Một người nổi bật trong cuộc đời Chúa Giêsu là thánh Giuse, người cha nuôi, nhưng là một người lặng thầm ít được kể đến trong Thánh Kinh, cũng như trong Thánh Gia.
Trong đời sống đạo của người Công giáo, lời mời “Hãy đến cùng Thánh Giuse” không chỉ gợi lên một việc đạo đức quen thuộc. Đó còn là lời mời bước vào trường học của một con người âm thầm, công chính và hoàn toàn đặt cuộc đời mình trong chương trình của Thiên Chúa.
Các sách Tin Mừng không ghi lại một lời nói trực tiếp nào của Thánh Giuse. Tuy nhiên, sự hiện diện của ngài trải dài qua những thời khắc quan trọng trong thời thơ ấu của Đức Giêsu: đón Đức Maria về nhà, đặt tên cho Hài Nhi, đưa gia đình trốn sang Ai Cập, trở về quê hương, định cư tại Nadarét và cùng Đức Maria tìm kiếm Đức Giêsu khi Người ở lại Đền thờ.
Thánh Giuse không rao giảng trước đám đông, không thực hiện những dấu lạ gây kinh ngạc và cũng không để lại một tác phẩm nào. Ngài phục vụ bằng sự hiện diện, bằng lao động, bằng khả năng lắng nghe và bằng những quyết định được thực hiện trong âm thầm. Chính cuộc đời kín đáo ấy khiến Thánh Giuse trở thành người bạn gần gũi với những ai đang sống giữa trách nhiệm gia đình, những lo toan cơm áo, những lựa chọn khó khăn và những công việc ít được người khác nhận biết.
Đến cùng Thánh Giuse, vì thế, không có nghĩa là tìm một con đường dễ dàng để thoát khỏi mọi gian nan. Người tín hữu đến với ngài để xin ngài chuyển cầu, nhưng đồng thời cũng để học cách tin tưởng, làm việc, bảo vệ sự sống, gìn giữ gia đình và trung thành với Thiên Chúa trong những hoàn cảnh bình thường nhất.
“Hãy đến cùng Giuse” có ý nghĩa gì?
Trong Tông thư Patris corde, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhắc đến một cách diễn đạt phổ biến trong lòng sùng kính Công giáo: “Hãy đến cùng Giuse”. Cách nói này gợi lại câu chuyện trong sách Sáng thế, khi dân chúng gặp nạn đói và được hướng dẫn đến với Giuse, người con của ông Giacóp đang phụ trách kho lương tại Ai Cập. Tuy nhiên, trong truyền thống đạo đức Công giáo, lời mời ấy được áp dụng theo nghĩa biểu tượng cho Thánh Giuse thành Nadarét, người đã chăm sóc Đức Maria và Hài Nhi Giêsu.
Không nên đồng nhất hai nhân vật Giuse trong Kinh Thánh. Giuse của Cựu ước là con ông Giacóp, bị các anh bán sang Ai Cập rồi trở thành người có trách nhiệm cứu dân khỏi nạn đói. Thánh Giuse trong Tân ước là bạn trăm năm của Đức Maria và là người cha theo pháp luật của Đức Giêsu. Sự liên hệ giữa hai nhân vật được hiểu như một lối đọc biểu tượng: nếu Giuse của Cựu ước gìn giữ lương thực cho dân, thì Thánh Giuse gìn giữ Đức Giêsu, Đấng mà Kitô giáo tuyên xưng là bánh ban sự sống.
Bởi vậy, “hãy đến cùng Thánh Giuse” trước hết là lời mời tín thác. Người tín hữu có thể trình bày với ngài những nỗi lo về gia đình, việc làm, con cái, đời sống đức tin hay những quyết định khó khăn. Nhưng lòng tín thác ấy không phải là sự thay thế cho việc cầu nguyện với Thiên Chúa, cũng không phải một phương thức để buộc Thiên Chúa thực hiện ý muốn của con người.
Theo giáo lý Công giáo, Đức Kitô là Đấng trung gian duy nhất giữa Thiên Chúa và nhân loại. Khi người Công giáo xin các thánh chuyển cầu, họ tin rằng những người đang kết hợp mật thiết với Đức Kitô tiếp tục cầu nguyện cho Hội Thánh. Vì thế, việc đến cùng Thánh Giuse phải luôn dẫn người tín hữu đến gần Chúa Giêsu hơn, chứ không dừng lại ở một hình thức sùng kính tách rời khỏi trung tâm của đức tin.
Thánh Giuse trong các sách Tin Mừng
Các sách Tin Mừng cung cấp không nhiều chi tiết về cuộc đời Thánh Giuse. Phần lớn những gì người Kitô hữu biết về ngài xuất hiện trong các trình thuật thời thơ ấu của Đức Giêsu theo Tin Mừng Mátthêu và Luca.
Tin Mừng Mátthêu gọi Thánh Giuse là người công chính. Khi biết Đức Maria mang thai trước khi hai người về chung sống, ngài đứng trước một hoàn cảnh khó hiểu và đau đớn. Thay vì hành động vì giận dữ hay tìm cách làm tổn hại danh dự của Đức Maria, ngài dự định giải quyết sự việc kín đáo. Sau khi được sứ thần báo mộng, ngài đón Đức Maria về nhà và nhận trách nhiệm đặt tên cho Hài Nhi.
Hành động đặt tên không chỉ là một chi tiết gia đình. Trong bối cảnh xã hội thời ấy, việc Thánh Giuse đặt tên cho Đức Giêsu biểu lộ trách nhiệm pháp lý của người cha, đồng thời đưa Hài Nhi vào dòng dõi vua Đavít. Thánh Gioan Phaolô II, trong Tông huấn Redemptoris Custos, nhấn mạnh rằng vai trò làm cha của Thánh Giuse được thể hiện qua việc ngài hiến trọn đời mình để phục vụ mầu nhiệm Nhập thể và sứ mạng cứu độ của Đức Kitô.
Khi vua Hêrôđê tìm giết Hài Nhi, Thánh Giuse lại nhận được lời báo trong giấc mơ. Ngài thức dậy, đưa Đức Giêsu và Đức Maria rời đi ngay trong đêm. Sau khi mối nguy qua đi, ngài tiếp tục vâng lời, đưa gia đình trở về và định cư tại Nadarét.
Tin Mừng không mô tả chi tiết những gian nan của hành trình ấy. Tuy nhiên, người đọc có thể nhận ra Thánh Giuse phải đối diện với những hoàn cảnh rất thực tế: sự bất an, việc di chuyển vội vã, trách nhiệm bảo vệ trẻ nhỏ, đời sống nơi đất khách và nỗi lo tìm một nơi an toàn cho gia đình.
Tin Mừng Luca cho thấy Thánh Giuse cùng Đức Maria đưa Đức Giêsu lên Đền thờ, hằng năm hành hương về Giêrusalem và cùng tìm kiếm Người khi Người ở lại giữa các bậc thầy. Những chi tiết ấy cho thấy ngài sống trong truyền thống tôn giáo của dân Israel, nghiêm túc thực hành bổn phận và nuôi dưỡng Đức Giêsu trong đời sống của một gia đình có đức tin.
Vì sao người tín hữu đến cùng Thánh Giuse?
Vì Thánh Giuse là người biết gìn giữ
Một trong những hình ảnh tiêu biểu nhất về Thánh Giuse là hình ảnh người gìn giữ. Ngài gìn giữ Đức Maria, gìn giữ Hài Nhi Giêsu và gìn giữ mái ấm Nadarét.
Sự gìn giữ của Thánh Giuse không mang nghĩa chiếm hữu. Ngài không xem Đức Maria và Đức Giêsu là tài sản thuộc về mình. Ngài đón nhận họ như những người được Thiên Chúa trao phó, rồi phục vụ bằng sự tôn trọng và trách nhiệm.
Điều này làm cho Thánh Giuse trở thành mẫu gương có ý nghĩa đối với đời sống gia đình hôm nay. Yêu thương một người không phải là kiểm soát mọi lựa chọn của họ. Bảo vệ gia đình không chỉ là bảo đảm vật chất, mà còn là giữ gìn phẩm giá, sự an toàn, lòng tin và không gian phát triển của từng thành viên.
Người cha, người mẹ, người vợ, người chồng hay người có trách nhiệm chăm sóc người khác đều có thể học nơi Thánh Giuse một thái độ: người được trao cho mình không phải để mình áp đặt, mà để mình phục vụ và giúp họ lớn lên.
Giáo huấn Công giáo nhìn nhận Thánh Giuse là người bảo vệ Đức Maria và Đức Giêsu, từ đó tuyên xưng ngài là Đấng bảo trợ Hội Thánh hoàn vũ. Danh hiệu này được Đức Piô IX công bố vào năm 1870 và được nhiều giáo hoàng sau đó tiếp tục giải thích trong tương quan với vai trò gìn giữ Thánh Gia của ngài.
Vì Thánh Giuse hiểu những lo toan của gia đình
Thánh Giuse không sống bên ngoài những khó khăn của con người. Ngài phải lao động để nuôi gia đình, tìm nơi trú ngụ, bảo vệ trẻ nhỏ và đối diện với việc rời bỏ quê hương. Ngài không được miễn trừ khỏi thử thách chỉ vì được trao một sứ mạng đặc biệt.
Bởi vậy, người tín hữu có thể đến với ngài khi lo lắng về công việc, thu nhập, chỗ ở, việc nuôi dạy con cái hay sự bình an trong gia đình. Họ tin rằng Thánh Giuse hiểu trách nhiệm của một người phải chăm sóc người khác bằng chính lao động và sự hy sinh hằng ngày.
Tuy nhiên, cầu xin sự chuyển cầu của Thánh Giuse không có nghĩa là chờ đợi một phép màu thay thế mọi cố gắng. Noi gương ngài đòi hỏi con người cũng phải đứng dậy, hành động, tìm giải pháp và kiên trì với bổn phận của mình.
Trong các trình thuật Tin Mừng, sau mỗi lời báo mộng, Thánh Giuse đều hành động. Ngài không chỉ suy nghĩ về lời Thiên Chúa, nhưng biến điều đã nhận biết thành quyết định cụ thể. Đức Giáo hoàng Phanxicô nhận xét rằng các giấc mơ của Thánh Giuse luôn đi cùng những trách nhiệm thực tế và những bước đi rõ ràng.
Vì Thánh Giuse là người lao động
Thánh Giuse thường được gọi là người thợ mộc, dựa trên cách các sách Tin Mừng nói về nghề nghiệp của ngài và về Đức Giêsu. Thuật ngữ trong nguyên ngữ có thể chỉ một người thợ thủ công, làm việc với gỗ hoặc những vật liệu dùng trong xây dựng.
Dù không biết chính xác mọi công việc ngài từng thực hiện, truyền thống Kitô giáo vẫn nhìn Thánh Giuse như một người sống bằng lao động chân chính. Tại Nadarét, ngài làm việc để chăm sóc gia đình và truyền lại cho Đức Giêsu kinh nghiệm lao động của con người.
Ngày 1 tháng 5, Giáo hội Công giáo kính Thánh Giuse Thợ. Việc tưởng nhớ này nhấn mạnh phẩm giá của người lao động, trách nhiệm xây dựng xã hội và yêu cầu bảo vệ công việc xứng đáng cho mọi người. Giáo huấn của Giáo hội không xem lao động chỉ là phương tiện kiếm sống, nhưng còn là cách con người phát triển khả năng, phục vụ tha nhân và cộng tác vào việc chăm sóc thế giới.
Người thất nghiệp có thể đến cùng Thánh Giuse để cầu nguyện trong lúc tìm việc. Người đang chịu áp lực nghề nghiệp có thể xin ngài giúp giữ sự ngay thẳng. Người sử dụng lao động có thể học nơi ngài trách nhiệm tôn trọng phẩm giá người làm việc. Người đang có việc ổn định cũng được nhắc nhở không biến nghề nghiệp thành thước đo duy nhất của giá trị con người.
Thánh Giuse không phải biểu tượng cho sự thành công bằng mọi giá. Ngài là mẫu gương của lao động âm thầm, chân chính và hướng về việc phục vụ.
Vì Thánh Giuse là người cha có trách nhiệm
Thánh Giuse không sinh ra Đức Giêsu theo huyết thống, nhưng ngài thực sự đảm nhận vai trò của một người cha trong đời sống gia đình. Ngài đặt tên, bảo vệ, nuôi dưỡng, dạy nghề và đưa Đức Giêsu vào đời sống tôn giáo của cộng đồng.
Vai trò làm cha của Thánh Giuse cho thấy tình phụ tử không chỉ được xác định bởi quan hệ sinh học. Một người trở thành cha theo nghĩa trọn vẹn khi họ đón nhận trách nhiệm chăm sóc, hướng dẫn và hy sinh vì sự trưởng thành của người được trao phó.
Trong loạt bài giáo lý về Thánh Giuse, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhấn mạnh rằng làm cha không đơn giản chỉ là đưa một đứa trẻ vào đời, nhưng là nhận trách nhiệm đối với cuộc đời của đứa trẻ ấy. Ngài cũng cảnh báo rằng tình phụ tử đích thực không biến thành sự sở hữu hay kiểm soát.
Điều này đặc biệt đáng suy ngẫm trong những gia đình có con nuôi, con riêng, gia đình tái hôn hoặc những hoàn cảnh mà một người phải thay người khác đảm nhận trách nhiệm nuôi dưỡng trẻ nhỏ. Thánh Giuse cho thấy tình yêu có thể tạo nên những mối dây bền vững khi con người tự do đón nhận trách nhiệm và trung thành với trách nhiệm ấy.
Người cha trong gia đình cũng có thể nhìn vào Thánh Giuse để xét lại cách mình hiện diện. Trách nhiệm của người cha không chỉ là kiếm tiền, cũng không chỉ là đưa ra mệnh lệnh. Trẻ em cần một người cha biết lắng nghe, biết giữ lời, biết tôn trọng người mẹ và biết làm gương bằng chính đời sống của mình.
Học gì nơi Thánh Giuse?
Học sự thinh lặng biết lắng nghe
Sự thinh lặng của Thánh Giuse là một trong những nét nổi bật nhất của ngài. Tin Mừng không ghi lại một câu nói trực tiếp nào của Thánh Giuse, nhưng điều đó không có nghĩa ngài là người thụ động hay không có tiếng nói.
Thinh lặng nơi Thánh Giuse là khoảng không dành cho việc lắng nghe. Ngài không để sợ hãi, thành kiến hay tổn thương quyết định thay mình. Trước những biến cố khó hiểu, ngài suy xét, chờ đợi và mở lòng trước lời Thiên Chúa.
Đức Giáo hoàng Phanxicô giải thích rằng sự thinh lặng của Thánh Giuse không phải là câm lặng hay khép kín. Đó là sự thinh lặng tích cực, biểu lộ một đời sống nội tâm sâu sắc và khả năng dùng lời nói để xây dựng thay vì làm tổn thương.
Trong đời sống hiện đại, con người có thể nói rất nhiều nhưng lại ít lắng nghe. Những bất đồng gia đình đôi khi trở nên trầm trọng không phải vì vấn đề không thể giải quyết, mà vì mỗi người chỉ chờ cơ hội bảo vệ mình. Noi gương Thánh Giuse không có nghĩa là im lặng trước bất công hay che giấu tổn thương. Đó là học cách dừng lại để phân biệt giữa lời cần nói và lời chỉ làm tăng thêm chia rẽ.
Sự thinh lặng Kitô giáo không đồng nghĩa với việc dung túng bạo lực, che giấu lạm dụng hoặc buộc người yếu thế phải chịu đựng. Khi sự an toàn và phẩm giá con người bị xâm phạm, việc tìm kiếm sự hỗ trợ và lên tiếng đúng lúc là điều cần thiết. Thinh lặng của Thánh Giuse luôn gắn với hành động bảo vệ sự sống.
Học sự công chính có lòng nhân hậu
Tin Mừng gọi Thánh Giuse là người công chính. Sự công chính của ngài không phải là thái độ lạnh lùng, chỉ biết áp dụng quy định. Khi chưa hiểu điều xảy đến với Đức Maria, ngài vẫn tìm một cách giải quyết không làm tổn thương bà.
Ở đây, công lý đi cùng lòng thương xót. Thánh Giuse không coi danh dự cá nhân quan trọng hơn phẩm giá của người khác. Ngài sẵn sàng từ bỏ việc bảo vệ hình ảnh của mình để giữ an toàn cho Đức Maria.
Vatican News nhận xét rằng Thánh Giuse được trình bày như một người nhạy cảm và tôn trọng, biết đặt phẩm giá và sự sống của Đức Maria lên trên danh tiếng của bản thân.
Người tín hữu hôm nay có thể học nơi ngài cách ứng xử khi đứng trước lỗi lầm, hiểu lầm hay xung đột. Có những điều đúng về nguyên tắc nhưng có thể được thực hiện bằng một cách gây tổn thương. Công chính theo tinh thần Tin Mừng không loại bỏ sự thật, nhưng tìm cách để sự thật đi cùng lòng bác ái.
Học lòng can đảm vâng phục
Thánh Giuse thường được mô tả là người hiền lành, nhưng sự hiền lành của ngài không phải yếu đuối. Ngài có đủ can đảm để đón Đức Maria về nhà khi có thể phải đối diện với những lời bàn tán. Ngài đủ quyết đoán để đưa gia đình rời đi trong đêm. Ngài cũng đủ kiên trì để bắt đầu lại tại một nơi mới.
Sự vâng phục của Thánh Giuse không phải là việc từ bỏ suy nghĩ. Trước mỗi biến cố, ngài đều phải phân định, lựa chọn và chấp nhận hậu quả của lựa chọn ấy. Ngài không biết trước toàn bộ tương lai. Ngài chỉ nhận đủ ánh sáng cho bước kế tiếp, rồi bước đi với lòng tin.
Đó cũng là kinh nghiệm quen thuộc của nhiều người. Không phải lúc nào con người cũng nhìn thấy trọn vẹn con đường phía trước. Một gia đình có thể phải quyết định chuyển nơi ở, thay đổi công việc, chăm sóc người bệnh hoặc bắt đầu lại sau thất bại. Noi gương Thánh Giuse là tìm điều đúng đắn với lương tâm ngay thẳng, cầu nguyện và can đảm thực hiện bước đi cần thiết.
Học biết đón nhận điều ngoài dự tính
Cuộc đời Thánh Giuse không diễn ra theo kế hoạch bình thường mà ngài có thể đã hình dung. Việc Đức Maria mang thai, cuộc kiểm tra dân số, hành trình đến Bêlem, việc không tìm được chỗ trọ, cuộc chạy trốn sang Ai Cập và đời sống tha hương đều là những biến cố ngoài dự tính.
Thánh Giuse không phủ nhận thực tế và cũng không cố biến mọi việc thành điều mình muốn. Ngài đón nhận hoàn cảnh, tìm cách bảo vệ những người được trao phó và tiếp tục tiến về phía trước.
Patris corde trình bày Thánh Giuse như người biết đón nhận thực tại mà không đầu hàng thụ động. Đón nhận không có nghĩa là chấp thuận mọi điều sai trái, nhưng là bắt đầu từ sự thật của hoàn cảnh để tìm cách đáp lại một cách có trách nhiệm.
Trong đời sống, có những điều con người không thể thay đổi ngay: một thất bại đã xảy ra, một giới hạn của bản thân, sự mất mát hay một hoàn cảnh gia đình phức tạp. Đón nhận thực tại giúp con người ngừng tiêu hao sức lực vào việc phủ nhận điều đã có, để có thể phân định điều mình còn làm được.
Học sự sáng tạo trong nghịch cảnh
Thánh Giuse không chỉ vâng phục theo cách máy móc. Khi được báo phải bảo vệ Hài Nhi, ngài phải tự tổ chức hành trình, tìm nơi trú ngụ, lo phương tiện sống và thích nghi với hoàn cảnh mới. Tin Mừng không kể chi tiết, nhưng rõ ràng sứ mạng ấy đòi hỏi sáng kiến và khả năng giải quyết những vấn đề cụ thể.
Đời sống đức tin không làm con người trở nên thụ động. Cầu nguyện không thay thế việc suy nghĩ, lao động và tìm kiếm giải pháp. Trong nhiều hoàn cảnh, lời cầu nguyện đúng đắn giúp người tín hữu nhận ra trách nhiệm và có thêm sức mạnh để hành động.
Khi đến cùng Thánh Giuse, người tín hữu có thể xin ngài giúp mình có một đức tin thực tế: không chỉ nói về sự phó thác, nhưng biết lập kế hoạch; không chỉ cầu xin bình an, nhưng biết xây dựng hòa giải; không chỉ xin có việc làm, nhưng cũng trau dồi khả năng và kiên trì tìm kiếm.
Đến cùng Thánh Giuse trong những hoàn cảnh nào?
Khi gia đình gặp bất hòa
Gia đình Nadarét thường được gọi là Thánh Gia, nhưng điều đó không có nghĩa gia đình ấy sống ngoài mọi thử thách. Đức Maria và Thánh Giuse đã trải qua thiếu thốn, di chuyển, sợ hãi và cả những lúc không hiểu trọn vẹn điều đang xảy ra.
Người tín hữu có thể cầu xin Thánh Giuse chuyển cầu khi gia đình mất sự bình an. Tuy nhiên, cầu nguyện cần đi cùng những việc cụ thể: lắng nghe nhau, nhận lỗi, giữ lời hứa, tìm sự tư vấn thích hợp và bảo vệ người đang bị tổn thương.
Không nên dùng lòng sùng kính Thánh Giuse để buộc một người phải duy trì bằng mọi giá một hoàn cảnh có bạo lực hoặc lạm dụng. Bảo vệ gia đình trước hết phải bao gồm bảo vệ sự sống, phẩm giá và an toàn của từng thành viên.
Khi lo lắng về con cái
Thánh Giuse hiểu trách nhiệm chăm sóc một trẻ nhỏ giữa hoàn cảnh bất ổn. Cha mẹ có thể đến với ngài khi lo về sức khỏe, việc học, tương lai hay đời sống đức tin của con.
Nhưng noi gương Thánh Giuse cũng đòi hỏi cha mẹ xem lại cách mình đồng hành. Trẻ em không chỉ cần được bảo vệ khỏi nguy hiểm; các em còn cần được tôn trọng như những con người đang lớn lên. Sự chăm sóc không nên biến thành kiểm soát, kỳ vọng quá mức hay áp đặt ước mơ của cha mẹ lên con cái.
Thánh Giuse bảo vệ Đức Giêsu nhưng không chiếm hữu Người. Khi Đức Giêsu trưởng thành, sứ mạng của Người vượt khỏi mái nhà Nadarét. Tình phụ tử đích thực chuẩn bị cho người con biết sống trách nhiệm và tự do, chứ không giữ người con mãi trong sự lệ thuộc.
Khi thất nghiệp hoặc công việc bấp bênh
Thánh Giuse Thợ là người bạn gần gũi với những ai đang tìm việc, chịu áp lực tài chính hoặc làm những công việc ít được xã hội nhìn nhận.
Đến với Thánh Giuse trong hoàn cảnh này không có nghĩa là tin rằng chỉ cần đọc một số kinh nhất định thì chắc chắn sẽ có việc. Người tín hữu cầu xin sự nâng đỡ, sự sáng suốt, lòng kiên trì và cơ hội chính đáng. Đồng thời, họ tiếp tục học hỏi, tìm kiếm, kết nối với cộng đồng và thực hiện những bước cần thiết.
Lòng sùng kính cũng mời gọi xã hội nhìn lại trách nhiệm đối với người lao động. Không thể tôn kính Thánh Giuse Thợ mà thờ ơ trước việc bóc lột, đồng lương bất công, môi trường nguy hiểm hay sự kỳ thị đối với những công việc chân tay.
Khi phải đưa ra một quyết định khó khăn
Thánh Giuse đã nhiều lần đứng trước những lựa chọn mà ngài không có đầy đủ thông tin. Ngài lắng nghe, phân định và hành động.
Khi phải quyết định về gia đình, nghề nghiệp, ơn gọi hay nơi ở, người tín hữu có thể xin Thánh Giuse chuyển cầu. Việc cầu nguyện không nhất thiết đem lại một dấu hiệu đặc biệt. Nhiều khi câu trả lời xuất hiện qua việc suy xét bình tĩnh, lời khuyên của người đáng tin cậy, giáo huấn luân lý, hoàn cảnh thực tế và sự bình an của một lương tâm được đào luyện.
Không nên coi mọi giấc mơ thông thường là thông điệp siêu nhiên. Các giấc mơ của Thánh Giuse thuộc về trình thuật mạc khải trong Kinh Thánh và không thể được sử dụng để khuyến khích việc giải đoán tùy tiện. Đức tin Công giáo mời gọi phân định thận trọng, không chạy theo dấu lạ hay những lời tiên đoán thiếu căn cứ.
Khi cảm thấy mình nhỏ bé và không được ghi nhận
Thánh Giuse thực hiện một sứ mạng lớn lao mà không tìm kiếm sự chú ý. Ngài thuộc về nhóm những con người mà công việc thường diễn ra phía sau, nhưng sự trung thành của họ nâng đỡ cả gia đình và cộng đồng.
Người chăm sóc người bệnh, người nội trợ, công nhân, người làm việc ban đêm, người âm thầm nuôi con hay những người phục vụ mà không được ghi nhận có thể tìm thấy sự an ủi nơi Thánh Giuse.
Patris corde nhắc rằng những người tưởng như ẩn khuất vẫn có thể đóng một vai trò không thể thay thế trong lịch sử và đời sống cộng đồng.
Giá trị của một đời người không chỉ được đo bằng danh tiếng, số người biết đến hay địa vị xã hội. Trong cái nhìn Kitô giáo, một hành động trung thành được thực hiện vì tình yêu vẫn có ý nghĩa, ngay cả khi không ai vỗ tay.
Đến cùng Thánh Giuse bằng cách nào?
Đọc lại các đoạn Tin Mừng về ngài
Cách tốt nhất để hiểu Thánh Giuse là trở về với Kinh Thánh. Người tín hữu có thể đọc chậm các chương đầu của Tin Mừng Mátthêu và Luca, chú ý đến hoàn cảnh, lựa chọn và hành động của ngài.
Có thể tự hỏi:
- Thánh Giuse đang phải đối diện với điều gì?
- Ngài bảo vệ ai?
- Ngài phải từ bỏ điều gì?
- Sau khi nhận ra ý Thiên Chúa, ngài đã làm gì?
- Hoàn cảnh của ngài soi sáng trách nhiệm hiện tại của mình như thế nào?
Đọc Kinh Thánh theo cách này giúp lòng sùng kính không chỉ dựa trên cảm xúc hoặc những câu chuyện truyền miệng, nhưng được đặt nền tảng trong mạc khải Kitô giáo.
Xin Thánh Giuse chuyển cầu
Người Công giáo có thể cầu nguyện bằng lời riêng, chia sẻ với Thánh Giuse những điều đang lo lắng và xin ngài chuyển cầu trước Thiên Chúa.
Lời cầu nguyện không cần dài. Điều quan trọng là sự chân thành và thái độ sẵn sàng thay đổi. Một người có thể xin bình an cho gia đình, nhưng cũng cần sẵn lòng bỏ đi những lời nói làm tổn thương. Một người có thể xin công việc, nhưng cũng cần trung thực trong lao động. Một người có thể xin ơn làm cha tốt, nhưng cũng cần dành thời gian thật sự cho con cái.
Các hình thức đạo đức như kinh cầu Thánh Giuse, tuần cửu nhật hoặc việc dành tháng Ba để kính ngài thuộc truyền thống Công giáo. Những thực hành ấy có giá trị khi giúp người tín hữu yêu mến Đức Kitô, noi gương nhân đức của Thánh Giuse và sống trách nhiệm hơn. Tòa Thánh cho biết tháng Ba từ lâu được dành cách đặc biệt cho lòng sùng kính Thánh Giuse, và ngày thứ Tư cũng thường gắn với việc tưởng nhớ ngài trong nhiều truyền thống đạo đức.
Không nên xem số lần đọc kinh như một công thức bảo đảm nhận được điều cầu xin. Cầu nguyện Kitô giáo là tương quan tin tưởng với Thiên Chúa, không phải việc trao đổi để đạt một kết quả đã định trước.
Tham dự đời sống phụng vụ
Ngày 19 tháng 3, Giáo hội Công giáo cử hành lễ trọng kính Thánh Giuse, bạn trăm năm Đức Trinh Nữ Maria. Ngày 1 tháng 5, Giáo hội kính Thánh Giuse Thợ. Trong một số năm, ngày cử hành phụng vụ có thể được chuyển theo quy định khi trùng với Chúa nhật hoặc những ngày có bậc lễ cao hơn.
Việc tham dự Thánh lễ giúp người tín hữu đặt lòng sùng kính Thánh Giuse trong trung tâm đời sống Công giáo là mầu nhiệm Đức Kitô. Thánh Giuse không hướng người tín hữu về chính mình; ngài dẫn họ đến với Đức Giêsu, Đấng ngài đã yêu thương và phục vụ.
Tên Thánh Giuse cũng được nhắc trong các Kinh nguyện Thánh Thể của nghi lễ Rôma, biểu lộ vị trí đặc biệt của ngài trong ký ức phụng vụ của Hội Thánh. Năm 2013, Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích ban hành sắc lệnh bổ sung tên Thánh Giuse vào các Kinh nguyện Thánh Thể II, III và IV.
Noi gương ngài bằng những việc bình thường
Lòng sùng kính chân thành không dừng ở việc đọc kinh hay đặt tượng ảnh. Người tín hữu đến cùng Thánh Giuse bằng cách thực hành những điều ngài đã sống:
- Làm việc trung thực.
- Giữ lời hứa.
- Bảo vệ người yếu thế.
- Tôn trọng người bạn đời.
- Dành thời gian cho con cái.
- Suy xét trước khi nói.
- Can đảm nhận trách nhiệm.
- Không tìm danh tiếng từ việc phục vụ.
- Tin tưởng ngay cả khi chưa hiểu hết mọi sự.
Một hành động nhỏ được thực hiện đều đặn có thể là cách tôn kính Thánh Giuse thiết thực hơn nhiều lời nói. Chẳng hạn, người cha dành một buổi tối lắng nghe con; người chồng xin lỗi vợ; người lao động từ chối gian dối; người chủ trả lương công bằng; một gia đình đón tiếp người đang gặp khó khăn.
Những cách hiểu cần tránh
Không coi Thánh Giuse như người ban phát may mắn
Trong một số thực hành dân gian, lòng sùng kính các thánh đôi khi bị pha trộn với tâm lý cầu may. Người ta có thể tìm đến một vị thánh chỉ vì tin rằng vị ấy giúp bán nhà, tìm việc, làm ăn thuận lợi hoặc giải quyết một khó khăn cụ thể.
Người Công giáo có thể xin Thánh Giuse chuyển cầu cho những nhu cầu chính đáng. Tuy nhiên, không nên biến ngài thành người bảo đảm cho thành công vật chất. Đức tin không hứa rằng người cầu nguyện sẽ luôn tránh được thất bại, bệnh tật hay thiếu thốn.
Chính cuộc đời Thánh Giuse cho thấy người được Thiên Chúa yêu thương vẫn có thể trải qua gian nan. Điều ngài nhận được không phải là một đời sống dễ dàng, nhưng là sức mạnh để trung thành trong hoàn cảnh được trao.
Không biến lời cầu nguyện thành công thức
Không có lời kinh nào tự động đem lại kết quả chỉ nhờ số lần đọc, cách sắp đặt đồ vật hay thời điểm thực hiện. Những hình thức cầu nguyện có cấu trúc giúp con người kiên trì và tập trung, nhưng hiệu quả của lời cầu nguyện không đến từ kỹ thuật.
Lòng sùng kính Thánh Giuse phải được đặt trong đức tin vào Thiên Chúa, trong việc hoán cải và trong đời sống bác ái. Nếu một người đọc nhiều kinh nhưng vẫn sống bất công, bạo lực hoặc gian dối, thì việc đạo đức ấy chưa chạm đến đời sống thực.
Không dùng sự thinh lặng của Thánh Giuse để buộc người khác chịu đựng
Sự thinh lặng của Thánh Giuse đôi khi có thể bị hiểu sai thành việc phải im lặng trước mọi đau khổ. Nhưng trong Tin Mừng, ngài không đứng yên khi sự sống của Hài Nhi bị đe dọa. Ngài hành động ngay để đưa gia đình đến nơi an toàn.
Vì vậy, không nên lấy gương Thánh Giuse để yêu cầu nạn nhân bạo lực gia đình, lạm dụng hay bất công phải tiếp tục im lặng. Bảo vệ sự sống, tìm kiếm sự giúp đỡ và nói lên sự thật bằng những phương thức an toàn cũng phù hợp với tinh thần gìn giữ mà Thánh Giuse đã sống.
Không tách Thánh Giuse khỏi Đức Giêsu và Đức Maria
Mọi điều người Kitô hữu biết về Thánh Giuse đều gắn với sứ mạng của ngài đối với Đức Giêsu và Đức Maria. Vì thế, lòng sùng kính dành cho ngài không thể trở thành một thực hành khép kín.
Đến cùng Thánh Giuse là đến với người đã dành trọn đời để phục vụ Đức Kitô. Càng hiểu ngài, người tín hữu càng được mời gọi yêu mến Chúa Giêsu, tôn trọng Đức Maria và phục vụ những người được Thiên Chúa trao phó trong đời sống hằng ngày.
Một lời nguyện cùng Thánh Giuse
Lạy Thánh Giuse,
người công chính và trung tín,
xin đồng hành với chúng con
trong những ngày bình an
cũng như khi cuộc sống trở nên khó hiểu.
Xin dạy chúng con biết lắng nghe
trước khi vội phán xét,
biết tôn trọng phẩm giá người khác
và biết giữ lời trong những trách nhiệm đã nhận.
Xin chuyển cầu cho các gia đình đang bất hòa,
những người cha mẹ đang lo lắng vì con cái,
những người không có việc làm,
những người lao động trong âm thầm
và những ai đang phải bắt đầu lại từ đầu.
Xin giúp chúng con đừng tìm kiếm
một đức tin dễ dàng,
nhưng biết tin tưởng giữa thử thách,
biết cầu nguyện và hành động,
biết làm việc chân chính
và bảo vệ những người yếu thế.
Xin dạy chúng con yêu mến Đức Giêsu,
tôn trọng Đức Maria
và biến mái ấm của mình
thành nơi có sự hiện diện của Thiên Chúa
qua lòng tha thứ, sự thật và tình yêu.
Lạy Thánh Giuse,
xin cầu cho chúng con
biết trung thành trong những việc nhỏ bé,
để mỗi ngày chúng con
đến gần Thiên Chúa hơn. Amen.
Kết luận
“Hãy đến cùng Thánh Giuse” là lời mời bước đến với một người cha âm thầm, một người lao động chân chính và một người môn đệ biết lắng nghe. Cuộc đời ngài cho thấy sự thánh thiện không nhất thiết được biểu lộ qua những việc phi thường. Sự thánh thiện có thể lớn lên trong một mái nhà nhỏ, trong công việc hằng ngày, trong việc bảo vệ một đứa trẻ, tôn trọng người bạn đời và hoàn thành trách nhiệm khi không ai nhìn thấy.
Người tín hữu đến với Thánh Giuse để xin ngài chuyển cầu, nhưng cũng để học cách sống. Ngài không hứa loại bỏ mọi khó khăn, song chỉ cho con người một con đường đi qua khó khăn bằng đức tin, sự tỉnh thức, lòng can đảm và tình yêu có trách nhiệm.
Giữa một thế giới thường đề cao sự nổi tiếng, Thánh Giuse nhắc đến giá trị của những con người âm thầm. Giữa một đời sống dễ bị cuốn vào lời nói, ngài dạy sự thinh lặng biết lắng nghe. Giữa những khủng hoảng của gia đình và lao động, ngài mời gọi con người trở về với trách nhiệm gìn giữ.
Đến cùng Thánh Giuse, cuối cùng, không phải để dừng lại bên ngài. Đó là đến với người đã gìn giữ Đức Giêsu, để nhờ lời chuyển cầu và gương sống của ngài, mỗi người biết đón nhận Đức Kitô sâu xa hơn trong gia đình, công việc và toàn bộ cuộc đời mình.
