Tìm hiểu đến với chúa bằng cả tấm lòng qua khái niệm, bối cảnh, ý nghĩa, cách thực hành và những lưu ý để hiểu đúng, tránh suy diễn hoặc.
“Đến với Chúa bằng cả tấm lòng” không phải một kỹ thuật cầu nguyện đặc biệt hay lời hứa rằng ai chân thành đủ mức sẽ luôn nhận đúng điều mình xin. Trong đức tin Kitô giáo, đó là cách diễn tả một tương quan: con người hướng về Thiên Chúa với sự thật của mình, tin tưởng vào tình yêu của Người và để đức tin biến đổi cách sống. Cầu nguyện là một phần của tương quan ấy, nhưng “cả tấm lòng” còn liên quan tới quyết định, đạo đức, tha thứ, trách nhiệm và cách đối xử với người khác.
Người mới bắt đầu thường nghĩ mình phải có cảm xúc mạnh, nói lời thật hay hoặc tập trung hoàn hảo thì Chúa mới nghe. Truyền thống Công giáo lại cho thấy cầu nguyện có thể diễn ra giữa khô khan, lo âu và phân tâm. Sự chân thành không đo bằng cảm giác mà bằng việc người cầu nguyện dám đứng trước Thiên Chúa như mình đang là và tiếp tục tìm điều thiện ngay cả khi chưa cảm thấy được an ủi.
“Tấm lòng” trong ngôn ngữ Kinh Thánh
Trong Kinh Thánh, “lòng” thường không chỉ là nơi của cảm xúc mà còn gắn với ý muốn, suy nghĩ và lựa chọn. Yêu mến Thiên Chúa “hết lòng” vì thế không phải luôn cảm thấy xúc động, mà là để toàn bộ đời sống hướng theo mối tương quan ấy.
Một người có thể khóc rất nhiều trong giờ cầu nguyện nhưng sau đó tiếp tục gian dối; cảm xúc khi ấy chưa cho thấy sự thay đổi. Ngược lại, người không có cảm giác đặc biệt nhưng kiên trì chăm sóc gia đình, từ bỏ hành vi sai và cầu nguyện trung thành có thể đang sống đức tin rất sâu.
Bắt đầu bằng sự thật
Cầu nguyện chân thành không cần che giấu sợ hãi, giận dữ hoặc thất vọng. Các Thánh Vịnh có rất nhiều lời than van và chất vấn. Điều này cho thấy người tín hữu có thể nói thật với Thiên Chúa thay vì sử dụng ngôn ngữ đạo đức giả.
Tuy nhiên, nói thật không có nghĩa mọi cảm xúc đều là mệnh lệnh phải làm theo. Trong cầu nguyện, người ta có thể nhận ra mình đang giận và xin ơn để không làm hại người khác. Cầu nguyện tạo khoảng cách để phân định hành động.
Tin tưởng không đồng nghĩa chắc chắn mọi chuyện sẽ thuận lợi
Niềm tin Kitô giáo không hứa người tin sẽ tránh bệnh, thất nghiệp, tang chế hoặc thất bại. Chính Chúa Giêsu đi qua đau khổ và thập giá. Tin tưởng là đặt đời mình trong tay Thiên Chúa ngay khi không hiểu kết quả, đồng thời làm những việc hợp lý để giải quyết vấn đề.
Người bệnh vẫn cần bác sĩ; người nợ cần kế hoạch tài chính; người bị bạo lực cần nơi an toàn. Không nên gọi việc từ chối giúp đỡ chuyên môn là “tin Chúa mạnh hơn”. Đức tin trưởng thành có thể sử dụng các phương tiện con người như quà tặng.
Cầu nguyện bằng lời của chính mình
Một lời cầu nguyện tự phát có thể rất đơn giản: tạ ơn một điều, nói nỗi lo, xin điều cần và kết thúc bằng sự phó thác. Không cần nói thành văn hay dùng từ cổ. Thiên Chúa không bị thuyết phục bởi kỹ năng diễn đạt.
Người Công giáo cũng có các kinh truyền thống. Kinh có sẵn và lời tự phát không đối lập. Kinh chung kết nối cá nhân với cộng đoàn; lời riêng giúp đưa hoàn cảnh cụ thể vào tương quan với Chúa.
Cầu nguyện bằng Kinh Thánh
Đọc một đoạn Tin Mừng rồi dừng lại ở một câu có thể giúp cầu nguyện bớt xoay quanh chính mình. Người đọc hỏi: đoạn này cho biết gì về Chúa? điều gì chạm tới đời mình? có lời mời thay đổi nào?
Không nên mở Kinh Thánh ngẫu nhiên rồi coi câu đầu tiên là “lời tiên tri riêng” quyết định cưới ai, đầu tư gì hoặc chữa bệnh ra sao. Kinh Thánh cần được đọc trong bối cảnh và truyền thống đức tin, không dùng như công cụ bói toán.
Thinh lặng có phải là cầu nguyện?
Có. Sau khi đọc hoặc nói, người ta có thể ngồi yên trước mặt Thiên Chúa. Thinh lặng không nhất thiết có cảm giác huyền nhiệm. Tâm trí có thể vẫn phân tán; người cầu nguyện chỉ nhẹ nhàng quay lại với sự hiện diện của Chúa.
Người mới không cần ép mình ngồi hàng giờ. Năm hoặc mười phút đều có thể là khởi đầu. Điều quan trọng là sự đều đặn và khả năng duy trì mà không làm hỏng trách nhiệm gia đình, công việc.
Khi không cảm thấy Chúa hiện diện
Đời sống thiêng liêng có thời kỳ khô khan. Một người từng cầu nguyện dễ dàng có thể thấy mọi lời trở nên trống rỗng. Điều này không tự động nghĩa Chúa bỏ họ hoặc họ phạm tội nặng.
Trong giai đoạn kéo dài, có thể giữ những thực hành đơn giản: Thánh lễ, một đoạn Kinh Thánh, lời kinh ngắn và trao đổi với linh mục hoặc người hướng dẫn đáng tin. Nếu sự trống rỗng đi cùng mất ngủ, tuyệt vọng, suy kiệt hoặc ý nghĩ tự hại, cần tìm hỗ trợ sức khỏe tâm thần; không nên chỉ diễn giải như vấn đề đức tin.
Ăn năn và thay đổi đời sống
Đến với Chúa bằng cả lòng bao gồm nhìn nhận lỗi của mình. Trong Công giáo, Bí tích Hòa Giải là phương thế cụ thể cho người đã chịu Phép Rửa khi cần xưng tội. Ăn năn không dừng ở cảm giác xấu hổ mà hướng tới sửa đổi.
Nếu đã làm thiệt hại người khác, lời cầu nguyện nên dẫn tới xin lỗi, bồi thường khi có thể và thay đổi hành vi. Không thể dùng câu “Chúa đã tha thứ” để né trách nhiệm với nạn nhân hoặc pháp luật.
Phân định giữa mong muốn và ý Chúa
Một ý nghĩ xuất hiện khi cầu nguyện không tự động là “Chúa nói”. Phân định cần thời gian, Kinh Thánh, giáo huấn, lý trí, lời khuyên và xem hoa trái. Một ý thúc đẩy gian dối, bạo lực hoặc phá trách nhiệm rõ ràng không nên gán cho Thiên Chúa.
Đối với quyết định lớn như hôn nhân, ơn gọi hoặc chuyển nghề, người cầu nguyện vẫn cần thu thập thông tin và cân nhắc hậu quả. Đức tin không loại lý trí.
Yêu Chúa và yêu người
Các Tin Mừng nối tình yêu Thiên Chúa với tình yêu tha nhân. Không thể tách hai điều. Nếu cầu nguyện khiến một người ngày càng khinh người khác, cực đoan hoặc tự cho mình được đặc quyền, cần xem lại cách thực hành.
Hoa trái dễ quan sát hơn là sự kiên nhẫn, trung thực, quảng đại, khả năng xin lỗi và phục vụ. Đây không phải bảng điểm để so sánh tín hữu, mà là dấu cho thấy đức tin đang đi vào hành vi.
Tránh thương mại hóa đời sống thiêng liêng
Không có vật phẩm, khóa học hay “công thức cầu nguyện” nào bảo đảm Chúa đáp đúng mong muốn. Những lời quảng cáo trả tiền để “mở phước”, “kích hoạt phép lạ” hoặc hù dọa nếu không làm lễ là trái tinh thần tự do của đức tin.
Người Công giáo có thể dâng cúng, xin lễ hoặc mua sách đạo đức theo quy định, nhưng các khoản đó không mua ân sủng. Thiên Chúa không được hiểu như một hệ thống đổi tiền lấy may mắn.
Đối diện cám dỗ dùng Chúa để xác nhận ý mình
Một nguy cơ tinh tế là quyết định trước rồi tìm câu Kinh Thánh chứng minh. Người tín hữu có thể tự hỏi mình có sẵn sàng nghe câu trả lời khác mong muốn không. Nếu không, cầu nguyện dễ trở thành độc thoại được gắn nhãn thiêng liêng.
Người hướng dẫn thiêng liêng tốt không quyết định thay nhưng giúp nhận ra động cơ, sợ hãi và điều phù hợp giáo huấn. Họ cũng không nên lợi dụng vị trí để kiểm soát đời tư.
Chầu Thánh Thể và các hình thức đạo đức
Người Công giáo có thể cầu nguyện trước Thánh Thể, lần chuỗi Mân Côi, đi Đàng Thánh Giá hoặc đọc các kinh đạo đức. Những thực hành này giúp một số người đi sâu hơn, nhưng không phải ai cũng cần cùng một hình thức.
Không nên coi người có nhiều giờ chầu hơn là “gần Chúa” hơn. Đời sống cầu nguyện phải được đánh giá cùng trách nhiệm và hoa trái. Một người làm cha mẹ có thể có ít thời gian yên tĩnh nhưng sống rất trung thành qua việc chăm sóc gia đình.
