và lòng trung thành.
Hình ảnh này nhắc người tín hữu rằng việc được xức dầu không chỉ là một biến cố nghi lễ, mà phải được thể hiện qua đời sống có trách nhiệm và khả năng soi sáng bằng những việc làm tốt.
Các loại dầu thường được sử dụng trong Công giáo
Trong nghi lễ Công giáo Latinh, ba loại dầu thường được nhắc đến là dầu dự tòng, dầu bệnh nhân và dầu thánh.
| Loại dầu | Mục đích chính | Ý nghĩa tiêu biểu |
|---|---|---|
| Dầu dự tòng | Dùng trong hành trình chuẩn bị lãnh Bí tích Rửa tội | Tăng sức, chuẩn bị và nâng đỡ người dự tòng |
| Dầu bệnh nhân | Dùng trong Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân | Chữa lành, an ủi, nâng đỡ và phó thác |
| Dầu thánh | Dùng trong Rửa tội, Thêm sức, Truyền chức và một số nghi thức cung hiến | Chúa Thánh Thần, sự thánh hiến và sứ mạng |
Ba loại dầu này không nên được hiểu như ba thứ bùa thiêng có những “công dụng” độc lập. Chúng có ý nghĩa trong toàn bộ nghi thức phụng vụ, lời cầu nguyện và đức tin của Hội Thánh.
Dầu dự tòng
Dầu dự tòng được sử dụng trong quá trình chuẩn bị cho người sắp lãnh Bí tích Rửa tội. Việc xức dầu diễn tả lời cầu xin để người dự tòng được tăng sức, có khả năng từ bỏ điều xấu và kiên trì bước theo đời sống đức tin.
Đối với trường hợp trẻ nhỏ, nghi thức cũng diễn tả sự nâng đỡ của Thiên Chúa và cộng đoàn đối với em nhỏ trong hành trình trưởng thành.
Dầu thánh
Dầu thánh, thường được gọi là dầu chrism, là dầu có hương thơm được giám mục thánh hiến. Dầu này mang ý nghĩa đặc biệt về sự thánh hiến và ơn Chúa Thánh Thần.
Trong nghi thức Rửa tội, người vừa được rửa tội có thể được xức dầu thánh như dấu chỉ được kết hợp với Đức Kitô và tham dự vào sứ mạng của Người.
Trong Bí tích Thêm sức, việc xức dầu thánh trên trán là dấu chỉ quan trọng của việc người lãnh nhận được ghi ấn bằng ân ban của Chúa Thánh Thần.
Trong Bí tích Truyền chức, dầu thánh được sử dụng theo nghi thức tương ứng với từng chức vụ. Chẳng hạn, tay của người được truyền chức linh mục được xức dầu để diễn tả việc họ được thánh hiến cho tác vụ.
Dầu thánh còn có thể được dùng trong nghi thức cung hiến nhà thờ và bàn thờ, diễn tả rằng nơi ấy được dành riêng cho việc thờ phượng.
Dầu bệnh nhân
Dầu bệnh nhân được sử dụng trong Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân. Dầu này được giám mục hoặc người có thẩm quyền theo quy định của Hội Thánh làm phép.
Khi xức dầu, linh mục đọc lời cầu nguyện xin Thiên Chúa, nhờ ân sủng của Chúa Thánh Thần, nâng đỡ và cứu giúp người bệnh.
Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân là gì?
Trong Công giáo, Xức Dầu Bệnh Nhân là một trong bảy bí tích và thuộc nhóm các bí tích chữa lành. Bí tích được cử hành cho những tín hữu đang gặp nguy hiểm do bệnh nặng, tuổi già hoặc tình trạng sức khỏe suy yếu nghiêm trọng.
Tên gọi chính thức hiện nay nhấn mạnh đến người bệnh, thay vì chỉ gắn nghi thức với giây phút cận tử.
Xức dầu bệnh nhân không chỉ dành cho người sắp qua đời
Trong dân gian Công giáo, nhiều người từng quen với cách gọi “xức dầu cuối cùng”. Cách gọi này có thể khiến gia đình nghĩ rằng chỉ nên mời linh mục khi người bệnh đã gần như không còn tỉnh táo hoặc sắp qua đời.
Thực ra, Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân không chỉ dành cho người đang hấp hối. Khi một tín hữu bắt đầu gặp nguy hiểm do bệnh nặng hoặc tuổi già, họ đã có thể thích hợp để lãnh nhận bí tích.
Người bệnh cũng có thể lãnh nhận lại nếu đã hồi phục rồi mắc một bệnh nặng khác, hoặc khi tình trạng của cùng một căn bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Người chuẩn bị trải qua một cuộc phẫu thuật lớn do bệnh lý nghiêm trọng cũng có thể được xem xét lãnh nhận.
Việc mời linh mục sớm giúp người bệnh có thể tham dự nghi thức trong tỉnh táo, cầu nguyện, lãnh Bí tích Hòa giải khi thích hợp và đón nhận sự nâng đỡ của cộng đoàn.
Ai có thể cử hành Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân?
Theo giáo luật và thực hành Công giáo, thừa tác viên của Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân là giám mục hoặc linh mục.
Phó tế, tu sĩ hoặc giáo dân có thể thăm viếng, cầu nguyện và nâng đỡ người bệnh, nhưng không cử hành bí tích này. Vì vậy, một hành động thoa dầu do giáo dân thực hiện không tự động trở thành Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân.
Trong trường hợp gia đình có người Công giáo mắc bệnh nặng, nên liên hệ với giáo xứ hoặc linh mục phụ trách để được hướng dẫn phù hợp.
Bí tích được cử hành như thế nào?
Nghi thức thường bao gồm việc công bố Lời Chúa, lời cầu nguyện, đặt tay và xức dầu bệnh nhân. Tùy hoàn cảnh, người bệnh có thể lãnh Bí tích Hòa giải và Bí tích Thánh Thể.
Linh mục xức dầu trên trán và đôi tay của người bệnh theo nghi thức Công giáo Latinh, đồng thời đọc lời nguyện xin Thiên Chúa nâng đỡ họ bằng ân sủng của Chúa Thánh Thần.
Trong những trường hợp khẩn cấp hoặc điều kiện đặc biệt, nghi thức có thể được cử hành theo hình thức rút gọn nhưng vẫn phải giữ những yếu tố thiết yếu theo quy định phụng vụ.
Người bệnh nhận được gì khi được xức dầu?
Theo giáo lý Công giáo, Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân hướng đến nhiều hoa trái thiêng liêng:
- Ban sức mạnh, bình an và lòng can đảm cho người đang đau yếu.
- Giúp người bệnh kết hợp những đau khổ của mình với cuộc thương khó của Đức Kitô.
- Thể hiện sự hiệp thông và lời cầu nguyện của toàn thể Hội Thánh.
- Ban ơn tha thứ tội lỗi trong những trường hợp người bệnh không thể lãnh Bí tích Hòa giải nhưng có sự chuẩn bị nội tâm cần thiết.
- Chuẩn bị người tín hữu cho hành trình cuối đời khi họ đang ở trong tình trạng nguy kịch.
- Cầu xin sự hồi phục sức khỏe nếu điều đó phù hợp với ơn cứu độ và thánh ý Thiên Chúa.
Những ý nghĩa trên thuộc phạm vi đức tin. Không nên biến chúng thành lời bảo đảm rằng người lãnh bí tích chắc chắn sẽ khỏi bệnh về thể lý.
Xức dầu có thay thế việc chữa bệnh không?
Xức dầu không thay thế khám bệnh, thuốc men, phẫu thuật hoặc các biện pháp chăm sóc y tế thích hợp.
Đức tin và việc chăm sóc y khoa không nhất thiết đối lập nhau. Đối với người Kitô hữu, bác sĩ, điều dưỡng, thuốc men và sự chăm sóc của gia đình cũng có thể được nhìn nhận như những phương tiện phục vụ sự sống và phẩm giá con người.
Bỏ điều trị chỉ vì tin rằng đã được xức dầu nên chắc chắn khỏi bệnh là cách hiểu không phù hợp. Ngược lại, việc chăm sóc y tế mà hoàn toàn bỏ quên nhu cầu tinh thần, tâm lý và mối liên hệ gia đình của bệnh nhân cũng có thể khiến sự chăm sóc trở nên thiếu toàn diện.
Xức dầu trong Bí tích Rửa tội
Trong Công giáo, nghi thức Rửa tội có thể có hai lần xức dầu với ý nghĩa khác nhau.
Trước khi được rửa bằng nước, người dự tòng có thể được xức dầu dự tòng. Việc này diễn tả sự chuẩn bị, tăng sức và lời cầu xin để họ được giải thoát khỏi điều xấu.
Sau khi được rửa tội, người mới gia nhập Hội Thánh được xức dầu thánh. Việc xức dầu này diễn tả rằng họ đã được kết hợp với Đức Kitô, Đấng được xức dầu, và được mời gọi tham dự vào sứ mạng tư tế, ngôn sứ và vương giả của Người.
Đối với người tín hữu, ý nghĩa tư tế chung không đồng nghĩa với chức linh mục thừa tác. Mọi người đã chịu phép Rửa được mời gọi dâng đời sống của mình cho Thiên Chúa, cầu nguyện, làm việc thiện và sống có trách nhiệm. Chức linh mục thừa tác lại thuộc về những người được lãnh Bí tích Truyền chức.
Xức dầu trong Bí tích Thêm sức
Xức dầu là dấu chỉ trung tâm trong Bí tích Thêm sức của Công giáo. Người lãnh nhận được xức dầu thánh trên trán, cùng với việc đặt tay và lời xác nhận về ấn tín của Chúa Thánh Thần.
Bí tích Thêm sức không có nghĩa một người lần đầu tiên mới nhận được Chúa Thánh Thần, vì đời sống Kitô hữu đã bắt đầu từ Bí tích Rửa tội. Ý nghĩa được nhấn mạnh là ân sủng Rửa tội được củng cố, người tín hữu gắn bó sâu xa hơn với Đức Kitô và được tăng sức để làm chứng cho đức tin.
Việc được xức dầu trong Bí tích Thêm sức vì thế không chỉ là một nghi thức trưởng thành mang tính xã hội. Nó đặt ra lời mời gọi sống trưởng thành hơn về đạo đức, trách nhiệm và tinh thần phục vụ.
Xức dầu trong Bí tích Truyền chức
Trong Công giáo, người lãnh nhận Bí tích Truyền chức được thánh hiến cho một tác vụ cụ thể trong Hội Thánh. Việc xức dầu thánh là một phần của nghi thức đối với giám mục và linh mục.
Đầu của tân giám mục được xức dầu, diễn tả việc người ấy được thánh hiến cho trách nhiệm giảng dạy, thánh hóa và chăm sóc cộng đoàn.
Đôi tay của tân linh mục được xức dầu, gắn với trách nhiệm cử hành các bí tích và phục vụ dân Chúa.
Việc xức dầu không khiến người có chức thánh trở thành người không thể sai lầm trong mọi lời nói hoặc quyết định cá nhân. Chức vụ phải được thực hiện trong khuôn khổ giáo lý, kỷ luật Hội Thánh, trách nhiệm đạo đức và tinh thần phục vụ.
Xức dầu trong Chính Thống giáo
Trong các Giáo hội Chính Thống giáo Đông phương, nghi thức xức dầu thánh thường được gọi là Chrismation. Nghi thức này có mối liên hệ chặt chẽ với Bí tích Rửa tội và thường được cử hành ngay sau Rửa tội, kể cả đối với trẻ nhỏ.
Dầu thánh, thường gọi là myron, được xức trên nhiều phần của cơ thể. Mỗi dấu xức dầu diễn tả việc người mới chịu phép Rửa được ghi ấn bằng ân ban của Chúa Thánh Thần.
Cách thực hành này khác với truyền thống Công giáo Latinh, nơi Bí tích Thêm sức thường được cử hành vào một thời điểm sau Rửa tội, dù thứ tự và độ tuổi lãnh nhận có thể thay đổi tùy hoàn cảnh.
Các khác biệt về nghi thức không nhất thiết có nghĩa các truyền thống phủ nhận hoàn toàn ý nghĩa của nhau. Chúng phản ánh những quá trình phát triển phụng vụ và thần học khác nhau trong lịch sử Kitô giáo.
Xức dầu trong Anh giáo và các hệ phái Tin Lành
Không phải mọi cộng đồng Tin Lành đều có cùng quan điểm về việc xức dầu. Một số truyền thống duy trì việc dùng dầu trong cầu nguyện và phụng vụ, trong khi những cộng đồng khác nhấn mạnh rằng dầu chỉ là dấu chỉ tùy chọn.
Trong Anh giáo
Nhiều cộng đồng Anh giáo có nghi thức đặt tay và xức dầu khi cầu nguyện cho người bệnh. Dầu cũng có thể được sử dụng trong những nghi thức liên quan đến Rửa tội hoặc Thêm sức, tùy quy định của từng giáo tỉnh.
Việc xức dầu thường đi cùng lời cầu nguyện xin chữa lành, phục hồi, bình an và tha thứ. Tuy nhiên, nghi thức không được xem là một phương pháp bảo đảm khỏi bệnh.
Trong một số Hội Thánh Tin Lành
Một số Hội Thánh Luther, Methodist và các truyền thống Tin Lành khác cho phép hoặc khuyến khích xức dầu khi cầu nguyện cho người bệnh, dựa trên lời khuyên trong thư Giacôbê về việc mời các trưởng lão Hội Thánh cầu nguyện và xức dầu nhân danh Chúa.
Mức độ coi trọng nghi thức khác nhau. Có cộng đồng xem đây là một thực hành mục vụ có giá trị nhưng không gọi là bí tích. Có cộng đồng sử dụng dầu rất ít hoặc không sử dụng, tập trung vào lời cầu nguyện và việc đặt tay.
Trong các cộng đồng Ngũ Tuần và đặc sủng
Trong một số cộng đồng Ngũ Tuần hoặc đặc sủng, từ “sự xức dầu” được dùng khá rộng. Người ta có thể nói một mục sư được xức dầu để giảng, một ca đoàn có sự xức dầu hoặc một buổi cầu nguyện có sự hiện diện mạnh mẽ của Chúa Thánh Thần.
Cách nói này thường không chỉ hành động dùng dầu, mà diễn tả cảm nhận rằng Chúa Thánh Thần đang ban năng lực, sự soi dẫn hoặc những ân tứ cho một công việc.
Đây là ngôn ngữ đức tin của một số cộng đồng, nhưng việc đánh giá một người có thực sự sống và hành động dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần hay không không thể chỉ dựa vào cảm xúc mạnh, giọng nói lôi cuốn hoặc những tuyên bố của chính người ấy.
Trong quan điểm Kitô giáo nói chung, hoa trái đạo đức, sự trung thành với đức tin, lòng yêu thương, tính liêm chính và tinh thần phục vụ là những tiêu chuẩn quan trọng để phân định.
Được Chúa Thánh Thần xức dầu có phải là được ban quyền năng đặc biệt?
Cụm từ “được Chúa Thánh Thần xức dầu” có thể nói đến việc được ban ơn để thực hiện một sứ mạng. Tuy nhiên, từ “quyền năng” cần được hiểu cẩn trọng.
Trong Kitô giáo, quyền năng của Chúa Thánh Thần trước hết giúp con người sống thánh thiện, yêu thương, can đảm làm điều đúng và phục vụ tha nhân. Nó không đồng nghĩa với khả năng điều khiển người khác, đạt mọi điều mong muốn hoặc biểu diễn những hiện tượng khác thường.
Một người có tài giảng thuyết, khả năng lãnh đạo hoặc sức ảnh hưởng lớn không đương nhiên chứng minh rằng mọi lời nói của họ đều đến từ Chúa Thánh Thần. Tài năng tự nhiên, kỹ năng giao tiếp, tâm lý đám đông và hoàn cảnh xã hội cũng có thể tạo ra sức ảnh hưởng.
Do đó, sự phân định cần dựa trên nhiều yếu tố:
- Nội dung có phù hợp với nền tảng đức tin của cộng đoàn hay không.
- Người ấy có sống trung thực và chịu trách nhiệm hay không.
- Hoạt động của họ có hướng đến lợi ích của người khác hay chủ yếu tôn vinh cá nhân.
- Họ có tôn trọng tự do và phẩm giá của người nghe hay sử dụng sự sợ hãi để kiểm soát.
- Những kết quả lâu dài có tạo ra tình yêu, bình an, công lý và sự trưởng thành hay không.
Xức dầu thể lý và sự xức dầu thiêng liêng khác nhau thế nào?
| Khía cạnh | Xức dầu thể lý | Sự xức dầu thiêng liêng |
|---|---|---|
| Hình thức | Có sử dụng dầu trong một nghi thức | Có thể không sử dụng dầu |
| Chủ thể | Do thừa tác viên thực hiện theo nghi lễ | Được hiểu là hoạt động của Chúa Thánh Thần |
| Ý nghĩa | Thánh hiến, tăng sức, chữa lành hoặc ghi dấu | Tuyển chọn, ban ơn, hướng dẫn và sai đi |
| Bối cảnh | Rửa tội, Thêm sức, Truyền chức, cầu nguyện cho người bệnh | Ơn gọi, sứ mạng, giảng dạy, phục vụ |
| Giới hạn | Phải theo quy định của từng truyền thống | Cần phân định, không thể chỉ dựa vào tuyên bố cá nhân |
Hai khía cạnh này có liên hệ nhưng không hoàn toàn đồng nhất. Một nghi thức dùng dầu có thể là dấu chỉ hữu hình của một thực tại thiêng liêng. Ngược lại, một người có thể được nói là được Chúa Thánh Thần xức dầu cho một sứ mạng mà không có nghi thức dùng dầu cụ thể.
Những hiểu lầm thường gặp về xức dầu
Dầu xức không phải là bùa phép
Dầu được dùng trong Kitô giáo không nên bị xem là một loại bùa có khả năng tự động trừ tà, chữa bệnh, thu hút tiền bạc hoặc thay đổi vận mệnh.
Trong nghi thức Kitô giáo, dầu có ý nghĩa trong mối liên hệ với lời cầu nguyện, đức tin và đời sống cộng đoàn. Tách dầu khỏi bối cảnh ấy rồi quảng cáo như một vật phẩm có quyền năng chắc chắn là cách sử dụng dễ dẫn đến mê tín hoặc trục lợi.
Không phải cứ được xức dầu là chắc chắn thành công
Người được xức dầu để thực hiện sứ mạng vẫn có thể gặp khó khăn, thất bại, hiểu lầm hoặc đau khổ. Kinh Thánh không trình bày việc được tuyển chọn như một bảo đảm về giàu có, danh tiếng hoặc cuộc sống thuận lợi.
Sự xức dầu hướng đến lòng trung thành và phục vụ, không phải lời hứa rằng mọi dự án cá nhân đều sẽ đạt kết quả mong muốn.
Không thể tự nhận mình được xức dầu để đứng trên mọi người
Trong lịch sử tôn giáo, danh xưng “người được xức dầu” đôi khi bị lạm dụng để ngăn cản chất vấn hoặc che giấu sai phạm.
Một chức vụ tôn giáo chân chính không loại bỏ trách nhiệm giải trình. Càng có ảnh hưởng, một người càng cần minh bạch, khiêm nhường và sẵn sàng tiếp nhận sự góp ý phù hợp.
Xức dầu bệnh nhân không phải nghi thức báo tử
Việc gia đình mời linh mục xức dầu không đồng nghĩa người bệnh chắc chắn sắp qua đời. Đây là nghi thức nâng đỡ người đang đau yếu và có thể được cử hành khi bệnh nhân còn tỉnh táo.
Trì hoãn chỉ vì sợ người bệnh hoảng sợ có thể khiến họ mất cơ hội lãnh nhận sự chăm sóc mục vụ mà họ mong muốn. Gia đình nên trao đổi bình tĩnh, tôn trọng ý nguyện của người bệnh và liên hệ với giáo xứ khi cần.
Xức dầu không thay thế trách nhiệm đạo đức
Một người đã lãnh nhận nghi thức xức dầu vẫn phải sống có trách nhiệm. Nghi thức không xóa bỏ tự do, không khiến người ấy mất khả năng phạm sai lầm và không miễn trừ họ khỏi hậu quả của hành vi.
Trong đời sống Kitô giáo, ân sủng luôn đi cùng lời mời gọi cộng tác và hoán cải.
Một số câu hỏi thường gặp về xức dầu
Người không phải linh mục có được xức dầu cho người bệnh không?
Câu trả lời phụ thuộc vào truyền thống Kitô giáo.
Trong Công giáo, Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân chỉ do giám mục hoặc linh mục cử hành. Giáo dân có thể cầu nguyện, thăm hỏi và chăm sóc người bệnh nhưng không nên mô phỏng nghi thức bí tích.
Trong một số hệ phái Tin Lành, mục sư, trưởng lão hoặc người phụ trách cộng đoàn có thể xức dầu khi cầu nguyện cho người bệnh. Cách thực hành phải theo giáo luật hoặc quy định của Hội Thánh mà người ấy thuộc về.
Có thể mua dầu xức về tự sử dụng không?
Một chai dầu được bán với tên “dầu xức” không tự động trở thành dầu thánh theo nghĩa phụng vụ.
Trong Công giáo, dầu dùng trong các bí tích phải được làm phép hoặc thánh hiến theo quy định và được bảo quản, sử dụng bởi người có trách nhiệm. Việc mua dầu trên mạng rồi tự xức để mong chữa bệnh, trừ tà hoặc cầu tài lộc không phải là cách thực hành phụng vụ chính thức.
Trong các truyền thống khác, dầu có thể được dùng khi cầu nguyện tại gia, nhưng vẫn không nên bị thần bí hóa hoặc xem như có quyền năng độc lập.
Có thể xức dầu cho nhà cửa hoặc đồ vật không?
Một số nghi thức Kitô giáo có sử dụng dầu khi cung hiến nhà thờ, bàn thờ hoặc một số đồ vật dành cho phụng vụ. Đây là nghi thức chính thức do người có thẩm quyền cử hành.
Việc cầu nguyện xin bình an cho nhà ở là một thực hành khác. Không nên tự ý dùng dầu để vẽ dấu khắp nhà với niềm tin rằng dầu chắc chắn ngăn chặn mọi tai họa. Ý nghĩa của việc làm phép nhà nằm trong lời cầu nguyện, đời sống đức tin và mong muốn sử dụng ngôi nhà cho những điều tốt đẹp.
Trẻ em có thể được xức dầu không?
Trẻ em có thể được xức dầu trong nghi thức Rửa tội theo truyền thống của Hội Thánh.
Đối với Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân trong Công giáo, trẻ đã có khả năng nhận thức và đang mắc bệnh nặng có thể được lãnh nhận. Trong trường hợp cụ thể, gia đình nên trao đổi trực tiếp với linh mục.
Người cao tuổi có nên lãnh Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân không?
Người cao tuổi có thể lãnh nhận bí tích khi sức khỏe suy yếu đáng kể do tuổi tác, ngay cả khi không có một căn bệnh đột ngột cụ thể. Điều này không có nghĩa cứ đạt đến một độ tuổi nhất định thì bắt buộc phải lãnh nhận.
Việc xem xét cần dựa trên tình trạng thực tế và hướng dẫn mục vụ của linh mục.
Xức dầu bệnh nhân có giống Bí tích Thêm sức không?
Không. Hai bí tích sử dụng những loại dầu và có mục đích khác nhau.
Bí tích Thêm sức sử dụng dầu thánh và thuộc các bí tích khai tâm Kitô giáo. Bí tích này củng cố ân sủng Rửa tội và tăng sức cho người tín hữu làm chứng cho đức tin.
Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân sử dụng dầu bệnh nhân và thuộc các bí tích chữa lành. Bí tích hướng đến việc nâng đỡ người đang đau yếu hoặc suy giảm nghiêm trọng về sức khỏe.
Một người có thể được xức dầu nhiều lần không?
Điều này tùy nghi thức.
Bí tích Thêm sức và Bí tích Truyền chức ghi một dấu ấn thiêng liêng theo giáo lý Công giáo nên không được lặp lại theo cùng một cấp độ.
Bí tích Xức Dầu Bệnh Nhân có thể được lãnh nhận nhiều lần khi người bệnh hồi phục rồi mắc bệnh nặng khác, hoặc khi tình trạng bệnh hiện tại trở nên nghiêm trọng hơn.
“Bài giảng có sự xức dầu” nghĩa là gì?
Trong một số cộng đồng Kitô giáo, câu này có nghĩa người nghe cảm nhận bài giảng được Chúa Thánh Thần soi dẫn, có sức đánh động và giúp họ hiểu sâu hơn về đức tin.
Đây là một nhận định mang tính tôn giáo và trải nghiệm cộng đồng, không phải một kết luận có thể đo lường hoàn toàn bằng phương pháp khoa học. Cũng không nên chỉ dựa vào cảm xúc nhất thời để đánh giá.
Một bài giảng chân chính còn cần có nội dung đúng đắn, tôn trọng người nghe, không thao túng tâm lý và tạo ra những hoa trái tốt đẹp trong đời sống.
Ý nghĩa của sự xức dầu đối với đời sống Kitô hữu
Khi được hiểu đúng, sự xức dầu không hướng con người đến việc tìm kiếm quyền lực huyền bí. Trọng tâm của nó là căn tính, sứ mạng và tinh thần phục vụ.
Nhắc con người rằng đời sống có một ơn gọi
Trong Kitô giáo, mỗi người không chỉ sống cho lợi ích riêng. Người tín hữu được mời gọi sử dụng khả năng, thời gian và hoàn cảnh của mình để đem lại điều tốt cho gia đình và xã hội.
Sự xức dầu nhắc rằng ơn gọi không nhất thiết phải là một chức vụ nổi bật. Việc làm cha mẹ có trách nhiệm, chăm sóc người bệnh, lao động trung thực, dạy dỗ trẻ em hoặc bảo vệ người yếu thế đều có thể trở thành cách thực hiện sứ mạng.
Mời gọi sống khiêm nhường
Nếu sự xức dầu là quà tặng, người lãnh nhận không thể tự xem mình là nguồn gốc của mọi điều tốt đẹp. Tài năng và chức vụ phải dẫn đến lòng biết ơn, không phải kiêu ngạo.
Một dấu hiệu của sự trưởng thành thiêng liêng là con người càng có trách nhiệm càng biết lắng nghe, nhận lỗi và đặt lợi ích chung lên trên sự tôn vinh cá nhân.
Đòi hỏi sự trung thành
Nghi thức xức dầu có thể diễn ra trong một thời điểm ngắn, nhưng ý nghĩa của nó kéo dài trong cả đời sống.
Người đã được xức dầu trong Rửa tội và Thêm sức được mời gọi tiếp tục học hỏi, cầu nguyện và thực hành điều mình tuyên xưng. Người được truyền chức phải trung thành với sứ mạng mục vụ. Người bệnh được xức dầu được mời gọi đón nhận sự nâng đỡ và bước đi trong hy vọng.
Gắn kết cá nhân với cộng đoàn
Xức dầu không chỉ là chuyện riêng giữa một cá nhân và Thiên Chúa. Các nghi thức thường được cử hành trong hoặc nhân danh cộng đoàn Hội Thánh.
Điều này cho thấy người được xức dầu không bị bỏ mặc. Họ nhận được lời cầu nguyện và trách nhiệm của cộng đoàn. Đồng thời, họ cũng được mời gọi đóng góp cho đời sống chung.
Hướng đến việc chữa lành toàn diện
Trong bối cảnh bệnh tật, sự xức dầu nhắc con người rằng bệnh nhân không chỉ là một cơ thể cần điều trị. Họ còn có đời sống tinh thần, các mối quan hệ, nỗi sợ, hy vọng và phẩm giá cần được tôn trọng.
Sự chữa lành toàn diện có thể bao gồm việc hồi phục thể chất, nhưng cũng có thể là sự bình an, hòa giải với người thân, giảm bớt cô đơn hoặc tìm được ý nghĩa trong hoàn cảnh khó khăn.
Cần nhìn nhận việc xức dầu như thế nào?
Việc xức dầu là một phần quan trọng trong lịch sử và đời sống của nhiều cộng đồng Kitô giáo. Tuy nhiên, để hiểu đúng, cần đặt nghi thức trong bối cảnh Kinh Thánh, thần học và quy định của từng truyền thống.
Không nên tuyệt đối hóa dầu như một vật phẩm quyền năng. Cũng không nên xem nghi thức chỉ là một phong tục hình thức không có ý nghĩa. Đối với người có đức tin, dấu chỉ vật chất và thực tại thiêng liêng có thể kết nối với nhau: dầu được nhìn thấy và cảm nhận, còn lời cầu nguyện hướng con người đến ân sủng, trách nhiệm và niềm hy vọng.
Khi gặp những tuyên bố như “dầu này chắc chắn chữa khỏi bệnh”, “người này không được phép bị chất vấn vì đã được xức dầu” hoặc “chỉ cần xức dầu là mọi việc sẽ thành công”, người nghe cần thận trọng. Những cách nói ấy có nguy cơ biến một biểu tượng tôn giáo sâu sắc thành công cụ gây sợ hãi, trục lợi hoặc tôn sùng cá nhân.
Kết luận
Xức dầu là hành động dùng dầu trong một số nghi thức tôn giáo, đặc biệt có ý nghĩa quan trọng trong Do Thái giáo cổ đại và các truyền thống Kitô giáo. Tùy từng bối cảnh, việc xức dầu có thể biểu thị sự tuyển chọn, thánh hiến, tăng sức, chữa lành, ghi dấu hoặc trao một sứ mạng.
“Được xức dầu” không nhất thiết lúc nào cũng có nghĩa một người đã được thoa dầu thể lý. Cụm từ còn có thể diễn tả niềm tin rằng người ấy được Thiên Chúa kêu gọi, được Chúa Thánh Thần hướng dẫn và ban ơn để phục vụ. Trong Kitô giáo, Đức Giêsu được tuyên xưng là Đức Kitô, nghĩa là Đấng được xức dầu cách viên mãn.
Dù được hiểu theo nghĩa nghi lễ hay thiêng liêng, sự xức dầu không phải là bùa phép, không bảo đảm giàu sang hoặc khỏi bệnh và không đặt một cá nhân lên trên trách nhiệm đạo đức. Ý nghĩa cốt lõi của sự xức dầu nằm ở mối liên hệ với Thiên Chúa, sự nâng đỡ của cộng đoàn và lời mời gọi sống trung thành, khiêm nhường, yêu thương và phục vụ.
