Tìm hiểu Thánh lễ đồng tế, ý nghĩa hiệp nhất của linh mục đoàn và giá trị thiêng liêng đối với đời sống đức tin Công giáo.
Thánh lễ đồng tế là gì? Bài viết giải thích ý nghĩa phụng vụ, sự hiệp nhất linh mục đoàn và giá trị thi lễ truyền chức, lễ làm phép Dầu, lễ bổn mạng giáo phận, lễ tạ ơn, lễ an táng linh mục hay những cuộc hành hương lớn, người tham dự thường thấy nhiều giám mục và linh mục cùng hiện diện quanh bàn thờ. Hình thức cử hành ấy được gọi là Thánh lễ đồng tế.
Sự hiện diện của đông linh mục thường tạo nên bầu khí trang trọng, nhưng ý nghĩa của đồng tế không nằm ở số lượng người đứng trong cung thánh. Theo giáo huấn và quy định phụng vụ Công giáo, đồng tế trước hết biểu lộ sự hiệp nhất của chức tư tế, sự duy nhất của hy tế Thánh Thể và mối hiệp thông của toàn thể Hội Thánh.
Vì vậy, không nên hiểu rằng càng có nhiều linh mục thì Thánh lễ càng “mạnh”, lời cầu xin càng dễ được chấp nhận hoặc ơn thiêng được nhân lên theo số người đồng tế. Giá trị linh thiêng của việc đồng tế phải được nhìn trong mầu nhiệm Đức Kitô, Đấng hiện diện và hành động trong phụng vụ, chứ không phải theo một phép tính mang tính số lượng.
Thánh lễ đồng tế là gì?
Thánh lễ đồng tế là Thánh lễ trong đó nhiều giám mục hoặc linh mục cùng cử hành một hy tế Thánh Thể duy nhất. Một vị đảm nhiệm vai trò chủ tế chính, còn những giám mục và linh mục khác cùng tham dự với tư cách đồng tế viên.
Từ “đồng tế” có thể được hiểu là cùng cử hành hy tế. Tuy nhiên, đây không phải là nhiều Thánh lễ riêng biệt diễn ra đồng thời trên cùng một bàn thờ. Toàn bộ cộng đoàn chỉ tham dự một Thánh lễ, với một Phụng vụ Lời Chúa, một Kinh nguyện Thánh Thể, một lần truyền phép và một nghi thức hiệp lễ.
Các vị đồng tế không chỉ đứng hiện diện để làm tăng vẻ long trọng. Trong những phần được sách phụng vụ quy định, các ngài cùng đọc lời nguyện, cùng thực hiện những cử chỉ thích hợp và cùng kết hợp việc thi hành chức tư tế của mình với vị chủ tế chính.
Quy chế Tổng quát Sách lễ Rôma nhấn mạnh rằng việc đồng tế biểu lộ cách thích hợp sự hiệp nhất của chức tư tế, sự duy nhất của hy tế và sự hiệp nhất của toàn thể Dân Chúa. Đây là ba chiều kích quan trọng để hiểu đúng bản chất của Thánh lễ đồng tế.
Giá trị linh thiêng của việc đồng tế
Giá trị linh thiêng của Thánh lễ đồng tế không đến từ vẻ đông đảo, lễ phục trang trọng hay quy mô tổ chức. Giá trị ấy bắt nguồn từ chính mầu nhiệm Thánh Thể, đồng thời được biểu lộ qua những dấu chỉ đặc biệt của việc hiệp thông.
Biểu lộ sự hiệp nhất của linh mục đoàn
Mỗi linh mục không thi hành sứ vụ như một cá nhân hoàn toàn độc lập. Ngài thuộc về một linh mục đoàn và thi hành thừa tác vụ trong sự hiệp thông với giám mục cũng như với các linh mục khác.
Khi cùng đồng tế, các linh mục biểu lộ rằng sứ vụ của mình có chung một nguồn gốc nơi Đức Kitô và cùng hướng đến việc phục vụ Dân Chúa. Các ngài có thể đến từ những giáo xứ, dòng tu, vùng miền hoặc quốc gia khác nhau, nhưng được liên kết trong một chức tư tế thừa tác.
Hình ảnh nhiều linh mục đứng quanh một bàn thờ nhắc nhở rằng chức linh mục không phải là tài sản riêng, cũng không phải địa vị để tạo khoảng cách. Đó là một ơn gọi phục vụ, được sống trong tình huynh đệ và trách nhiệm chung.
Diễn tả sự hiệp thông với giám mục
Ý nghĩa của đồng tế được biểu lộ đặc biệt rõ khi các linh mục cùng cử hành Thánh Thể với giám mục giáo phận.
Trong cơ cấu Công giáo, giám mục là người kế vị các Tông đồ và là nguyên lý hữu hình của sự hiệp nhất trong Hội Thánh địa phương. Các linh mục là những cộng sự viên của giám mục trong việc giảng dạy, thánh hóa và hướng dẫn cộng đoàn.
Khi giám mục cùng linh mục đoàn cử hành Thánh lễ, đặc biệt trong lễ làm phép Dầu, lễ truyền chức hoặc những ngày trọng đại của giáo phận, mối liên hệ giữa giám mục và các linh mục được biểu lộ bằng hành động phụng vụ chứ không chỉ bằng lời nói.
Đây cũng là lời nhắc nhở rằng linh mục thi hành sứ vụ trong sự hiệp thông với Hội Thánh, chứ không nhân danh sở thích cá nhân hoặc một nhóm riêng biệt.
Thánh lễ đồng tế có linh thiêng hơn Thánh lễ một linh mục không?
Đây là thắc mắc khá phổ biến. Câu trả lời cần được trình bày thận trọng để tránh hai thái cực: hoặc tuyệt đối hóa số lượng linh mục, hoặc xem nhẹ ý nghĩa đặc biệt của đồng tế.
Xét về bản chất bí tích, Thánh lễ do một linh mục cử hành hợp lệ không kém giá trị hơn Thánh lễ có nhiều linh mục đồng tế. Trong cả hai trường hợp, chính Đức Kitô hành động và hy tế duy nhất của Người được hiện tại hóa.
Đức Kitô không hiện diện “nhiều hơn” chỉ vì có thêm các vị đồng tế. Một Thánh lễ âm thầm tại giáo xứ nhỏ vẫn là Thánh lễ đích thực, mang đầy đủ phẩm giá của mầu nhiệm Thánh Thể.
Tuy nhiên, xét về phương diện dấu chỉ, Thánh lễ đồng tế có khả năng biểu lộ rõ hơn sự hiệp nhất của chức tư tế và sự hiệp thông của Hội Thánh, nhất là khi linh mục đoàn quy tụ quanh giám mục.
Có thể nói Thánh lễ đồng tế có một ý nghĩa biểu tượng và mục vụ đặc biệt, nhưng không nên nói rằng Thánh lễ ấy có “công hiệu cao hơn” theo cách tính toán số lượng.
Không có phép tính “càng đông linh mục càng nhiều ơn”
Trong đời sống dân gian, đôi khi xuất hiện quan niệm rằng một Thánh lễ có mười linh mục sẽ đem lại giá trị gấp mười lần Thánh lễ do một linh mục cử hành. Cách hiểu này không phù hợp với thần học Thánh Thể.
Ân sủng không phải một vật có thể cộng dồn bằng phép tính cơ học. Giá trị căn bản của Thánh lễ đến từ hy tế vô giá của Đức Kitô, không đến từ số người đứng quanh bàn thờ.
Vai trò của giáo dân trong Thánh lễ đồng tế
Giáo dân không phải là khán giả đứng quan sát các linh mục thực hiện nghi lễ. Nhờ Bí tích Rửa tội, mỗi tín hữu được mời gọi tham dự cách ý thức, tích cực và trọn vẹn vào phụng vụ.
Sự tham dự tích cực không chỉ có nghĩa là phải đảm nhiệm một công việc bên ngoài. Một người không đọc sách, không hát trong ca đoàn và không phục vụ cung thánh vẫn có thể tham dự rất sâu sắc bằng việc lắng nghe, cầu nguyện, thưa đáp, hiệp dâng đời sống và rước lễ trong điều kiện thích hợp.
Lắng nghe Lời Chúa
Giữa một buổi lễ đông người và nhiều nghi thức, tín hữu dễ bị phân tâm bởi đoàn đồng tế, lễ phục hoặc việc chụp ảnh. Tuy nhiên, Phụng vụ Lời Chúa vẫn là bàn tiệc thiêng liêng mà cộng đoàn được mời gọi đón nhận.
Lắng nghe không đơn thuần là nghe âm thanh, mà là để Lời Chúa soi sáng đời sống, sửa đổi những lệch lạc và thúc đẩy hành động.
Hiệp dâng chính mình
Trong Phụng vụ Thánh Thể, tín hữu không chỉ nhìn linh mục dâng bánh và rượu. Hội Thánh mời gọi mọi người kết hợp công việc, niềm vui, đau khổ, hy vọng và trách nhiệm của mình với hy tế Đức Kitô.
Đây là một hình thức tham dự thuộc về chức tư tế chung của người đã chịu phép Rửa. Chức tư tế chung của tín hữu khác với chức tư tế thừa tác của giám mục và linh mục, nhưng cả hai đều quy hướng về Đức Kitô và phục vụ đời sống Hội Thánh.
