Cơ Đốc Phục Lâm thường được nhiều người biết đến qua việc thờ phượng vào ngày thứ Bảy, chú trọng lối sống lành mạnh và thường xuyên nói về ngày Chúa Giê-su trở lại. Tuy nhiên, niềm tin của cộng đồng này không chỉ giới hạn ở những đặc điểm dễ nhận thấy ấy. Đây là một hệ thống giáo lý Cơ Đốc giáo hoàn chỉnh, đặt trọng tâm vào Kinh Thánh, sự cứu chuộc qua Chúa Giê-su, đời sống đạo đức và niềm hy vọng về sự phục hồi thế giới.
Tên gọi đầy đủ của cộng đồng này trong tiếng Anh là “Seventh-day Adventist”. Thành tố “Seventh-day” nói đến ngày thứ Bảy, được họ nhìn nhận là ngày Sa-bát theo điều răn trong Kinh Thánh. Thành tố “Adventist” bắt nguồn từ niềm mong đợi sự tái lâm, tức việc Chúa Giê-su Ki-tô trở lại trong vinh quang.
Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm hiện trình bày giáo lý của mình qua 28 niềm tin căn bản. Các niềm tin này có nhiều điểm tương đồng với các truyền thống Cơ Đốc giáo Tin Lành khác, đồng thời cũng có một số cách giải thích riêng về ngày Sa-bát, tình trạng của người chết, chức vụ của Chúa Giê-su trong đền thánh trên trời và những biến cố thời kỳ cuối cùng.
Cơ Đốc Phục Lâm là gì?
Cơ Đốc Phục Lâm là một hệ phái thuộc truyền thống Cơ Đốc giáo Tin Lành, hình thành tại Hoa Kỳ trong thế kỷ XIX. Cộng đồng ban đầu xuất hiện trong bối cảnh nhiều tín hữu Cơ Đốc quan tâm đến các lời tiên tri trong Kinh Thánh và mong đợi sự tái lâm của Chúa Giê-su.
Sau những biến động của phong trào trông đợi Chúa tái lâm vào đầu thế kỷ XIX, một số nhóm tín hữu tiếp tục nghiên cứu Kinh Thánh. Họ dần hình thành những quan điểm riêng về ngày Sa-bát thứ Bảy, đền thánh trên trời, tình trạng của người chết, đời sống sức khỏe và sứ mạng loan báo Tin Lành.
Tên “Seventh-day Adventist” được chọn vào năm 1860. Đến năm 1863, các hội chúng liên kết với nhau để thành lập tổ chức giáo hội mang tên General Conference of Seventh-day Adventists, thường được hiểu là Tổng hội Cơ Đốc Phục Lâm.
Trong tiếng Việt, tên gọi của cộng đồng có thể được viết là Hội Thánh Cơ Đốc Phục Lâm, Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm hoặc Cơ Đốc Phục Lâm An Thất Nhật. Cách gọi “An Thất Nhật” nhấn mạnh việc nghỉ và thờ phượng vào ngày thứ Bảy.
Mặc dù có những nét giáo lý riêng, người Cơ Đốc Phục Lâm tự nhận mình là tín hữu Cơ Đốc. Họ tin vào Đức Chúa Trời Ba Ngôi, nhìn nhận Chúa Giê-su là Đấng Cứu Thế, tin vào sự chết và sự phục sinh của Ngài, thực hành phép báp-tem và loan báo Tin Lành.
Kinh Thánh là nền tảng cao nhất của đức tin
Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất của Cơ Đốc Phục Lâm là đặt Kinh Thánh ở vị trí thẩm quyền tối cao đối với giáo lý và đời sống.
Theo niềm tin của Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm, cả Cựu Ước và Tân Ước đều là Lời Đức Chúa Trời được truyền đạt qua các tác giả dưới sự hướng dẫn của Đức Thánh Linh. Kinh Thánh cung cấp những hiểu biết cần thiết về Đức Chúa Trời, con người, tội lỗi, sự cứu rỗi và niềm hy vọng đời đời.
Kinh Thánh được xem là tiêu chuẩn để:
- Xây dựng và kiểm chứng giáo lý.
- Hướng dẫn đời sống đạo đức.
- Đánh giá những kinh nghiệm tôn giáo.
- Nhận biết chương trình cứu rỗi.
- Hiểu ý nghĩa của lịch sử theo nhãn quan đức tin.
Cơ Đốc Phục Lâm chịu ảnh hưởng rõ rệt từ nguyên tắc “chỉ Kinh Thánh” của truyền thống Cải cách Tin Lành. Điều đó có nghĩa là các giáo lý của giáo hội phải được giải thích dựa trên Kinh Thánh, chứ không chỉ dựa vào tập tục, truyền thống giáo hội hoặc kinh nghiệm cá nhân.
Tuy nhiên, cách giải nghĩa Kinh Thánh của Cơ Đốc Phục Lâm vẫn mang những đặc điểm riêng. Họ thường đối chiếu các phần khác nhau của Kinh Thánh và đặc biệt chú ý đến những sách có nội dung tiên tri như Đa-ni-ên và Khải Huyền.
Niềm tin vào Đức Chúa Trời Ba Ngôi
Người Cơ Đốc Phục Lâm tin có một Đức Chúa Trời duy nhất, được nhận biết trong ba ngôi vị đồng đời đời:
- Đức Chúa Cha.
- Đức Chúa Con.
- Đức Thánh Linh.
Ba ngôi không được hiểu là ba vị thần tách biệt, mà là sự hiệp nhất của ba ngôi vị trong một Đức Chúa Trời. Đức Chúa Trời được tin là Đấng sáng tạo, duy trì và cai quản muôn vật; đồng thời là Đấng yêu thương, công chính, thánh khiết và giàu lòng thương xót.
Đức Chúa Cha
Đức Chúa Cha được nhìn nhận là nguồn gốc và Đấng duy trì mọi sự sống. Ngài là Đấng công chính nhưng cũng đầy ân điển, chậm giận và giàu lòng nhân từ.
Trong thần học Cơ Đốc Phục Lâm, Đức Chúa Cha không được mô tả như một vị thần xa cách hoặc chỉ nhằm trừng phạt con người. Tình yêu của Ngài được bày tỏ cách rõ ràng nhất qua việc ban Chúa Giê-su cho nhân loại.
Đức Chúa Giê-su Ki-tô
Người Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng Chúa Giê-su là Đức Chúa Con đời đời, vừa thật sự là Đức Chúa Trời vừa thật sự trở thành con người.
Họ tin Chúa Giê-su:
- Được thai dựng bởi Đức Thánh Linh.
- Sinh bởi trinh nữ Ma-ri.
- Sống một cuộc đời không phạm tội.
- Bày tỏ tình yêu và bản tính của Đức Chúa Trời.
- Chịu chết trên thập tự giá vì tội lỗi nhân loại.
- Phục sinh từ cõi chết.
- Thăng thiên.
- Đang thực hiện chức vụ cầu thay cho con người.
- Sẽ trở lại trong vinh quang.
Đối với người Cơ Đốc Phục Lâm, Chúa Giê-su là trung tâm của đức tin. Sự cứu rỗi không đến từ việc tự hoàn thiện bản thân, tuân giữ luật lệ hoặc thực hiện những nghi thức tôn giáo, mà trước hết đến từ ân điển của Đức Chúa Trời được bày tỏ qua Chúa Giê-su.
Đức Thánh Linh
Đức Thánh Linh được tin là một ngôi vị trong Ba Ngôi, chứ không chỉ là một sức mạnh vô hình.
Theo giáo lý Cơ Đốc Phục Lâm, Đức Thánh Linh đã hoạt động trong công cuộc sáng tạo, soi dẫn các tác giả Kinh Thánh, hướng dẫn Chúa Giê-su trong chức vụ trên đất và tiếp tục tác động trong đời sống tín hữu.
Đức Thánh Linh giúp con người nhận biết tội lỗi, hiểu chân lý, được đổi mới về tâm linh và nhận những ân tứ để phục vụ cộng đồng.
Niềm tin về sự sáng tạo và bản tính con người
Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng Đức Chúa Trời là Đấng sáng tạo vũ trụ và sự sống. Giáo lý chính thức của giáo hội hiểu trình thuật sáng tạo trong sách Sáng Thế Ký theo nghĩa lịch sử và tin rằng sự sống trên trái đất được hình thành trong sáu ngày sáng tạo, tiếp theo là ngày thứ Bảy Đức Chúa Trời nghỉ.
Đây là một khẳng định thuộc phạm vi giáo lý và cách giải thích Kinh Thánh của cộng đồng Cơ Đốc Phục Lâm. Khi tìm hiểu vấn đề này, cần phân biệt quan điểm tôn giáo về nguồn gốc sự sống với các phương pháp nghiên cứu và lý thuyết trong khoa học tự nhiên.
Theo niềm tin Cơ Đốc Phục Lâm, con người được tạo dựng theo hình ảnh Đức Chúa Trời, có khả năng suy nghĩ, lựa chọn, yêu thương và chịu trách nhiệm về hành động của mình.
Con người không được hiểu là một linh hồn độc lập tạm trú trong thân xác. Thay vào đó, thân thể, tâm trí và đời sống tâm linh tạo thành một con người thống nhất. Quan niệm này ảnh hưởng rõ rệt đến cách người Cơ Đốc Phục Lâm nhìn nhận sức khỏe, sự chết và sự phục sinh.
Do sự bất tuân của những con người đầu tiên, tội lỗi đi vào thế gian. Nhân loại trở nên hữu hạn, chịu đau khổ và sự chết. Tuy nhiên, phẩm giá của con người không hoàn toàn mất đi. Mỗi người vẫn được mời gọi sống trong tình yêu, chăm sóc người khác và có trách nhiệm với môi trường.
Cuộc đấu tranh lớn giữa thiện và ác
Một chủ đề nổi bật trong thần học Cơ Đốc Phục Lâm là “cuộc đấu tranh lớn”, tức cuộc xung đột giữa Chúa Ki-tô và Sa-tan.
Theo cách giải thích của giáo hội, cuộc xung đột này bắt đầu khi một thiên sứ có tự do lựa chọn trở nên kiêu ngạo, chống lại Đức Chúa Trời và trở thành Sa-tan. Sự nổi loạn sau đó ảnh hưởng đến thế giới loài người qua sự sa ngã của A-đam và Ê-va.
Vì vậy, đau khổ, bất công, bạo lực, bệnh tật và sự chết không được xem là ý định ban đầu của Đức Chúa Trời. Chúng được nhìn nhận như hậu quả của tội lỗi và sự rạn nứt trong mối quan hệ giữa con người với Đấng Tạo Hóa.
Cuộc đấu tranh giữa thiện và ác không chỉ diễn ra trong các biến cố lớn của lịch sử mà còn hiện diện trong từng lựa chọn đạo đức hằng ngày. Con người có thể lựa chọn sự ích kỷ, bạo lực và lừa dối, hoặc hướng đến tình yêu, sự trung thực, lòng thương xót và tinh thần phục vụ.
Theo niềm tin Cơ Đốc Phục Lâm, chiến thắng cuối cùng không thuộc về sự dữ. Chúa Giê-su đã chiến thắng tội lỗi qua sự chết và sự phục sinh. Cuộc đấu tranh sẽ hoàn toàn kết thúc khi tội lỗi và sự chết bị loại bỏ khỏi thế giới.
Sự cứu rỗi đến bởi ân điển qua đức tin
Người Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng con người được cứu nhờ ân điển của Đức Chúa Trời qua đức tin nơi Chúa Giê-su, không phải vì tự mình tích lũy đủ công đức.
Sự chết của Chúa Giê-su trên thập tự giá được hiểu là hy sinh thay cho tội lỗi nhân loại. Sự phục sinh của Ngài là nền tảng cho niềm hy vọng rằng sự chết không phải là kết thúc cuối cùng.
Khi một người tin nhận Chúa Giê-su, ăn năn và tiếp nhận ân điển, người ấy được tha thứ và hòa giải với Đức Chúa Trời. Đức tin không chỉ là sự đồng ý về mặt trí thức mà còn là một mối quan hệ dẫn đến sự thay đổi trong đời sống.
Cơ Đốc Phục Lâm nhấn mạnh ba phương diện có liên hệ với nhau:
Được xưng công chính
Người tin được Đức Chúa Trời tha thứ và chấp nhận nhờ công lao của Chúa Giê-su. Đây là quà tặng của ân điển, không phải phần thưởng do con người tự đạt được.
Được nên thánh
Sau khi tin nhận Chúa, tín hữu tiếp tục được Đức Thánh Linh biến đổi. Họ học cách từ bỏ những thói quen có hại, phát triển lòng yêu thương và sống phù hợp với các nguyên tắc Kinh Thánh.
Được phục hồi trọn vẹn
Sự cứu rỗi sẽ được hoàn tất khi Chúa Giê-su trở lại, người công chính được phục sinh và thế giới được đổi mới.
Do nhấn mạnh việc tuân giữ các điều răn, Cơ Đốc Phục Lâm đôi khi bị hiểu nhầm là cho rằng con người được cứu nhờ giữ luật. Tuy nhiên, giáo lý chính thức của giáo hội phân biệt rõ: sự cứu rỗi hoàn toàn là ân điển, còn sự vâng phục được xem là kết quả và dấu hiệu của đức tin.
Vì sao người Cơ Đốc Phục Lâm giữ ngày thứ Bảy?
Giữ ngày Sa-bát thứ Bảy là đặc điểm dễ nhận biết nhất của Cơ Đốc Phục Lâm.
Theo cách tính truyền thống của Kinh Thánh, tuần lễ gồm bảy ngày và ngày thứ Bảy là ngày Sa-bát. Người Cơ Đốc Phục Lâm hiểu điều răn thứ tư trong Mười Điều Răn vẫn có ý nghĩa đối với tín hữu ngày nay.
Ngày Sa-bát được giữ từ lúc mặt trời lặn chiều thứ Sáu đến lúc mặt trời lặn chiều thứ Bảy. Trong khoảng thời gian này, tín hữu thường tạm ngừng những công việc nghề nghiệp thông thường để dành thời gian cho:
- Thờ phượng.
- Học Kinh Thánh.
- Cầu nguyện.
- Sinh hoạt gia đình.
- Thăm hỏi người đau yếu.
- Giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn.
- Nghỉ ngơi về thể chất và tinh thần.
- Gần gũi với thiên nhiên.
Người Cơ Đốc Phục Lâm không chỉ nhìn ngày Sa-bát như một luật cấm làm việc. Ngày này còn được hiểu là món quà của Đức Chúa Trời dành cho con người, giúp họ tạm dừng nhịp sống thường nhật, khôi phục các mối quan hệ và nhớ rằng giá trị con người không phụ thuộc hoàn toàn vào năng suất lao động.
Ngày Sa-bát cũng mang nhiều tầng ý nghĩa trong giáo lý của họ. Đó là ngày tưởng nhớ công cuộc sáng tạo, dấu hiệu của mối quan hệ giữa Đức Chúa Trời với con người và hình ảnh báo trước sự nghỉ ngơi trọn vẹn trong thế giới được phục hồi.
Người Cơ Đốc Phục Lâm có thờ phượng mặt trời không?
Không. Việc thờ phượng vào ngày thứ Bảy không liên quan đến việc tôn thờ mặt trời, hành tinh hoặc một lực lượng tự nhiên nào.
Người Cơ Đốc Phục Lâm thờ phượng Đức Chúa Trời và nhìn nhận ngày thứ Bảy là ngày Sa-bát vì cách họ giải thích các trình thuật sáng tạo và Mười Điều Răn trong Kinh Thánh.
Họ có coi giữ ngày Sa-bát là điều kiện duy nhất để được cứu không?
Giáo lý chính thức của Cơ Đốc Phục Lâm không dạy rằng chỉ cần giữ ngày thứ Bảy là đủ để được cứu. Sự cứu rỗi được đặt nơi Chúa Giê-su.
Việc giữ ngày Sa-bát được hiểu là sự đáp lại của đức tin, lòng yêu mến Đức Chúa Trời và sự vâng phục điều răn, chứ không phải phương tiện để mua lấy sự cứu rỗi.
Niềm tin về sự tái lâm của Chúa Giê-su
“Phục Lâm” nghĩa là sự trở lại hay sự đến lần thứ hai của Chúa Giê-su. Đây là niềm hy vọng trung tâm trong đời sống Cơ Đốc Phục Lâm.
Người Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng Chúa Giê-su sẽ thật sự trở lại. Sự kiện này không chỉ mang tính biểu tượng hoặc diễn ra âm thầm trong tâm trí con người. Theo giáo lý của họ, sự tái lâm sẽ mang tính cá nhân, hữu hình, công khai và có ảnh hưởng toàn thế giới.
Khi Chúa Giê-su trở lại, những người công chính đã chết sẽ được phục sinh. Những người công chính còn sống sẽ được biến đổi và cùng gặp Chúa. Sự tái lâm đánh dấu bước ngoặt đưa lịch sử nhân loại đến giai đoạn phục hồi cuối cùng.
Mặc dù nhấn mạnh rằng ngày Chúa trở lại đã gần, Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm không công bố một ngày hoặc giờ cụ thể. Giáo lý của họ cho rằng thời điểm chính xác không được bày tỏ cho con người.
Do đó, việc chuẩn bị cho sự tái lâm không nên được hiểu là hoảng sợ, bán hết tài sản, rời bỏ trách nhiệm xã hội hoặc chạy theo những lời dự báo ngày tận thế. Trong đời sống đạo, sự chuẩn bị chủ yếu được thể hiện qua đức tin, nhân cách, tinh thần phục vụ và trách nhiệm với cộng đồng.
Chức vụ của Chúa Giê-su trong đền thánh trên trời
Một giáo lý mang nét đặc thù của Cơ Đốc Phục Lâm là niềm tin về đền thánh trên trời và sự phán xét trước ngày Chúa tái lâm.
Theo cách giải thích của giáo hội, các nghi lễ trong đền thánh của người Ít-ra-ên thời Cựu Ước mang ý nghĩa biểu tượng, hướng đến chức vụ cứu chuộc của Chúa Giê-su. Sau khi phục sinh và thăng thiên, Chúa Giê-su được tin là đang thực hiện chức vụ Thầy tế lễ thượng phẩm, cầu thay cho con người trong đền thánh trên trời.
Cơ Đốc Phục Lâm giải thích lời tiên tri về 2.300 buổi chiều và buổi mai trong sách Đa-ni-ên theo nguyên tắc một ngày tượng trưng cho một năm. Từ đó, họ xác định năm 1844 là thời điểm mở đầu một giai đoạn đặc biệt trong chức vụ của Chúa Giê-su, thường được gọi là sự phán xét điều tra hoặc sự phán xét trước ngày tái lâm.
Theo niềm tin này, sự phán xét không nhằm cung cấp cho Đức Chúa Trời những thông tin mà Ngài chưa biết. Nó được hiểu là quá trình bày tỏ tính công chính và minh bạch của Đức Chúa Trời trước toàn thể vũ trụ.
Giáo lý này từng là chủ đề được thảo luận và tranh luận giữa Cơ Đốc Phục Lâm với nhiều truyền thống Cơ Đốc giáo khác. Khi trình bày, cần hiểu đây là cách giải nghĩa thần học riêng của giáo hội, không phải quan điểm được tất cả các hệ phái Cơ Đốc cùng chia sẻ.
Người Cơ Đốc Phục Lâm tin gì về sự chết?
Cơ Đốc Phục Lâm có quan điểm đáng chú ý về bản chất con người và tình trạng sau khi chết.
Theo giáo lý của họ, chỉ Đức Chúa Trời vốn có sự bất tử. Con người không sở hữu một linh hồn bất tử có thể tiếp tục hoạt động độc lập ngay sau khi thân thể chết.
Sự chết được ví như một giấc ngủ không có ý thức. Người chết không còn nhận biết những gì đang xảy ra trên thế gian, không trực tiếp giao tiếp với người sống và không lập tức nhận phần thưởng hoặc hình phạt cuối cùng.
Niềm hy vọng của tín hữu không đặt vào một linh hồn tự nhiên bất tử, mà đặt vào sự phục sinh khi Chúa Giê-su trở lại. Khi ấy, những người được cứu sẽ được ban sự sống đời đời.
Quan điểm này dẫn đến việc người Cơ Đốc Phục Lâm không khuyến khích cầu hỏi người chết, chiêu hồn hoặc cố gắng liên lạc với linh hồn người đã khuất. Theo cách hiểu của họ, những hiện tượng tự xưng là sự trở lại của người chết không phù hợp với giáo lý Kinh Thánh về tình trạng vô thức của người đã qua đời.
Trong đời sống tang lễ, cộng đồng vẫn bày tỏ sự thương tiếc và tôn trọng người quá cố. Tuy nhiên, trọng tâm của nghi lễ thường được đặt vào niềm hy vọng phục sinh, sự an ủi gia đình và lời hứa về một thế giới không còn sự chết.
Một nghìn năm và trái đất mới
Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng sau khi Chúa Giê-su tái lâm sẽ có một giai đoạn một nghìn năm, thường được gọi là thiên niên kỷ.
Theo cách giải thích của họ, trong thời kỳ này, những người được cứu ở với Chúa Giê-su trên trời. Trái đất ở trong tình trạng hoang vắng, còn Sa-tan bị giới hạn, không còn con người sống để lừa dối.
Cuối thời kỳ một nghìn năm, thành thánh và những người được cứu được tin là sẽ trở lại trái đất. Những người không được cứu được phục sinh để đối diện với sự phán xét cuối cùng. Tội lỗi, sự dữ và sự chết sau đó bị tiêu diệt.
Cơ Đốc Phục Lâm không chủ trương rằng người không được cứu sẽ bị hành hạ có ý thức mãi mãi trong lửa địa ngục. Theo giáo lý của họ, hình phạt cuối cùng dẫn đến sự hủy diệt hoàn toàn, thường được gọi là sự chết thứ hai.
Sau khi sự dữ chấm dứt, Đức Chúa Trời tạo dựng trời mới và đất mới. Những người được cứu sống đời đời trong một thế giới không còn bệnh tật, bất công, đau khổ và sự chết.
Niềm hy vọng về đất mới cho thấy mục tiêu cuối cùng của chương trình cứu rỗi, theo quan điểm Cơ Đốc Phục Lâm, không chỉ là đưa linh hồn rời khỏi thế giới vật chất. Đó còn là sự phục hồi toàn diện con người, các mối quan hệ và thế giới được sáng tạo.
Hội Thánh và sứ mạng loan báo Tin Lành
Người Cơ Đốc Phục Lâm hiểu Hội Thánh là cộng đồng những người tin nhận Chúa Giê-su là Chúa và Đấng Cứu Thế.
Hội Thánh có những chức năng như:
- Thờ phượng Đức Chúa Trời.
- Học và giảng dạy Kinh Thánh.
- Cử hành Tiệc Thánh.
- Xây dựng tình hiệp thông.
- Chăm sóc thành viên.
- Phục vụ xã hội.
- Loan báo Tin Lành.
Cơ Đốc Phục Lâm nhấn mạnh rằng Chúa Giê-su là đầu của Hội Thánh. Thẩm quyền của tổ chức và người lãnh đạo không được đặt cao hơn thẩm quyền của Chúa Giê-su và Kinh Thánh.
Khái niệm “Hội Thánh còn sót lại”
Giáo lý Cơ Đốc Phục Lâm sử dụng khái niệm “phần còn sót lại” hoặc “Hội Thánh còn sót lại”, dựa trên cách họ giải thích sách Khải Huyền.
Theo niềm tin này, trong thời kỳ cuối cùng sẽ có một cộng đồng trung thành với các điều răn của Đức Chúa Trời, giữ đức tin nơi Chúa Giê-su và loan báo sứ điệp chuẩn bị cho ngày Chúa trở lại.
Tuy nhiên, tuyên bố giáo lý của giáo hội cũng nhìn nhận Hội Thánh phổ quát bao gồm tất cả những người thật sự tin Chúa Giê-su. Vì vậy, khái niệm “còn sót lại” nên được hiểu trong hệ thống thần học và ý thức sứ mạng của Cơ Đốc Phục Lâm, không nên giản lược thành nhận định rằng mọi người ngoài tổ chức đều không thể được cứu.
Sứ điệp ba thiên sứ
Người Cơ Đốc Phục Lâm đặc biệt chú ý đến hình ảnh ba thiên sứ trong chương 14 sách Khải Huyền. Họ xem đây là biểu tượng cho một sứ điệp toàn cầu gồm những nội dung chính:
- Kêu gọi con người kính sợ và thờ phượng Đức Chúa Trời.
- Nhắc đến thời điểm phán xét.
- Kêu gọi trung thành với Đức Chúa Trời.
- Cảnh báo về những hệ thống tôn giáo và quyền lực đi ngược lại chân lý.
- Chuẩn bị con người cho ngày Chúa Giê-su tái lâm.
Việc giải thích các biểu tượng trong sách Khải Huyền là một lĩnh vực phức tạp. Các truyền thống Cơ Đốc giáo có thể đưa ra những cách hiểu khác nhau, vì vậy không nên trình bày cách giải nghĩa Cơ Đốc Phục Lâm như quan điểm duy nhất của toàn thể Cơ Đốc giáo.
Vai trò của Ellen G. White
Ellen G. White là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn trong quá trình hình thành và phát triển của Cơ Đốc Phục Lâm.
Người Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng ân tứ tiên tri được bày tỏ trong chức vụ của bà. Các tác phẩm của Ellen G. White được sử dụng để khích lệ, hướng dẫn, giáo dục và sửa dạy cộng đồng.
Bà viết về nhiều chủ đề như:
- Đời sống Cơ Đốc.
- Giáo dục.
- Sức khỏe.
- Gia đình.
- Truyền giáo.
- Lịch sử cứu rỗi.
- Cách đọc và áp dụng Kinh Thánh.
Tuy nhiên, theo tuyên bố giáo lý chính thức của Cơ Đốc Phục Lâm, Kinh Thánh vẫn là tiêu chuẩn để kiểm chứng mọi giáo lý và kinh nghiệm. Các tác phẩm của Ellen G. White không được tuyên bố là một bộ Kinh Thánh mới hoặc thay thế Kinh Thánh.
Người Cơ Đốc Phục Lâm cũng không thờ phượng Ellen G. White. Trong đức tin chính thức của giáo hội, sự thờ phượng chỉ dành cho Đức Chúa Trời.
Vai trò, thẩm quyền và phương pháp sử dụng các tác phẩm của bà vẫn là chủ đề được thảo luận trong nội bộ Cơ Đốc Phục Lâm cũng như giữa giáo hội với các nhà nghiên cứu và các truyền thống Cơ Đốc khác.
Phép báp-tem và Tiệc Thánh
Báp-tem bằng cách dìm mình trong nước
Người Cơ Đốc Phục Lâm thực hành báp-tem bằng cách dìm toàn thân người chịu lễ xuống nước rồi đưa lên.
Nghi thức này tượng trưng cho:
- Sự chết đối với đời sống tội lỗi.
- Sự chôn và sống lại với Chúa Giê-su.
- Sự tha thứ.
- Một đời sống mới.
- Việc gia nhập cộng đồng Hội Thánh.
Báp-tem thường được thực hiện sau khi một người đã học giáo lý, bày tỏ đức tin nơi Chúa Giê-su và tự nguyện quyết định theo Ngài. Vì nhấn mạnh quyết định cá nhân có ý thức, Cơ Đốc Phục Lâm thường không thực hành báp-tem cho trẻ sơ sinh.
Tiệc Thánh và nghi thức rửa chân
Tiệc Thánh tưởng nhớ sự chết của Chúa Giê-su. Bánh không men và nước nho được sử dụng như những biểu tượng về thân và huyết của Ngài.
Trước Tiệc Thánh, nhiều hội thánh Cơ Đốc Phục Lâm thực hiện nghi thức rửa chân. Các tín hữu rửa chân cho nhau để nhớ lại hành động phục vụ khiêm nhường của Chúa Giê-su đối với các môn đồ.
Nghi thức này thể hiện:
- Tinh thần khiêm nhường.
- Sự phục vụ lẫn nhau.
- Mong muốn hòa giải.
- Việc tự xét mình và đổi mới đời sống.
- Sự bình đẳng giữa các tín hữu.
Tiệc Thánh trong Cơ Đốc Phục Lâm thường được mở cho những người tin Chúa Giê-su, chứ không hoàn toàn giới hạn ở các thành viên đã đăng ký trong giáo hội.
Quan niệm về Mười Điều Răn
Cơ Đốc Phục Lâm tin rằng những nguyên tắc đạo đức của Đức Chúa Trời được thể hiện trong Mười Điều Răn.
Luật pháp có vai trò chỉ ra tội lỗi, hướng dẫn hành vi và giúp con người nhận ra nhu cầu cần đến Đấng Cứu Thế. Tuy nhiên, luật pháp không thể tự cứu một người khỏi tội lỗi.
Theo quan điểm này, đức tin và sự vâng phục không đối lập nhau. Đức tin chân thành được cho là sẽ tạo ra một đời sống thay đổi, còn sự vâng phục là kết quả của tình yêu đối với Đức Chúa Trời.
Các điều răn được áp dụng không chỉ theo nghĩa tránh những hành động sai trái, mà còn hướng đến những nguyên tắc tích cực như:
- Tôn trọng sự sống.
- Trung thực.
- Chung thủy.
- Không tham lam.
- Tôn trọng gia đình.
- Dành thời gian thờ phượng.
- Bảo vệ phẩm giá của người khác.
Ngày Sa-bát được chú trọng vì người Cơ Đốc Phục Lâm cho rằng điều răn thứ tư vẫn có giá trị như các điều răn đạo đức khác.
Lối sống và quan niệm về sức khỏe
Sức khỏe giữ vị trí quan trọng trong đời sống Cơ Đốc Phục Lâm. Cơ thể được nhìn nhận là đền thờ của Đức Thánh Linh và là món quà con người có trách nhiệm chăm sóc.
Giáo hội thường khuyến khích:
- Ăn uống cân bằng.
- Sử dụng nhiều rau, quả, ngũ cốc và các loại hạt.
- Vận động thường xuyên.
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Giữ vệ sinh.
- Uống đủ nước.
- Tiếp xúc hợp lý với ánh sáng và không khí trong lành.
- Duy trì đời sống tinh thần tích cực.
- Xây dựng các mối quan hệ lành mạnh.
Người Cơ Đốc Phục Lâm được khuyên tránh rượu, thuốc lá và việc sử dụng ma túy. Họ cũng tránh những thực phẩm bị xếp vào nhóm không thanh sạch trong luật ăn uống của Cựu Ước, chẳng hạn thịt lợn và một số động vật thủy sinh không có vây và vảy.
Nhiều tín hữu lựa chọn ăn chay, đặc biệt là chế độ ăn chay có sử dụng sữa hoặc trứng. Tuy nhiên, không phải mọi người Cơ Đốc Phục Lâm đều bắt buộc phải ăn chay hoàn toàn.
Việc chăm sóc sức khỏe được hiểu là trách nhiệm tôn giáo và đạo đức, nhưng không nên biến thành lời hứa rằng một chế độ ăn hoặc phương pháp sống nhất định có thể ngăn chặn hay chữa khỏi mọi bệnh tật. Khi có vấn đề sức khỏe, người bệnh vẫn cần được thăm khám và điều trị chuyên môn.
Đời sống gia đình, đạo đức và trách nhiệm xã hội
Cơ Đốc Phục Lâm xem gia đình là một phần quan trọng của đời sống đức tin. Hôn nhân được nhìn nhận là giao ước yêu thương, chung thủy, tôn trọng và có trách nhiệm.
Cha mẹ được khuyến khích nuôi dạy con bằng lời nói và gương sống, giúp trẻ phát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ, đạo đức và tâm linh.
Trong đời sống cá nhân, tín hữu được kêu gọi sống giản dị, trung thực và tiết độ. Cách ăn mặc, vui chơi, sử dụng truyền thông và quản lý thời gian nên phù hợp với những giá trị mà họ hiểu từ Kinh Thánh.
Giáo lý quản gia nhấn mạnh rằng thời gian, khả năng, tài sản và tài nguyên thiên nhiên đều là những điều con người được giao phó. Tín hữu có trách nhiệm sử dụng chúng một cách khôn ngoan, không chỉ cho bản thân mà còn để phục vụ người khác.
Người Cơ Đốc Phục Lâm thực hành việc dâng phần mười và các khoản dâng tự nguyện để hỗ trợ hoạt động của hội thánh, truyền giáo, giáo dục và phục vụ xã hội.
Truyền thống Cơ Đốc Phục Lâm cũng chú trọng giáo dục, y tế, cứu trợ nhân đạo và bảo vệ tự do tôn giáo. Việc phục vụ con người được xem là một phần của sứ mạng Cơ Đốc, không chỉ là phương tiện để thu hút người gia nhập giáo hội.
Một buổi thờ phượng ngày Sa-bát thường có gì?
Hình thức có thể khác nhau giữa từng quốc gia và hội thánh, nhưng sinh hoạt ngày thứ Bảy thường gồm hai phần chính.
Trường Sa-bát
Đây là thời gian học Kinh Thánh theo nhóm. Người tham dự cùng đọc bài học, trao đổi cách hiểu và thảo luận việc áp dụng các nguyên tắc tôn giáo vào đời sống.
Trẻ em và thanh thiếu niên thường có những lớp phù hợp với độ tuổi.
Giờ thờ phượng chính
Nội dung thường có:
- Hát thánh ca.
- Cầu nguyện.
- Đọc Kinh Thánh.
- Giảng luận.
- Dâng hiến.
- Chia sẻ sinh hoạt cộng đồng.
Sau giờ thờ phượng, các thành viên có thể dùng bữa chung, thăm người đau yếu, tổ chức hoạt động thanh thiếu niên hoặc tham gia chương trình phục vụ cộng đồng.
Nhìn chung, nhà thờ Cơ Đốc Phục Lâm không đặt trọng tâm vào việc thờ tượng hoặc sử dụng nhiều hình ảnh thánh. Không gian thờ phượng thường tập trung vào bục giảng, Kinh Thánh, âm nhạc và sinh hoạt cộng đồng.
Những điểm Cơ Đốc Phục Lâm chia sẻ với các hệ phái Cơ Đốc khác
Cơ Đốc Phục Lâm có nhiều niềm tin chung với phần lớn các truyền thống Cơ Đốc giáo, đặc biệt là các hệ phái Tin Lành:
- Tin vào một Đức Chúa Trời Ba Ngôi.
- Tin Chúa Giê-su vừa là Đức Chúa Trời vừa trở thành con người.
- Tin vào sự chết chuộc tội và sự phục sinh của Chúa Giê-su.
- Tin con người cần ân điển để được cứu.
- Tin Kinh Thánh là Lời Đức Chúa Trời.
- Thực hành cầu nguyện và thờ phượng.
- Thực hiện phép báp-tem.
- Cử hành Tiệc Thánh.
- Loan báo Tin Lành.
- Tin vào sự tái lâm và sự phục sinh.
Những điểm khác biệt chủ yếu nằm ở cách giải thích một số vấn đề như ngày thờ phượng, tình trạng của người chết, đền thánh trên trời, sự phán xét trước ngày tái lâm và vai trò của Ellen G. White.
Những hiểu lầm thường gặp
Cơ Đốc Phục Lâm chỉ quan tâm đến ngày thứ Bảy
Ngày Sa-bát là một đặc điểm quan trọng nhưng không phải toàn bộ đức tin Cơ Đốc Phục Lâm. Trung tâm giáo lý vẫn là Đức Chúa Trời, Chúa Giê-su và chương trình cứu rỗi.
Tín hữu được cứu vì giữ luật
Giáo lý chính thức xác định sự cứu rỗi là quà tặng của ân điển qua đức tin. Việc giữ điều răn được xem là kết quả của đức tin chứ không phải giá để đổi lấy sự cứu rỗi.
Tất cả người Cơ Đốc Phục Lâm đều ăn chay
Ăn chay được khuyến khích và khá phổ biến, nhưng không phải mọi tín hữu đều ăn chay. Người sử dụng thịt thường được hướng dẫn chọn những loại được xem là thanh sạch theo Kinh Thánh.
Cơ Đốc Phục Lâm thờ Ellen G. White
Cơ Đốc Phục Lâm nhìn nhận Ellen G. White có ân tứ tiên tri, nhưng không thờ phượng bà. Theo giáo lý của giáo hội, chỉ Đức Chúa Trời là đối tượng thờ phượng và Kinh Thánh là tiêu chuẩn cao nhất.
Giáo hội biết chính xác ngày tận thế
Mặc dù nhấn mạnh sự tái lâm, giáo lý chính thức không xác định ngày và giờ Chúa Giê-su trở lại. Tín hữu được kêu gọi sẵn sàng bằng đời sống đức tin thay vì chạy theo các phép tính ngày tháng.
Nên nhìn nhận niềm tin Cơ Đốc Phục Lâm như thế nào?
Khi tìm hiểu Cơ Đốc Phục Lâm, cần phân biệt giữa giáo lý chính thức, cách giải thích của từng mục sư và thực hành cá nhân của từng tín hữu. Không phải mọi thành viên đều có mức độ hiểu biết hoặc cách thực hành hoàn toàn giống nhau.
Cũng không nên đánh giá toàn bộ cộng đồng chỉ từ một tập tục như ăn chay hoặc giữ ngày thứ Bảy. Những thực hành này gắn với một hệ thống tư tưởng rộng hơn về sự sáng tạo, cứu rỗi, phẩm giá con người và niềm hy vọng phục hồi thế giới.
Một số giáo lý của Cơ Đốc Phục Lâm được nhiều hệ phái Cơ Đốc chia sẻ, trong khi một số khác vẫn là chủ đề tranh luận thần học. Việc trình bày khách quan đòi hỏi phải mô tả đúng điều cộng đồng tự tin nhận, đồng thời không biến một cách giải nghĩa tôn giáo thành kết luận khoa học hoặc quan điểm chung của mọi tín hữu Cơ Đốc.
Kết luận
Niềm tin của người Cơ Đốc Phục Lâm đặt nền tảng trên Kinh Thánh và tập trung vào Đức Chúa Trời Ba Ngôi, sự cứu rỗi qua Chúa Giê-su, đời sống được Đức Thánh Linh biến đổi và niềm hy vọng về ngày Chúa trở lại.
Việc giữ ngày Sa-bát thứ Bảy là dấu hiệu dễ nhận biết, nhưng đằng sau đó là một cách nhìn toàn diện về sự sáng tạo, lao động, nghỉ ngơi, sức khỏe, gia đình và trách nhiệm với cộng đồng. Những giáo lý về tình trạng của người chết, đền thánh trên trời, sự phán xét trước ngày tái lâm và vai trò của Ellen G. White tạo nên những nét riêng của truyền thống này.
Dù đồng thuận hay khác biệt với những cách giải thích ấy, việc tìm hiểu Cơ Đốc Phục Lâm trong bối cảnh lịch sử và thần học giúp người đọc có cái nhìn đầy đủ hơn về sự đa dạng của Cơ Đốc giáo. Thái độ tôn trọng, đối thoại và phân biệt rõ giữa niềm tin tôn giáo với dữ kiện khoa học là nền tảng cần thiết để các cộng đồng cùng sống và hiểu nhau trong xã hội hiện đại.
