“Chết đi con người cũ” trong Kinh Thánh nghĩa là gì? Tìm hiểu ý nghĩa thần học, đời sống đổi mới và những cách hiểu cực đoan cần tránh.
“Chết đi con người cũ” là một cách nói quen thuộc trong các bài giảng, giờ học Kinh Thánh và đời sống cầu nguyện của nhiều Kitô hữu. Cụm từ này có thể khiến người mới tìm hiểu đạo cngười cũ là ai? “Chết đi” có phải là phủ nhận chính mình, từ bỏ mọi mong muốn hay đánh mất cá tính riêng không?
Trong Kinh Thánh, đây không phải là lời kêu gọi làm hại thân thể, khinh ghét bản thân hoặc xóa bỏ nhân cách. “Con người cũ” chỉ lối sống của một người khi còn bị tội lỗi, những ham muốn lệch lạc và cách suy nghĩ xa rời Thiên Chúa chi phối. “Chết đi con người cũ” có nghĩa là chấm dứt sự lệ thuộc vào lối sống ấy để bước vào một đời sống mới trong Đức Kitô.
Sự thay đổi này vừa mang tính quyết định, gắn với đức tin và sự hiệp thông với cái chết – sự phục sinh của Đức Kitô, vừa là hành trình kéo dài suốt đời. Người tin Chúa được mời gọi từ bỏ điều xấu, đổi mới tâm trí và tập sống bằng tình yêu, sự thật, lòng thương xót cùng tinh thần phục vụ.
“Con người cũ” trong Kinh Thánh là gì?
Khái niệm “con người cũ” xuất hiện rõ nhất trong các thư của thánh Phaolô. Tùy bản dịch Kinh Thánh, cụm từ này có thể được dịch là “người cũ”, “con người cũ”, “bản tính cũ” hoặc “con người xưa”.
Con người cũ là đời sống dưới quyền lực của tội lỗi
Trong tư tưởng của thánh Phaolô, tội lỗi không chỉ là một số hành vi riêng lẻ. Tội lỗi còn được mô tả như một quyền lực tìm cách thống trị con người, khiến con người xa rời Thiên Chúa, làm tổn thương người khác và tự làm tổn thương chính mình.
Con người cũ gắn với nếp sống trước kia
Ê-phê-sô 4 liên hệ con người cũ với “nếp sống trước kia”. Điều này cho thấy con người cũ không phải là một thực thể bí ẩn nằm trong cơ thể, mà được biểu hiện qua những thói quen, cách suy nghĩ và lựa chọn cụ thể.
Con người cũ lấy cái tôi làm trung tâm
Cốt lõi của con người cũ nằm ở những lỗi lầm bên ngoài và ở sự quy hướng mọi sự về bản thân. Người ta muốn được phục vụ hơn là phục vụ, muốn được tha thứ nhưng không muốn tha thứ, muốn được thấu hiểu nhưng ít quan tâm đến nỗi đau của người khác.
Nền tảng Kinh Thánh của việc chết đi con người cũ
Cụm từ “chết đi con người cũ” cần được đọc trong bối cảnh rộng hơn của sứ điệp Kinh Thánh về sự hiệp thông với Đức Kitô. Đây không chỉ là một chương trình rèn luyện đạo đức do con người tự đặt ra, mà bắt nguồn từ cái chết và sự phục sinh của Đức Kitô.
Rô-ma 6: Con người cũ bị đóng đinh cùng Đức Kitô
Rô-ma 6 là bản văn nền tảng để hiểu chủ đề này. Thánh Phaolô trình bày rằng người đã kết hợp với Đức Kitô thì cũng được kết hợp với cái chết của Người, để có thể bước đi trong đời sống mới.
Ê-phê-sô 4: Cởi bỏ người cũ, đổi mới tâm trí và mặc lấy người mới
Ê-phê-sô 4 sử dụng hình ảnh thay áo: cởi bỏ con người cũ và mặc lấy con người mới. Giữa hai hành động này là sự “đổi mới trong tâm trí”.
Ngay sau lời kêu gọi mặc lấy con người mới, thư Ê-phê-sô nêu những biểu hiện rất thực tế:
- Thay lời nói dối bằng sự thật.
- Không để cơn giận dẫn đến tội lỗi.
- Người từng trộm cắp phải lao động lương thiện và biết chia sẻ.
- Không nói những lời gây hư hoại nhưng nói điều giúp xây dựng.
- Từ bỏ cay đắng, thịnh nộ, la lối và ác ý.
- Đối xử nhân hậu và tha thứ cho nhau.
Những ví dụ ấy cho thấy chết đi con người cũ không phải là một cảm xúc thiêng liêng mơ hồ. Sự biến đổi phải được nhìn thấy trong lời nói, công việc, cách sử dụng của cải và thái độ với người đã làm mình tổn thương.
Ga-la-ti 2:20: Không còn sống cho mình nhưng sống trong Đức Kitô
Trong Ga-la-ti 2, thánh Phaolô diễn tả đời sống Kitô hữu bằng lời xác nhận rằng mình đã bị đóng đinh với Đức Kitô và sự sống hiện tại là sự sống trong niềm tin vào Con Thiên Chúa.
Ý nghĩa của lời mời gọi đối với đời sống hôm nay
Trong xã hội ngày nay, con người thường được khuyến khích xây dựng hình ảnh cá nhân, bảo vệ lợi ích và tìm kiếm sự công nhận. Những điều ấy không hoàn toàn xấu, nhưng có thể làm cái tôi trở thành trung tâm.
Lời mời gọi chết đi con người cũ chất vấn một lối sống chỉ dựa trên cạnh tranh, tiêu dùng và thể hiện bản thân. Nó nhắc rằng giá trị con người không nằm ở số tài sản, địa vị, lượt theo dõi hay khả năng vượt trội hơn người khác.
Đời sống mới hướng con người đến một cách hiện hữu khác: có thể mạnh mẽ mà không thống trị, thành công mà không kiêu ngạo, có của cải mà không tham lam, bất đồng mà không thù ghét và chịu tổn thương mà không trở thành người gây tổn thương.
Đây không phải là con đường dễ dàng. Nó đòi hỏi sự thật, lòng can đảm, khả năng sám hối và nhiều lần bắt đầu lại. Tuy nhiên, chính trong hành trình ấy, người tín hữu khám phá rằng việc từ bỏ con người cũ không làm đời sống nghèo đi. Trái lại, nó mở ra một đời sống tự do và trọn vẹn hơn.
“Chết đi con người cũ” trong Kinh Thánh không có nghĩa là tiêu diệt thân thể, khinh ghét bản thân, xóa bỏ cá tính hoặc trở thành một con người thụ động. Đó là hình ảnh diễn tả việc chấm dứt sự lệ thuộc vào tội lỗi, cái tôi ích kỷ và nếp sống xa rời Thiên Chúa.
Nền tảng của sự thay đổi này là sự hiệp thông với cái chết và sự phục sinh của Đức Kitô. Người tín hữu được mời gọi cởi bỏ những thói quen cũ, đổi mới tâm trí và mặc lấy con người mới được thể hiện qua sự thật, lòng thương xót, khiêm nhường, tha thứ và tình yêu.
Đây vừa là một căn tính được đón nhận trong đức tin, vừa là hành trình cần được sống mỗi ngày. Mỗi lựa chọn từ bỏ gian dối, kiểm soát cơn giận, nhận trách nhiệm, phục vụ người khác và trở về sau lỗi lầm đều là một bước trong quá trình con người cũ dần mất quyền thống trị.
Vì thế, chết đi con người cũ không phải là trở nên ít “con người” hơn. Theo niềm tin Kitô giáo, đó là để con người được chữa lành, tự do và ngày càng sống đúng hơn với hình ảnh tốt đẹp mà Thiên Chúa đã đặt để nơi mình.
