Giữa những lớp màu đã phai, những vệt xước trên phim và sắc độ đen trắng trầm lắng, chùa Bút Tháp hiện lên với một diện mạo vừa quen thuộc, vừa xa xôi. Tháp đá vẫn vươn lên giữa nền trời, mái chùa vẫn trải dài theo trục kiến trúc cổ, nhưng không gian xung quanh còn thưa vắng, đường đi chưa được chỉnh trang và bóng dáng làng quê ven sông Đuống vẫn bao bọc lấy ngôi cổ tự.
Những bức ảnh được chụp vào đầu thế kỷ XX không chỉ ghi lại hình dáng của một ngôi chùa. Chúng còn lưu giữ cảnh quan làng xã, kỹ thuật kiến trúc, dấu vết tu bổ, cách con người sử dụng không gian tôn giáo và cả sự hiện diện lặng lẽ của những người dân Kinh Bắc trong một giai đoạn nhiều biến động.
Tuy nhiên, ảnh cổ cũng là một loại tư liệu cần được đọc thận trọng. Không phải bức ảnh đen trắng nào về chùa Bút Tháp cũng đã có niên đại hơn 100 năm. Có ảnh được chụp trong các cuộc khảo sát đầu thế kỷ XX, có ảnh thuộc những đợt nghiên cứu và trùng tu vào thập niên 1930, 1940 hoặc muộn hơn. Vì thế, việc xác định niên đại phải dựa trên hồ sơ gốc, chú thích lưu trữ, tên người chụp và bối cảnh công bố, thay vì chỉ dựa vào vẻ cũ kỹ của hình ảnh.
Dưới đây là hình ảnh ghi lại chùa Bút Tháp chụp cách đây hơn 100 năm từ năm 1903 đến 1921.
