Bí tích Rửa Tội, còn gọi là Bí tích Thánh Tẩy, giữ vị trí đặc biệt trong đời sống Kitô giáo. Đây là bí tích đầu tiên trong ba bí tích khai tâm, mở đường cho người tín hữu bước vào đời sống đức tin, được kết hợp với Đức Kitô và gia nhập Hội Thánh. Người chưa lãnh nhận Bí tích Rửa Tội không thể lãnh nhận thành sự các bí tích khác.
Khi học giáo lý, nhiều người được giới thiệu ba hình thức rửa tội gồm: Rửa tội bằng nước, Rửa tội bằng máu và Rửa tội bằng lòng ước ao. Cách phân loại này giúp diễn tả vừa sự cần thiết của Bí tích Rửa Tội, vừa lòng thương xót và ý muốn cứu độ phổ quát của Thiên Chúa.
Tuy nhiên, ba hình thức trên không hoàn toàn giống nhau về bản chất. Chỉ Rửa tội bằng nước là bí tích được cử hành bằng dấu chỉ hữu hình, với nước thật và công thức nhân danh Chúa Ba Ngôi. Rửa tội bằng máu và Rửa tội bằng lòng ước ao không phải là những bí tích riêng biệt, cũng không phải các nghi thức phụng vụ thay thế tùy ý cho Bí tích Rửa Tội. Đây là những cách diễn tả việc một người có thể lãnh nhận hoa trái của Bí tích Rửa Tội trong hoàn cảnh họ không thể thực sự lãnh nhận bí tích bằng nước.
Bí tích Rửa Tội có ý nghĩa gì?
Bí tích Rửa Tội là nền tảng của đời sống Kitô hữu và là cửa ngõ dẫn vào các bí tích. Qua Bí tích Rửa Tội, con người được giải thoát khỏi tội lỗi, được tái sinh làm con Thiên Chúa, trở nên chi thể của Đức Kitô và được tháp nhập vào Hội Thánh.
Tên gọi “Rửa Tội” nhấn mạnh đến việc thanh tẩy con người khỏi tội lỗi. Tên gọi “Thánh Tẩy” diễn tả việc người lãnh nhận được thanh tẩy và thánh hóa. Trong truyền thống Kitô giáo, bí tích này còn được gọi là phép rửa, cuộc tái sinh bởi nước và Thánh Thần, sự soi sáng hoặc ấn tín đức tin.
Nước là dấu chỉ trung tâm của bí tích. Việc dìm xuống nước hoặc đổ nước trên đầu biểu thị người lãnh nhận cùng chết và được mai táng với Đức Kitô, để rồi cùng Người sống lại trong một đời sống mới. Nước cũng gợi đến sự thanh sạch, sự sống, sự đổi mới và công trình của Chúa Thánh Thần.
Những hiệu quả chính của Bí tích Rửa Tội
Theo giáo lý Công giáo, Bí tích Rửa Tội đem lại những hiệu quả căn bản sau:
- Tha tội nguyên tổ và mọi tội riêng đã phạm trước khi lãnh nhận bí tích.
- Tha các hình phạt gắn liền với những tội đã được tha.
- Ban ơn thánh hóa và sự sống mới trong Chúa Thánh Thần.
- Làm cho người được rửa tội trở thành nghĩa tử của Thiên Chúa.
- Kết hợp người ấy với Đức Kitô và Hội Thánh.
- Cho người tín hữu tham dự vào chức vụ tư tế, ngôn sứ và vương đế của Đức Kitô theo bậc sống của mình.
- Tạo nên nền tảng hiệp thông giữa những người đã được rửa tội thành sự.
- Ghi vào linh hồn một ấn tín thiêng liêng không thể xóa bỏ.
Do mang lại một ấn tín vĩnh viễn, Bí tích Rửa Tội chỉ được lãnh nhận một lần và không thể lặp lại. Khi có nghi ngờ nghiêm túc về việc một người đã được rửa tội hay chưa, hoặc nghi thức trước đây có thành sự hay không, Hội Thánh phải điều tra cẩn thận. Chỉ khi sự nghi ngờ vẫn còn sau quá trình xem xét, người ấy mới có thể được rửa tội theo điều kiện.
Vì sao nói có ba hình thức rửa tội?
Đức Giêsu truyền cho các môn đệ đi đến với muôn dân, làm cho họ trở thành môn đệ và làm phép rửa cho họ nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Từ thời các Tông đồ, Hội Thánh đã trung thành cử hành Bí tích Rửa Tội cho những người tin vào Đức Kitô.
Hội Thánh xác tín rằng Bí tích Rửa Tội cần thiết đối với những người đã được nghe loan báo Tin Mừng, nhận biết sự cần thiết của bí tích và có khả năng xin lãnh nhận. Vì thế, Hội Thánh không được xem nhẹ việc truyền giáo, dạy giáo lý và cử hành bí tích cho những người có thể lãnh nhận.
Đồng thời, đức tin Công giáo cũng tuyên xưng rằng Thiên Chúa muốn cứu độ mọi người. Thiên Chúa đã gắn ơn cứu độ với các bí tích, nhưng quyền năng và lòng thương xót của Người không bị giới hạn bởi những dấu chỉ bí tích. Có những người thực lòng hướng về Thiên Chúa nhưng qua đời trước khi có thể lãnh nhận Bí tích Rửa Tội bằng nước. Cũng có những người chịu chết vì lòng trung thành với Đức Kitô khi chưa kịp được rửa tội.
Từ thực tại ấy, truyền thống Công giáo phân biệt ba hình thức:
- Rửa tội bằng nước.
- Rửa tội bằng máu.
- Rửa tội bằng lòng ước ao.
Sự phân biệt này không làm giảm vai trò của bí tích bằng nước. Trái lại, nó giúp người tín hữu hiểu đúng hơn mối tương quan giữa dấu chỉ bí tích, đức tin, lòng mến, sự tự do của con người và lòng thương xót của Thiên Chúa.
Rửa tội bằng nước
Rửa tội bằng nước là Bí tích Rửa Tội theo nghĩa đầy đủ và chặt chẽ nhất. Đây là hình thức thông thường mà Đức Kitô đã trao cho Hội Thánh cử hành.
Điều gì cần thiết để Bí tích Rửa Tội thành sự?
Để Bí tích Rửa Tội được cử hành thành sự, phải có các yếu tố căn bản gồm:
- Người lãnh nhận chưa từng được rửa tội thành sự.
- Sử dụng nước thật.
- Nước phải thực sự chạm vào thân thể người được rửa tội.
- Lời rửa tội phải được đọc theo công thức nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.
- Người cử hành phải có ý định làm điều Hội Thánh làm khi cử hành Bí tích Rửa Tội.
Trong nghi thức Latinh, nước có thể được đổ trên đầu người lãnh nhận hoặc người ấy có thể được dìm xuống nước. Việc dìm xuống nước diễn tả rõ nét hình ảnh cùng chết, cùng được mai táng và cùng sống lại với Đức Kitô. Việc đổ nước cũng đã được Hội Thánh sử dụng từ thời cổ và hoàn toàn có thể làm cho bí tích thành sự.
Nước dùng trong nghi thức thông thường được làm phép theo quy định phụng vụ. Trong tình trạng khẩn cấp, có thể dùng nước thật chưa được làm phép, vì điều quan trọng đối với sự thành sự là nước thật, công thức Chúa Ba Ngôi và ý hướng đúng đắn của người cử hành.
Không được tùy tiện thay nước bằng một chất lỏng khác. Cũng không được tự ý sửa đổi công thức rửa tội theo sở thích cá nhân, vì người cử hành không hành động nhân danh mình nhưng phục vụ một bí tích đã được Đức Kitô trao cho Hội Thánh.
Ai có thể lãnh nhận Bí tích Rửa Tội?
Mọi người chưa từng được rửa tội và chỉ những người ấy mới có khả năng lãnh nhận Bí tích Rửa Tội. Người đã được rửa tội thành sự thì không được rửa tội lại, ngay cả khi sau đó họ rời bỏ đức tin hoặc gia nhập một cộng đồng tôn giáo khác.
Đối với người trưởng thành, việc lãnh nhận Bí tích Rửa Tội thông thường đòi hỏi người ấy:
- Bày tỏ ý muốn lãnh nhận bí tích.
- Được học hỏi đầy đủ những chân lý căn bản của đức tin.
- Hiểu các bổn phận của đời sống Kitô hữu.
- Trải qua thời gian dự tòng và tập sống đời sống Kitô giáo.
- Có lòng thống hối về những tội riêng đã phạm.
Việc học giáo lý dự tòng không chỉ nhằm ghi nhớ một số kiến thức. Đây là hành trình hoán cải, trong đó người dự tòng làm quen với Lời Chúa, đời sống cầu nguyện, phụng vụ, bác ái và cộng đoàn Hội Thánh.
Đối với trẻ nhỏ, đức tin của cha mẹ, người đỡ đầu và cộng đoàn Hội Thánh nâng đỡ việc lãnh nhận bí tích. Cha mẹ có trách nhiệm đưa con đến xin rửa tội trong những tuần đầu sau khi sinh và cam kết giáo dục con trong đức tin Công giáo.
Trong trường hợp thông thường, để việc rửa tội cho trẻ nhỏ được cử hành hợp pháp, cần có sự đồng ý của cha mẹ, ít nhất là của một trong hai người, hoặc của người thay thế hợp pháp. Đồng thời phải có niềm hy vọng có cơ sở rằng trẻ sẽ được giáo dục trong đức tin Công giáo. Nếu hoàn toàn không có niềm hy vọng ấy, việc rửa tội có thể được hoãn lại sau khi cha mẹ được giải thích rõ lý do.
Ai là người cử hành Bí tích Rửa Tội?
Thừa tác viên thông thường của Bí tích Rửa Tội là giám mục, linh mục và, trong Giáo hội Latinh, phó tế. Các ngài được trao trách nhiệm cử hành bí tích trong đời sống phụng vụ của Hội Thánh.
Trong trường hợp thừa tác viên thông thường vắng mặt hoặc bị ngăn trở, một giáo lý viên hoặc người được bản quyền địa phương chỉ định có thể cử hành theo quy định.
Đặc biệt, khi có tình trạng thực sự khẩn cấp, bất kỳ người nào cũng có thể cử hành Bí tích Rửa Tội, kể cả người chưa được rửa tội, miễn là người ấy có ý định làm điều Hội Thánh làm và sử dụng nước thật cùng công thức Chúa Ba Ngôi.
Quy định này không có nghĩa là ai cũng có thể tự ý làm phép rửa trong hoàn cảnh bình thường. Nó xuất phát từ sự cần thiết của Bí tích Rửa Tội và ý muốn cứu độ phổ quát của Thiên Chúa. Chỉ khi có nguy cơ người chưa được rửa tội có thể qua đời trước khi gặp được linh mục, phó tế hoặc người có trách nhiệm, việc rửa tội khẩn cấp mới được đặt ra.
Người cử hành cần vừa đổ nước trên đầu người lãnh nhận vừa đọc đúng công thức: “[Tên], tôi rửa con nhân danh Cha, và Con và Thánh Thần”. Nước và lời phải được kết hợp trong cùng một hành vi bí tích.
Sau khi cử hành phép rửa khẩn cấp, người thực hiện phải thông báo sớm cho cha xứ nơi việc rửa tội diễn ra để sự việc được xác minh và ghi vào sổ rửa tội. Nếu người được rửa tội qua khỏi, họ không được rửa tội lại nhưng sẽ được bổ túc những nghi thức chưa thể cử hành trong tình trạng khẩn cấp.
Rửa tội bằng nước không chỉ là một thủ tục
Bí tích Rửa Tội không phải thủ tục gia nhập một tổ chức xã hội, cũng không chỉ là nghi lễ đặt tên thánh hay dịp gia đình tổ chức tiệc mừng. Việc được rửa tội bao hàm một đời sống mới và những trách nhiệm mới.
Người đã được rửa tội được mời gọi từ bỏ tội lỗi, tuyên xưng đức tin, sống theo Tin Mừng, tham dự đời sống phụng vụ và góp phần xây dựng cộng đoàn. Đối với trẻ nhỏ, trách nhiệm ấy trước hết được cha mẹ và người đỡ đầu bảo đảm, rồi dần dần trở thành lựa chọn tự do và có ý thức của chính người đã được rửa tội.
Ơn Rửa Tội không làm cho con người mất tự do hoặc không còn khả năng phạm tội. Những yếu đuối, đau khổ, bệnh tật và khuynh hướng nghiêng chiều về điều xấu vẫn còn. Người tín hữu phải cộng tác với ân sủng, không ngừng hoán cải và lớn lên trong đức tin.
Rửa tội bằng máu
Rửa tội bằng máu là cách nói về trường hợp một người chưa được lãnh nhận Bí tích Rửa Tội bằng nước nhưng đã chịu chết vì đức tin vào Đức Kitô.
Hội Thánh xác tín rằng những người chịu chết vì đức tin khi chưa được rửa tội bằng nước được kết hợp với cái chết của Đức Kitô qua chính sự hy sinh của họ. Việc tử đạo đem lại cho họ hoa trái của Bí tích Rửa Tội, mặc dù không phải là một bí tích được cử hành theo nghi thức.
Ai có thể được nói là lãnh nhận Rửa tội bằng máu?
Để hiểu đúng Rửa tội bằng máu, phải phân biệt tử đạo Kitô giáo với mọi cái chết do bạo lực, chiến tranh, bất công hoặc xung đột.
Một người không được gọi là tử đạo chỉ vì họ chết đau đớn hoặc bị người khác giết. Theo nghĩa Công giáo, tử đạo gắn với việc làm chứng cho Đức Kitô và chân lý đức tin đến mức chấp nhận mất mạng sống.
Người tử đạo không chủ động tìm kiếm cái chết, kích động bạo lực hoặc coi thường sự sống. Họ có thể tìm cách tránh nguy hiểm bằng những phương thế hợp luân lý. Tuy nhiên, khi bị buộc phải lựa chọn giữa việc chối bỏ đức tin và trung thành với Đức Kitô, họ chấp nhận sự chết thay vì phản bội điều mình tin.
Rửa tội bằng máu vì thế đòi hỏi một mối liên hệ thực sự giữa cái chết của người ấy và lòng trung thành với đức tin Kitô giáo. Việc xác định một trường hợp tử đạo cụ thể thuộc thẩm quyền phân định của Hội Thánh, chứ không chỉ dựa vào cảm xúc hoặc sự suy đoán của cá nhân.
Vì sao tử đạo có thể đem lại hoa trái của Bí tích Rửa Tội?
Bí tích Rửa Tội kết hợp người lãnh nhận với cái chết và sự phục sinh của Đức Kitô. Nơi người tử đạo chưa được rửa tội bằng nước, sự kết hợp ấy được diễn tả bằng việc họ thực sự hiến mạng sống vì Đức Kitô.
Máu của người tử đạo không có quyền năng cứu độ độc lập với Đức Kitô. Chính ân sủng của Thiên Chúa và hy tế cứu độ của Đức Kitô làm cho sự hy sinh của người tử đạo mang ý nghĩa. Người tử đạo được cứu không phải vì đau khổ tự nó là điều đáng tìm kiếm, nhưng vì họ trung thành với Đức Kitô trong đức tin và đức mến.
Rửa tội bằng máu đem lại hoa trái của Bí tích Rửa Tội nhưng không phải là bí tích. Do không có nghi thức bí tích bằng nước, người ấy không lãnh nhận bí tích theo cách hữu hình trong đời sống Hội Thánh. Tuy nhiên, họ được nhìn nhận là đã đạt tới điều mà bí tích hướng đến: sự kết hợp với Đức Kitô và ơn cứu độ.
Không được cố ý tìm kiếm “Rửa tội bằng máu”
Không ai được phép xem Rửa tội bằng máu như một con đường có thể chủ động lựa chọn thay cho Bí tích Rửa Tội. Người dự tòng có cơ hội lãnh nhận bí tích thì phải xin lãnh nhận bằng nước, chứ không thể trì hoãn với suy nghĩ rằng mình có thể được cứu bằng một hình thức khác.
Tử đạo là hoàn cảnh xảy đến ngoài ý muốn của người tín hữu. Đức can đảm của người tử đạo không nằm ở việc yêu thích cái chết, nhưng ở lòng trung thành với Thiên Chúa, tình yêu đối với chân lý và sự tôn trọng phẩm giá con người ngay cả khi bị đe dọa.
Cũng không được sử dụng khái niệm tử đạo để khuyến khích cực đoan tôn giáo, bạo lực hoặc thái độ thù ghét người khác. Tử đạo Kitô giáo gắn với việc làm chứng bằng đức tin, lòng tha thứ và tình yêu, không phải gây tổn hại cho người khác.
Rửa tội bằng lòng ước ao
Rửa tội bằng lòng ước ao, còn gọi là Rửa tội bằng lòng ao ước hoặc phép rửa của lòng ước muốn, diễn tả trường hợp một người chưa lãnh nhận bí tích bằng nước nhưng thực lòng khao khát được lãnh nhận và đã được chuẩn bị bằng đức tin, lòng thống hối cùng đức mến.
Đây không phải một nghi thức được cử hành bằng lời nói hoặc hành động bên ngoài. Nó cũng không phải một loại bí tích thứ hai. Rửa tội bằng lòng ước ao nói đến hiệu quả cứu độ mà Thiên Chúa có thể ban cho người không thể lãnh nhận bí tích vì những hoàn cảnh ngoài ý muốn.
Lòng ước ao minh nhiên
Trường hợp rõ ràng nhất là một người dự tòng đang chuẩn bị lãnh nhận Bí tích Rửa Tội nhưng qua đời trước ngày cử hành.
Người ấy đã công khai bày tỏ ý muốn trở thành Kitô hữu, tham gia chương trình dự tòng, học hỏi đức tin và chuẩn bị đời sống. Nếu họ chết trước khi có thể lãnh nhận bí tích, lòng ước ao minh nhiên, kết hợp với lòng thống hối về tội lỗi và đức mến, được nhìn nhận là bảo đảm cho họ ơn cứu độ mà họ không thể lãnh nhận qua nghi thức bí tích.
Không phải mọi ý nghĩ thoáng qua đều cấu thành lòng ước ao theo nghĩa này. Một người chỉ nói “có lẽ sau này tôi sẽ theo đạo” nhưng liên tục từ chối tìm hiểu, không có ý định hoán cải và không muốn lãnh nhận bí tích thì không thể đơn giản được đồng hóa với một dự tòng đã thực sự chuẩn bị.
Lòng ước ao minh nhiên phải là ý muốn chân thành, có ý thức và hướng đến việc lãnh nhận Bí tích Rửa Tội. Nếu người ấy còn sống và có thể lãnh nhận bí tích, họ vẫn phải tiến tới việc cử hành bằng nước.
Lòng ước ao mặc nhiên
Giáo lý Công giáo còn mở rộng suy tư đến những người không biết Tin Mừng của Đức Kitô và Hội Thánh mà không do lỗi của họ. Có thể họ sinh ra trong một môi trường chưa từng được tiếp xúc đúng đắn với Kitô giáo, hoặc chỉ biết đến một hình ảnh sai lệch khiến họ không thực sự có cơ hội nhận biết đức tin.
Nếu những người ấy chân thành tìm kiếm chân lý, cố gắng thực hiện điều thiện theo tiếng lương tâm và đáp lại ân sủng của Thiên Chúa, họ có thể được cứu nhờ một cách thức chỉ mình Thiên Chúa biết.
Trong trường hợp ấy, người ta có thể nói đến lòng ước ao mặc nhiên: giả như nhận biết sự cần thiết của Bí tích Rửa Tội và hiểu đúng ý nghĩa của đức tin, họ đã ước muốn lãnh nhận bí tích.
Cách hiểu này không có nghĩa rằng mọi quan niệm tôn giáo đều giống nhau hoặc việc loan báo Tin Mừng không còn cần thiết. Hội Thánh vẫn có bổn phận giới thiệu Đức Kitô, mời gọi con người đến với đức tin và cử hành Bí tích Rửa Tội cho những ai tự do xin lãnh nhận.
Đồng thời, Hội Thánh không tự đặt mình vào vị trí phán xét số phận đời đời của từng người. Thiên Chúa thấu suốt lương tâm, hoàn cảnh, mức độ hiểu biết, sự tự do và thiện chí của mỗi người.
Rửa tội bằng lòng ước ao không phải “muốn là được”
Khái niệm lòng ước ao rất dễ bị hiểu đơn giản thành một mong muốn chủ quan. Trong giáo lý Công giáo, lòng ước ao phải gắn với sự đáp lại ân sủng, lòng thống hối và đức mến.
Người có cơ hội học giáo lý và lãnh nhận Bí tích Rửa Tội nhưng cố ý trì hoãn vô thời hạn không nên lấy Rửa tội bằng lòng ước ao làm lý do để từ chối bí tích. Lòng ước ao chân thành tự bản chất thúc đẩy con người thực hiện điều mình ước muốn khi điều kiện cho phép.
Tương tự, không thể tùy tiện tuyên bố rằng một người đã được Rửa tội bằng lòng ước ao chỉ vì họ sống tử tế theo nhận xét bên ngoài. Con người không nhìn thấy trọn vẹn nội tâm của nhau. Vì vậy, Hội Thánh đặt niềm hy vọng vào lòng thương xót và sự công minh của Thiên Chúa hơn là đưa ra những phán quyết chắc chắn về từng cá nhân.
So sánh ba hình thức rửa tội
| Nội dung | Rửa tội bằng nước | Rửa tội bằng máu | Rửa tội bằng lòng ước ao |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Là Bí tích Rửa Tội | Không phải bí tích | Không phải bí tích |
| Dấu chỉ hữu hình | Nước thật và công thức Chúa Ba Ngôi | Chịu chết vì đức tin | Lòng ước ao chân thành kết hợp với đức tin, thống hối và đức mến |
| Hoàn cảnh | Cách lãnh nhận thông thường | Người chưa được rửa tội chịu tử đạo | Người muốn lãnh nhận nhưng không thể, hoặc trường hợp tìm kiếm Thiên Chúa theo lương tâm dưới tác động của ân sủng |
| Có nghi thức phụng vụ hay không? | Có | Không | Không |
| Đem lại hoa trái của Bí tích Rửa Tội | Có | Có | Có |
| Có thể chủ động chọn thay cho bí tích bằng nước không? | Không áp dụng | Không | Không |
| Nếu còn sống và có điều kiện, có phải lãnh nhận bí tích bằng nước không? | Đã lãnh nhận nên không lặp lại | Nếu còn sống thì trường hợp tử đạo chưa hoàn tất | Có |
Bảng so sánh cho thấy Rửa tội bằng nước giữ vị trí riêng biệt. Hai hình thức còn lại không thể trở thành lựa chọn thay thế trong hoàn cảnh bình thường. Chúng diễn tả lòng thương xót của Thiên Chúa dành cho những người bị ngăn trở ngoài ý muốn.
Một số câu hỏi thường gặp
Người dự tòng chết trước ngày Rửa Tội có được cứu không?
Hội Thánh dạy rằng người dự tòng chết trước khi lãnh nhận Bí tích Rửa Tội có thể được cứu nhờ lòng ước ao minh nhiên, nếu lòng ước ao ấy đi cùng với sự thống hối về tội lỗi và đức mến.
Người dự tòng đã được liên kết với Hội Thánh qua chính hành trình đức tin của họ. Hội Thánh đón nhận và chăm sóc họ như những người đang thuộc về gia đình đức tin, dù việc khai tâm Kitô giáo chưa được hoàn tất bằng bí tích.
Người không theo Kitô giáo có thể được cứu không?
Giáo lý Công giáo không dạy rằng chỉ cần ghi tên trong Hội Thánh là đương nhiên được cứu, hoặc mọi người ngoài Hội Thánh chắc chắn bị kết án. Ơn cứu độ luôn đến từ Đức Kitô, nhưng Thiên Chúa có thể dẫn con người đến tham dự mầu nhiệm cứu độ theo cách Người biết.
Những ai không biết Tin Mừng mà không do lỗi của mình, nhưng chân thành tìm kiếm Thiên Chúa, cố gắng nhận ra và thực hiện điều thiện theo lương tâm dưới tác động của ân sủng, có thể đạt tới ơn cứu độ.
Điều này phải được trình bày với sự quân bình. Một mặt, không được giới hạn lòng thương xót của Thiên Chúa. Mặt khác, không được coi mọi lựa chọn và mọi cách sống đều như nhau. Con người vẫn có trách nhiệm tìm kiếm chân lý, làm điều thiện, tránh điều ác và trung thành với tiếng lương tâm ngay chính.
Trẻ nhỏ chết khi chưa được Rửa Tội thì sao?
Đối với trẻ nhỏ chết khi chưa được Rửa Tội, Hội Thánh không khẳng định chắc chắn rằng các em đã được Rửa tội bằng lòng ước ao. Các em chưa có khả năng bày tỏ một ước muốn cá nhân như người trưởng thành.
Hội Thánh trao phó các em cho lòng thương xót của Thiên Chúa. Ý muốn cứu độ mọi người của Thiên Chúa và tình yêu đặc biệt của Đức Giêsu dành cho trẻ nhỏ cho phép người tín hữu hy vọng rằng có một con đường cứu độ dành cho các em.
Niềm hy vọng này không làm mất đi trách nhiệm đưa trẻ đến lãnh nhận Bí tích Rửa Tội. Cha mẹ Công giáo vẫn được mời gọi xin rửa tội cho con trong những tuần đầu sau khi sinh và không trì hoãn vô lý.
Người đã được rửa tội trong hệ phái Kitô giáo khác có phải rửa tội lại không?
Hội Thánh Công giáo nhìn nhận Bí tích Rửa Tội được cử hành thành sự ngoài cộng đồng Công giáo khi có nước thật, công thức nhân danh Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, cùng ý định làm điều Hội Thánh thực hiện khi rửa tội.
Do đó, người đã được rửa tội thành sự trong một Giáo hội hoặc cộng đồng Kitô giáo khác không được rửa tội lại khi gia nhập Công giáo.
Nếu có lý do nghiêm túc để nghi ngờ về chất thể, công thức hoặc ý hướng của nghi thức trước đây, cơ quan có trách nhiệm sẽ điều tra. Không nên tự suy đoán rằng mọi phép rửa ngoài Công giáo đều vô hiệu, cũng không nên mặc nhiên công nhận mọi nghi thức chỉ dựa trên tên gọi “rửa tội”.
Giáo dân có thể rửa tội cho người hấp hối không?
Trong trường hợp thực sự khẩn cấp, khi người chưa được rửa tội đang có nguy cơ qua đời và không thể mời được linh mục hoặc phó tế, giáo dân có thể cử hành Bí tích Rửa Tội.
Người cử hành phải dùng nước thật, để nước chạm vào người được rửa tội và đọc đúng công thức Chúa Ba Ngôi. Đồng thời, họ phải có ý định làm điều Hội Thánh làm.
Nếu là người trưởng thành, cần có dấu hiệu cho thấy người ấy mong muốn được rửa tội. Không được làm phép rửa cho một người trưởng thành đang tỉnh táo nhưng công khai từ chối. Sự cần thiết của bí tích không xóa bỏ phẩm giá và tự do của người lãnh nhận.
Sau đó, cần thông báo cho giáo xứ để ghi nhận sự việc và bổ túc các nghi thức nếu người được rửa tội qua khỏi.
Rửa tội bằng máu và bằng lòng ước ao có ghi ấn tín bí tích không?
Ấn tín bí tích gắn với việc lãnh nhận Bí tích Rửa Tội bằng nước. Rửa tội bằng máu và bằng lòng ước ao đem lại hoa trái cứu độ của Bí tích Rửa Tội trong hoàn cảnh người ấy không thể lãnh nhận bí tích, nhưng không phải là việc cử hành bí tích hữu hình.
Trong trường hợp người có lòng ước ao vẫn còn sống và sau đó có điều kiện, họ phải lãnh nhận Bí tích Rửa Tội bằng nước. Việc này không phải rửa tội lần thứ hai, bởi trước đó họ chưa lãnh nhận bí tích theo nghĩa chặt.
Có thể rửa tội cho người đã qua đời không?
Không. Các bí tích được ban cho người đang sống. Không thể cử hành Bí tích Rửa Tội cho một người đã chắc chắn qua đời.
Trong trường hợp chưa thể xác định chắc chắn sự sống còn hay đã chấm dứt, cần vừa tìm sự trợ giúp y tế vừa liên hệ với linh mục hoặc người có hiểu biết về nghi thức. Không nên vì bối rối mà tự ý thực hiện các hành vi không phù hợp.
Đối với người đã qua đời khi chưa được rửa tội, người tín hữu có thể cầu nguyện và trao phó họ cho lòng thương xót của Thiên Chúa.
Những nhầm lẫn cần tránh
Nhầm ba hình thức với ba bí tích khác nhau
Hội Thánh chỉ có một Bí tích Rửa Tội. Rửa tội bằng máu và bằng lòng ước ao không tạo thành hai bí tích bổ sung.
Cách nói “ba hình thức” chủ yếu phục vụ việc giảng dạy giáo lý. Khi trình bày chính xác hơn, có thể nói: Bí tích Rửa Tội bằng nước và hai cách lãnh nhận hoa trái của Bí tích Rửa Tội trong hoàn cảnh không thể lãnh nhận bí tích.
Cho rằng sống tốt thì không cần Bí tích Rửa Tội
Đối với người đã được loan báo Tin Mừng, nhận biết sự cần thiết của Bí tích Rửa Tội và có khả năng xin lãnh nhận, việc cố ý từ chối bí tích không thể được biện minh chỉ bằng nhận xét rằng mình đã sống tốt.
Theo đức tin Công giáo, Bí tích Rửa Tội trước hết là hồng ân của Thiên Chúa chứ không phải phần thưởng dành cho những người đã hoàn thiện. Con người lãnh nhận bí tích để được tái sinh trong ân sủng và bước vào hành trình hoán cải lâu dài.
Cho rằng đã được rửa tội thì chắc chắn được cứu
Bí tích Rửa Tội ban ơn thánh hóa, tha tội và mở đầu đời sống mới. Tuy nhiên, người tín hữu vẫn phải sống trung thành với ân sủng đã lãnh nhận.
Một người có thể từ chối Thiên Chúa bằng những lựa chọn tự do sau khi được rửa tội. Bởi vậy, đời sống Kitô hữu không dừng lại ở ngày lãnh nhận bí tích mà phải được tiếp tục bằng đức tin, cầu nguyện, các bí tích, lòng bác ái và sự hoán cải.
Dùng lòng thương xót của Thiên Chúa để coi nhẹ việc truyền giáo
Niềm tin rằng Thiên Chúa có thể cứu những người chưa được rửa tội không làm cho sứ mạng truyền giáo trở nên thừa thãi. Hội Thánh loan báo Tin Mừng vì Đức Kitô đã truyền như vậy và vì con người có quyền được biết chân lý về tình yêu cứu độ của Thiên Chúa.
Truyền giáo đúng nghĩa không phải ép buộc người khác đổi đạo. Đó là làm chứng bằng lời nói, đời sống, lòng bác ái và sự tôn trọng tự do của mỗi người.
Ý nghĩa mục vụ của giáo lý về ba hình thức rửa tội
Giáo lý về ba hình thức rửa tội cho thấy hai chiều kích cần được giữ trong sự quân bình.
Trước hết là sự nghiêm túc của Bí tích Rửa Tội. Hội Thánh không được trì hoãn hoặc xem nhẹ việc cử hành bí tích cho những người có thể lãnh nhận. Cha mẹ có trách nhiệm xin rửa tội cho con; người dự tòng cần kiên trì học hỏi; các cộng đoàn phải quan tâm hướng dẫn và đồng hành với người mới đến với đức tin.
Chiều kích thứ hai là niềm hy vọng vào lòng thương xót của Thiên Chúa. Không phải mọi người qua đời khi chưa được rửa tội đều đã cố ý từ chối Thiên Chúa. Có người chưa từng được nghe Tin Mừng, có người nhận được những thông tin sai lệch, có người muốn lãnh nhận bí tích nhưng bị ngăn trở bởi bệnh tật, tai nạn, chiến tranh hoặc hoàn cảnh xã hội.
Con người không thể nhìn thấu tất cả những yếu tố ấy. Vì vậy, thái độ thích hợp không phải là vội vàng kết án, nhưng là phó thác cho Thiên Chúa, Đấng vừa công minh vừa giàu lòng thương xót.
Giáo lý này cũng nhắc người đã được rửa tội biết trân trọng hồng ân mình đã nhận. Việc gia nhập Hội Thánh không nên chỉ còn là một kỷ niệm thời thơ ấu. Người tín hữu được mời gọi thường xuyên nhớ đến lời hứa khi chịu phép rửa, từ bỏ tội lỗi và sống xứng đáng với phẩm giá con Thiên Chúa.
Kết luận
Ba hình thức rửa tội trong Hội thánh Công giáo thường được gọi là Rửa tội bằng nước, Rửa tội bằng máu và Rửa tội bằng lòng ước ao. Trong đó, chỉ Rửa tội bằng nước là Bí tích Rửa Tội theo nghĩa đầy đủ, được cử hành bằng nước thật và công thức nhân danh Chúa Ba Ngôi.
Rửa tội bằng máu nói đến người chưa được rửa tội nhưng đã chịu chết vì trung thành với Đức Kitô. Rửa tội bằng lòng ước ao nói đến người thực lòng mong muốn lãnh nhận bí tích nhưng qua đời trước khi có thể thực hiện, cũng như mở ra niềm hy vọng đối với những người chân thành tìm kiếm Thiên Chúa mà chưa được biết Tin Mừng do những hoàn cảnh ngoài ý muốn.
Hai hình thức sau không phải con đường tùy ý thay thế Bí tích Rửa Tội. Chúng giúp diễn tả một chân lý quan trọng của đức tin Công giáo: con người phải trân trọng và lãnh nhận các bí tích khi có thể, nhưng lòng thương xót và quyền năng cứu độ của Thiên Chúa không bị giới hạn bởi những hoàn cảnh nằm ngoài khả năng của con người.
Hiểu đúng giáo lý về ba hình thức rửa tội giúp người tín hữu tránh cả hai thái cực: xem nhẹ Bí tích Rửa Tội hoặc vội vàng kết án những người chưa được lãnh nhận bí tích. Thái độ phù hợp là trung thành với sứ mạng của Hội Thánh, tôn trọng tự do lương tâm, sống chứng tá đức tin và khiêm tốn phó thác mỗi con người cho lòng thương xót của Thiên Chúa.
mình cũng thấy bà con bạn bè theo đạo rửa tội cho con = nước