Ngày Lễ Tạ Ơn ở Mỹ và Canada

Ngày Lễ Tạ Ơn, thường được biết đến qua tên tiếng Anh là Thanksgiving hoặc Thanksgiving Day, là một trong những ngày lễ mùa thu quan trọng tại Mỹ và Canada. Trong đời sống hiện đại, đây trước hết là dịp để các gia đình sum họp, cùng dùng bữa và bày tỏ lòng biết ơn đối với những điều tốt đẹp đã nhận được trong năm.

Nhiều người thường nghĩ Mỹ và Canada cùng tổ chức Lễ Tạ Ơn vào một ngày, với những nghi thức hoàn toàn giống nhau. Trên thực tế, mỗi nước có thời điểm tổ chức, tiến trình hình thành và sắc thái văn hóa riêng. Lễ Tạ Ơn của Canada diễn ra sớm hơn hơn một tháng so với Mỹ, phù hợp với mùa thu hoạch tại khu vực phía bắc Bắc Mỹ.

Đằng sau hình ảnh quen thuộc của gà tây nướng, bánh bí ngô và bữa cơm gia đình còn là một lịch sử phức tạp. Ngày lễ có sự giao thoa giữa truyền thống mừng mùa màng của châu Âu, các nghi thức tạ ơn trong Kitô giáo, kinh nghiệm của những cộng đồng di dân và những thực hành tri ân thiên nhiên vốn đã tồn tại từ lâu trong nhiều dân tộc bản địa Bắc Mỹ.

Ngày Lễ Tạ Ơn là gì?

Trong tiếng Anh, từ “thanksgiving” có nghĩa rộng là hành động cảm tạ, bày tỏ lòng biết ơn, đặc biệt là sự cảm tạ đối với Thiên Chúa trong bối cảnh tôn giáo. Khi viết hoa thành “Thanksgiving” hoặc “Thanksgiving Day”, thuật ngữ này thường chỉ ngày lễ được tổ chức hằng năm tại Mỹ và Canada.

Ở giai đoạn đầu, những ngày tạ ơn thường gắn với mùa màng, sự bình an của cộng đồng, việc vượt qua thiên tai, chiến tranh, bệnh tật hoặc một biến cố được coi là đáng mừng. Người tham dự có thể dự lễ tại nhà thờ, cầu nguyện, kiêng ăn hoặc tổ chức tiệc chung.

Ngày nay, nội dung của Lễ Tạ Ơn đã mở rộng. Đối với một số gia đình theo Kitô giáo, lời cầu nguyện và việc cảm tạ Thiên Chúa vẫn là phần quan trọng. Với nhiều gia đình khác, đây chủ yếu là một ngày lễ văn hóa, dành cho sự đoàn tụ, lòng biết ơn, việc chia sẻ thức ăn và quan tâm tới những người có hoàn cảnh khó khăn.

Lễ Tạ Ơn vì thế không chỉ có một cách thực hành duy nhất. Ý nghĩa của ngày lễ có thể thay đổi theo tôn giáo, nguồn gốc gia đình, cộng đồng dân tộc, vùng cư trú và quan điểm của mỗi người.

Lễ Tạ Ơn ở Mỹ và Canada diễn ra vào ngày nào?

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất giữa Lễ Tạ Ơn của Mỹ và Canada là thời gian tổ chức.

Quốc gia	Thời gian tổ chức hằng năm	Ngày Lễ Tạ Ơn năm 2026
Mỹ	Thứ Năm lần thứ tư của tháng 11	Thứ Năm, ngày 26 tháng 11 năm 2026
Canada	Thứ Hai lần thứ hai của tháng 10	Thứ Hai, ngày 12 tháng 10 năm 2026

Tại Mỹ, Thanksgiving Day là ngày nghỉ lễ liên bang và được ấn định vào thứ Năm lần thứ tư của tháng 11. Cách tính này cần được phân biệt với cách gọi “thứ Năm cuối cùng của tháng 11”, bởi một số năm tháng 11 có năm ngày thứ Năm.

Tại Canada, Lễ Tạ Ơn được tổ chức vào thứ Hai lần thứ hai của tháng 10. Danh sách ngày lễ chính thức của Canada xác định ngày Lễ Tạ Ơn năm 2026 là thứ Hai, ngày 12 tháng 10.

Vì sao Lễ Tạ Ơn ở Canada diễn ra sớm hơn?

Canada nằm về phía bắc và có nhiều khu vực bước vào mùa lạnh sớm hơn phần lớn lãnh thổ Mỹ. Mùa thu hoạch truyền thống vì thế cũng kết thúc sớm hơn. Việc tổ chức Lễ Tạ Ơn vào tháng 10 phù hợp với nhịp mùa vụ của nhiều vùng nông nghiệp Canada.

Trong khi đó, Lễ Tạ Ơn tại Mỹ được định hình vào cuối tháng 11 qua các tuyên bố của tổng thống và quy định của chính quyền liên bang. Thời điểm này dần trở thành mốc mở đầu cho mùa lễ hội cuối năm, kéo dài qua Giáng sinh và năm mới.

Sự khác biệt về ngày tháng cho thấy Lễ Tạ Ơn không phải một nghi lễ được truyền nguyên vẹn từ một nguồn duy nhất. Nó được định hình dần trong hoàn cảnh lịch sử, khí hậu và đời sống xã hội riêng của từng quốc gia.

Lễ Tạ Ơn có phải ngày nghỉ trên toàn quốc?

Tại Mỹ, Thanksgiving Day là ngày nghỉ lễ liên bang. Các cơ quan liên bang đóng cửa, trong khi trường học, ngân hàng và nhiều doanh nghiệp cũng nghỉ hoặc điều chỉnh giờ làm việc. Tuy nhiên, một số lĩnh vực như y tế, giao thông, an ninh, khách sạn, nhà hàng và bán lẻ vẫn có thể hoạt động.

Ở Canada, Lễ Tạ Ơn được công nhận ở cấp liên bang, nhưng quyền lợi nghỉ lễ và cách tính lương còn phụ thuộc vào luật lao động của liên bang, từng tỉnh bang, vùng lãnh thổ, ngành nghề và hợp đồng lao động. Chẳng hạn, Ontario và British Columbia xếp Thanksgiving Day vào nhóm ngày nghỉ công cộng hoặc ngày nghỉ theo luật lao động, trong khi tại Nova Scotia, ngày này là ngày đóng cửa đối với nhiều cơ sở bán lẻ nhưng không mặc nhiên là ngày nghỉ có lương cho mọi người lao động.

Vì vậy, không nên hiểu rằng mọi cư dân Canada đều có chế độ nghỉ và hưởng lương hoàn toàn giống nhau trong ngày Lễ Tạ Ơn.

Nguồn gốc của các ngày lễ tạ ơn tại Bắc Mỹ

Con người ở nhiều nền văn hóa từ lâu đã tổ chức nghi lễ sau mùa thu hoạch, khi săn bắt thuận lợi hoặc khi cộng đồng vượt qua một giai đoạn khó khăn. Những nghi lễ này thường kết hợp tiệc chung, cầu nguyện, ca hát, nhảy múa, dâng lễ vật và chia sẻ thực phẩm.

Tại Bắc Mỹ, nhiều dân tộc bản địa đã có các truyền thống bày tỏ lòng biết ơn đối với đất, nước, cây trồng, động vật và các mối quan hệ cộng đồng từ trước khi người châu Âu đặt chân tới. Mỗi dân tộc có thế giới quan và nghi lễ riêng, vì vậy không thể gộp tất cả thành một “Lễ Tạ Ơn của người bản địa” thống nhất.

Những người châu Âu đến Bắc Mỹ cũng mang theo truyền thống lễ hội mùa gặt và những ngày cầu nguyện tạ ơn của Kitô giáo. Trong các thuộc địa, ngày tạ ơn có thể được công bố khi thu hoạch tốt, khi một chuyến đi biển kết thúc an toàn, khi dịch bệnh qua đi hoặc khi một chiến thắng quân sự được xác lập.

Ngày Lễ Tạ Ơn hiện đại của Mỹ và Canada được hình thành từ nhiều lớp truyền thống như vậy. Do đó, việc tìm một sự kiện duy nhất rồi gọi đó là “Lễ Tạ Ơn đầu tiên” thường dẫn đến cách hiểu đơn giản hóa lịch sử.

Nguồn gốc Lễ Tạ Ơn ở Mỹ

Bữa ăn mùa thu hoạch tại Plymouth năm 1621

Câu chuyện phổ biến nhất về Lễ Tạ Ơn ở Mỹ liên quan đến một cuộc ăn mừng mùa thu hoạch diễn ra tại Plymouth, thuộc bang Massachusetts ngày nay, vào năm 1621.

Những người Anh lập thuộc địa tại Plymouth thường được gọi là Pilgrims, nghĩa là những người hành hương. Sau một mùa đông khắc nghiệt khiến nhiều người thiệt mạng, nhóm định cư đã có một vụ thu hoạch tương đối thuận lợi. Họ tổ chức một cuộc ăn mừng kéo dài nhiều ngày, với sự tham dự của một nhóm người Wampanoag.

Sự kiện năm 1621 có thật trong tư liệu lịch sử, nhưng những gì diễn ra khi ấy không hoàn toàn giống bữa tiệc Thanksgiving hiện đại. Những ghi chép còn lại không gọi cuộc gặp này là “Lễ Tạ Ơn đầu tiên”, cũng không mô tả đầy đủ các chi tiết thường xuất hiện trong sách thiếu nhi, tranh minh họa hoặc phim ảnh sau này.

Hình ảnh người Pilgrims và người Wampanoag cùng ngồi bên bàn ăn trong tình hữu nghị lâu dài phần lớn được xây dựng và phổ biến vào các thế kỷ sau. Bảo tàng Quốc gia về Người Mỹ bản địa của Smithsonian lưu ý rằng câu chuyện “Lễ Tạ Ơn đầu tiên” quen thuộc đã được lý tưởng hóa, làm mờ đi hoàn cảnh chính trị phức tạp và những cuộc xung đột nghiêm trọng xảy ra sau đó.

Vai trò của người Wampanoag

Người Wampanoag không phải những nhân vật phụ vô danh trong lịch sử Plymouth. Họ là một cộng đồng bản địa có tổ chức xã hội, hệ thống lãnh đạo, kiến thức môi trường và quan hệ ngoại giao riêng.

Khi những người Anh đến định cư, các cộng đồng Wampanoag đã trải qua những biến động lớn, trong đó có dịch bệnh làm suy giảm dân số. Mối quan hệ giữa hai bên được hình thành trong bối cảnh mỗi bên đều có những tính toán về an ninh, liên minh và sinh tồn.

Việc người Wampanoag tham dự cuộc ăn mừng năm 1621 không đồng nghĩa với sự khởi đầu của một thời kỳ hòa bình lâu dài. Những thập niên sau chứng kiến sự mở rộng thuộc địa, tranh chấp đất đai, chiến tranh và những tổn thất nặng nề đối với các dân tộc bản địa.

Bởi vậy, khi nói về sự kiện Plymouth, cách trình bày thận trọng là công nhận cuộc gặp gỡ năm 1621, đồng thời không biến nó thành câu chuyện đơn giản về hai cộng đồng hoàn toàn bình đẳng và hòa thuận.

Các ngày tạ ơn trong thời kỳ thuộc địa

Trong các thuộc địa Anh tại Bắc Mỹ, những ngày tạ ơn đã xuất hiện trước và sau năm 1621. Chúng thường mang tính địa phương, có thể do nhà chức trách dân sự hoặc giới lãnh đạo tôn giáo công bố.

Không phải ngày tạ ơn nào cũng là một bữa tiệc thịnh soạn. Một số ngày được dành cho cầu nguyện, nghe giảng và suy ngẫm. Tùy hoàn cảnh, cộng đồng có thể cảm tạ vì mưa thuận gió hòa, mùa màng, chiến thắng quân sự hoặc sự chấm dứt của một tai họa.

Điều này cho thấy Thanksgiving của Mỹ không phát triển theo một đường thẳng bắt đầu từ bữa ăn Plymouth năm 1621. Ngày lễ hiện đại là kết quả của quá trình chọn lọc, kết nối và diễn giải lại nhiều truyền thống địa phương.

Tuyên bố của Tổng thống George Washington năm 1789

Sau khi Hiến pháp Mỹ có hiệu lực, Tổng thống George Washington ban hành một tuyên bố vào ngày 3 tháng 10 năm 1789, chọn ngày 26 tháng 11 năm đó làm ngày tạ ơn và cầu nguyện công cộng.

Đây được xem là Lễ Tạ Ơn toàn quốc đầu tiên dưới trật tự hiến pháp mới của Mỹ. Tuy nhiên, trong nhiều thập niên tiếp theo, ngày tổ chức chưa cố định. Một số tổng thống ban hành tuyên bố tạ ơn, trong khi một số người khác không tiếp tục thông lệ này. Các bang cũng có cách lựa chọn thời điểm riêng.

Abraham Lincoln và Lễ Tạ Ơn toàn quốc năm 1863

Một cột mốc quan trọng khác diễn ra trong thời kỳ Nội chiến Mỹ. Ngày 3 tháng 10 năm 1863, Tổng thống Abraham Lincoln ban hành tuyên bố tổ chức một ngày tạ ơn toàn quốc vào thứ Năm cuối cùng của tháng 11.

Tuyên bố được đưa ra khi đất nước đang chia rẽ sâu sắc bởi chiến tranh. Vì vậy, bên cạnh ngôn ngữ tôn giáo, văn bản còn chứa đựng mong muốn hàn gắn, khôi phục hòa bình và chăm lo cho những người chịu ảnh hưởng bởi xung đột.

Từ năm 1863, việc tổng thống công bố Lễ Tạ Ơn hằng năm trở thành thông lệ ổn định hơn. Tuy nhiên, thời điểm của ngày lễ vẫn tiếp tục được điều chỉnh trước khi có quy định thống nhất như hiện nay.

Vì sao Lễ Tạ Ơn Mỹ được ấn định vào thứ Năm lần thứ tư?

Trong phần lớn giai đoạn sau tuyên bố của Lincoln, Thanksgiving được tổ chức vào thứ Năm cuối cùng của tháng 11. Vấn đề phát sinh trong những năm tháng 11 có năm ngày thứ Năm, khiến ngày lễ rơi quá gần Giáng sinh và làm mùa mua sắm cuối năm trở nên ngắn hơn.

Năm 1939, Tổng thống Franklin D. Roosevelt chuyển ngày lễ sớm hơn trong tháng. Quyết định này gây tranh luận và tạo ra tình trạng một số bang tổ chức theo ngày mới, trong khi các bang khác vẫn giữ ngày cũ.

Đến năm 1941, quy định liên bang thống nhất Lễ Tạ Ơn vào thứ Năm lần thứ tư của tháng 11. Cách xác định này được duy trì cho tới ngày nay.

Nguồn gốc Lễ Tạ Ơn ở Canada

Lịch sử Lễ Tạ Ơn tại Canada không hoàn toàn bắt nguồn từ câu chuyện Plymouth của Mỹ. Ngày lễ Canada chịu ảnh hưởng của các truyền thống bản địa, những nghi thức tạ ơn của người châu Âu, phong tục mùa gặt và sự giao lưu văn hóa giữa Canada với Mỹ.

Truyền thống tri ân của các dân tộc bản địa

Từ trước khi người châu Âu tới vùng đất ngày nay là Canada, các dân tộc bản địa đã thực hành nhiều nghi thức cảm tạ liên quan đến mùa màng, săn bắt, đánh cá, sự thay đổi của các mùa và mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.

Các nghi thức có thể bao gồm lời cầu nguyện, tiệc chung, ca hát, nhảy múa, trao tặng và phân phối thức ăn. Tuy nhiên, chúng thuộc về truyền thống riêng của từng dân tộc, không phải phiên bản ban đầu của ngày lễ quốc gia do chính quyền Canada về sau thiết lập.

Khi tìm hiểu Lễ Tạ Ơn Canada, cần nhìn nhận các truyền thống bản địa như những hệ thống văn hóa có lịch sử và ý nghĩa độc lập, thay vì chỉ xem chúng là yếu tố phụ bổ sung cho ngày lễ của người định cư châu Âu.

Chuyến thám hiểm của Martin Frobisher

Một sự kiện thường được nhắc tới trong lịch sử Thanksgiving Canada là chuyến thám hiểm của Martin Frobisher năm 1578. Sau khi đoàn thám hiểm vượt qua hành trình nguy hiểm trên Bắc Đại Tây Dương, một nghi thức tạ ơn mang tính Kitô giáo được tổ chức tại vùng đất nay thuộc miền bắc Canada.

Sự kiện này xảy ra trước bữa ăn tại Plymouth năm 1621 hơn bốn thập niên. Vì vậy, một số tài liệu gọi đây là lễ tạ ơn sớm nhất do người châu Âu tổ chức tại khu vực Canada hoặc tại Bắc Mỹ.

Tuy nhiên, cách gọi “Lễ Tạ Ơn đầu tiên ở Bắc Mỹ” vẫn còn gây tranh luận. Trước Frobisher, người Tây Ban Nha và những cộng đồng châu Âu khác cũng từng thực hiện các nghi lễ tạ ơn trên lục địa. Quan trọng hơn, các dân tộc bản địa đã có truyền thống cảm tạ từ rất lâu trước khi những đoàn thám hiểm châu Âu xuất hiện.

Những bữa tiệc tại Tân Pháp

Đầu thế kỷ XVII, những người Pháp đến định cư tại vùng Tân Pháp cũng tổ chức các bữa tiệc và sinh hoạt cộng đồng. Samuel de Champlain cùng những người định cư tại Port-Royal thành lập một hội thường được gọi là Order of Good Cheer, tạm dịch là Hội Thiện Thực hoặc Hội Tiệc vui.

Mục đích của các buổi tiệc không chỉ là thưởng thức thức ăn mà còn giúp duy trì tinh thần cộng đồng trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt. Người tham dự luân phiên chuẩn bị thực phẩm, tổ chức bữa ăn và tạo không khí vui vẻ.

Một số câu chuyện kể rằng người Mi’kmaq cũng tham dự các cuộc gặp gỡ, nhưng chi tiết và mức độ tham gia cần được diễn đạt thận trọng do tư liệu không phải lúc nào cũng đầy đủ.

Ảnh hưởng của người Trung thành từ Mỹ

Sau Cách mạng Mỹ, nhiều người vẫn trung thành với Hoàng gia Anh rời các thuộc địa mới độc lập để chuyển tới những vùng đất sau này thuộc Canada. Họ thường được gọi là United Empire Loyalists.

Những cộng đồng này mang theo nhiều phong tục quen thuộc, trong đó có bữa ăn mùa thu với gà tây, bí ngô, bí đỏ và những món nông sản địa phương. Sự di cư đó góp phần làm cho truyền thống Thanksgiving tại Canada và Mỹ có nhiều điểm tương đồng.

Tuy nhiên, Thanksgiving Canada không chỉ là một bản sao của ngày lễ Mỹ. Những yếu tố khí hậu, lịch sử thuộc địa Pháp, Anh và đời sống tại từng vùng Canada đã tạo cho ngày lễ một sắc thái riêng.

Lễ Tạ Ơn Canada trở thành ngày lễ hằng năm

Trong thế kỷ XVIII và XIX, Canada có nhiều ngày tạ ơn được công bố vì những lý do khác nhau. Có năm người dân tạ ơn mùa màng; có năm ngày lễ gắn với việc chấm dứt chiến tranh, sự hồi phục của một nhân vật hoàng gia hoặc một sự kiện chính trị.

Ngày Lễ Tạ Ơn chính thức, được tổ chức hằng năm tại Canada, bắt đầu từ ngày 6 tháng 11 năm 1879. Thời điểm tổ chức sau đó vẫn thay đổi và từng rơi vào tháng 10 hoặc tháng 11.

Trong một giai đoạn sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Lễ Tạ Ơn và ngày tưởng niệm đình chiến được tổ chức gần nhau. Hai ngày sau đó được tách riêng, còn thời gian của Thanksgiving tiếp tục được xác định qua các tuyên bố.

Đến năm 1957, ngày lễ được ổn định vào thứ Hai lần thứ hai của tháng 10, với nội dung nhấn mạnh sự cảm tạ đối với một mùa màng dồi dào. Cách tính ngày này vẫn được Canada duy trì hiện nay.

Ý nghĩa của Ngày Lễ Tạ Ơn

Bày tỏ lòng biết ơn

Ý nghĩa trực tiếp nhất của Thanksgiving nằm ngay trong tên gọi: bày tỏ lòng biết ơn. Người tham dự có thể cảm ơn vì sức khỏe, gia đình, tình bạn, công việc, thức ăn, sự giúp đỡ của người khác hoặc những kinh nghiệm đã trải qua trong năm.

Trong một số gia đình, trước khi dùng bữa, từng người lần lượt nói về điều mình cảm thấy biết ơn. Hoạt động này không đòi hỏi phải theo một nghi lễ cố định. Nó có thể là lời cầu nguyện, vài phút im lặng hoặc một cuộc trò chuyện thân mật.

Lòng biết ơn trong ngày lễ không chỉ hướng tới những thành tựu lớn. Nhiều người nhắc đến những điều bình dị như được sống gần người thân, có bữa ăn chung, vượt qua khó khăn hoặc nhận được sự quan tâm trong lúc cần thiết.

Đoàn tụ gia đình

Thanksgiving là một trong những dịp đoàn tụ gia đình quan trọng nhất tại Mỹ. Nhiều người đi xa để trở về nhà, khiến khoảng thời gian quanh ngày lễ thường có nhu cầu giao thông rất lớn.

Tại Canada, ngày lễ nằm vào thứ Hai nên hình thành kỳ nghỉ cuối tuần kéo dài ba ngày đối với nhiều người. Bữa tiệc có thể được tổ chức vào tối thứ Bảy, Chủ nhật hoặc thứ Hai, tùy lịch trình của gia đình.

Khác với những lễ hội tập trung vào hoạt động ngoài trời hoặc nghi thức công cộng, không gian chính của Thanksgiving thường là căn bếp và bàn ăn trong gia đình. Việc cùng chuẩn bị thức ăn, sắp bàn, đón khách và dọn dẹp cũng là một phần của sinh hoạt ngày lễ.

Chia sẻ với cộng đồng

Tinh thần tạ ơn thường đi cùng với sự chia sẻ. Nhiều tổ chức tôn giáo, trường học, hội thiện nguyện và nhóm cộng đồng quyên góp thực phẩm hoặc tổ chức bữa ăn cho người gặp khó khăn.

Một số gia đình mời bạn bè, hàng xóm, sinh viên quốc tế hoặc người đang sống xa quê tới dùng bữa. Từ đó xuất hiện cách gọi không chính thức “Friendsgiving”, chỉ buổi gặp mặt Thanksgiving được tổ chức chủ yếu giữa những người bạn.

Hoạt động thiện nguyện mang ý nghĩa tích cực khi xuất phát từ sự tôn trọng và đáp ứng nhu cầu thực tế của người nhận. Nó không nên trở thành cách phô bày lòng tốt hoặc xem người gặp khó khăn như đối tượng trang trí cho ngày lễ.

Tri ân thiên nhiên và mùa màng

Dấu ấn của lễ hội mùa gặt vẫn thể hiện rõ trong màu sắc và cách trang trí Thanksgiving. Lá mùa thu, bắp ngô, bí đỏ, táo, lúa mì, quả mọng và chiếc sừng sung túc thường được dùng như biểu tượng của sự đầy đủ.

Trong bối cảnh hiện đại, việc tri ân mùa màng có thể được mở rộng thành sự quan tâm đối với môi trường, người sản xuất nông nghiệp, những người vận chuyển và các lao động đã góp phần đưa thực phẩm đến bàn ăn.

Cách nhìn này giúp Thanksgiving không chỉ là dịp tiêu dùng nhiều thức ăn mà còn là thời điểm suy ngẫm về nguồn gốc của thực phẩm và trách nhiệm hạn chế lãng phí.

Người Mỹ đón Lễ Tạ Ơn như thế nào?

Chuẩn bị bữa tối Thanksgiving

Bữa ăn gia đình là trung tâm của Thanksgiving tại Mỹ. Công việc chuẩn bị có thể bắt đầu từ nhiều ngày trước, nhất là khi gia đình đón đông khách hoặc phải nướng một con gà tây lớn.

Mỗi gia đình có công thức riêng, được truyền qua nhiều thế hệ hoặc thay đổi theo vùng miền. Những cộng đồng nhập cư cũng đưa vào bàn tiệc các món ăn từ quê hương, khiến thực đơn Thanksgiving ngày càng đa dạng.

Một gia đình gốc Á có thể dùng thêm cơm, mì hoặc các món hầm. Gia đình gốc Mỹ Latinh có thể kết hợp gia vị, bánh hoặc món thịt truyền thống. Đối với nhiều người, “món ăn đúng chuẩn Thanksgiving” chính là món gắn với ký ức gia đình chứ không nhất thiết phải theo một thực đơn cố định.

Những món ăn thường gặp

Gà tây nướng là món ăn mang tính biểu tượng nhất. Con gà có thể được nhồi gia vị, phết bơ, nướng nguyên con rồi cắt tại bàn ăn. Một số gia đình thay gà tây bằng thịt nguội, thịt bò, thịt lợn, hải sản hoặc món chay.

Các món ăn kèm thường thấy gồm:

• Nhân bánh hoặc hỗn hợp bánh mì trộn rau thơm, thường gọi là stuffing hoặc dressing.
• Khoai tây nghiền dùng với nước xốt thịt.
• Khoai lang hoặc khoai lang ngọt.
• Đậu xanh, ngô và các loại rau mùa thu.
• Xốt nam việt quất.
• Bánh mì cuộn.
• Bánh bí ngô, bánh táo hoặc bánh hồ đào.

Sự phổ biến của các món này không có nghĩa mọi gia đình Mỹ đều ăn giống nhau. Thực đơn thay đổi rõ rệt theo vùng miền, nguồn gốc dân tộc, tôn giáo, điều kiện kinh tế và nhu cầu sức khỏe.

Lời cầu nguyện hoặc lời cảm ơn trước bữa ăn

Trong các gia đình có thực hành tôn giáo, một người có thể đại diện đọc lời cầu nguyện trước bữa ăn. Nội dung thường là cảm tạ Thiên Chúa, cầu chúc bình an và nhớ tới những người không thể có mặt.

Các gia đình không theo tôn giáo vẫn có thể dành thời gian để từng người chia sẻ điều mình biết ơn. Một số gia đình chỉ đơn giản nâng ly, gửi lời chúc hoặc tưởng nhớ người thân đã qua đời.

Thanksgiving vì vậy có thể mang tính tôn giáo hoặc thế tục. Không nên mặc định rằng mọi người Mỹ đều cầu nguyện theo cùng một tôn giáo trong ngày này.

Diễu hành

Các cuộc diễu hành là hình ảnh nổi bật của Thanksgiving tại Mỹ. Sự kiện thường có xe hoa, ban nhạc, vũ công và những quả bóng bay lớn mô phỏng nhân vật hoạt hình.

Nhiều gia đình xem truyền hình trực tiếp trong lúc chuẩn bị thức ăn. Đối với trẻ em, diễu hành góp phần tạo nên không khí chuyển tiếp từ mùa thu sang mùa Giáng sinh.

Tuy nhiên, diễu hành không phải nghi thức bắt buộc của ngày lễ. Phần lớn hoạt động vẫn diễn ra trong phạm vi gia đình và cộng đồng địa phương.

Bóng bầu dục Mỹ

Xem bóng bầu dục Mỹ cũng là một thói quen phổ biến. Các trận đấu chuyên nghiệp, đại học hoặc trung học thường được tổ chức trong dịp này.

Trong nhiều gia đình, một nhóm người chuẩn bị đồ ăn trong khi nhóm khác xem thể thao. Với những người không quan tâm tới bóng bầu dục, thời gian đó có thể dành cho trò chuyện, chơi trò chơi, đi dạo hoặc xem phim.

Black Friday

Ngày thứ Sáu ngay sau Thanksgiving được gọi là Black Friday, gắn với các chương trình giảm giá và hoạt động mua sắm cuối năm. Đây là hiện tượng thương mại phát triển mạnh quanh kỳ nghỉ, nhưng không phải nội dung cốt lõi của Lễ Tạ Ơn.

Việc các cửa hàng mở cửa sớm hoặc bán hàng ngay từ tối Thanksgiving từng gây tranh luận. Một số người cho rằng hoạt động mua sắm quá mức làm mất đi thời gian đoàn tụ và buộc người lao động bán lẻ phải làm việc trong ngày lễ.

Vì thế, cần phân biệt Thanksgiving với Black Friday. Một ngày nhấn mạnh sự biết ơn và sum họp, trong khi ngày kia chủ yếu thuộc về hoạt động thương mại.

Người Canada đón Lễ Tạ Ơn như thế nào?

Kỳ nghỉ cuối tuần mùa thu

Do Thanksgiving Canada rơi vào thứ Hai, nhiều gia đình có một kỳ nghỉ cuối tuần ba ngày. Họ không nhất thiết tổ chức tiệc đúng tối thứ Hai mà có thể chọn ngày thuận tiện nhất.

Tháng 10 tại Canada thường gắn với cảnh sắc lá đỏ, lá vàng và không khí se lạnh. Một số gia đình kết hợp bữa ăn Thanksgiving với đi bộ, thăm trang trại, ngắm lá mùa thu hoặc nghỉ tại vùng nông thôn.

Không khí của ngày lễ Canada thường gần với lễ hội mùa gặt hơn là sự mở đầu trực tiếp của mùa Giáng sinh. Giáng sinh vẫn còn cách đó hơn hai tháng.

Bữa ăn gia đình

Thực đơn Thanksgiving Canada có nhiều điểm tương đồng với Mỹ. Gà tây, nước xốt thịt, khoai tây, rau củ mùa thu, nhân bánh mì, xốt nam việt quất và bánh bí ngô đều khá phổ biến.

Tuy nhiên, một số gia đình dùng thịt nguội, thịt bò quay hoặc những món ăn phù hợp với truyền thống địa phương. Ở đất nước có thành phần dân cư đa dạng, bàn tiệc cũng có thể xuất hiện các món Pháp, Anh, Caribbean, Nam Á, Đông Á, Trung Đông hoặc bản địa.

Bữa ăn không nhất thiết được tổ chức với quy mô lớn như hình ảnh thường thấy trong phim Mỹ. Một số gia đình Canada chỉ dùng một bữa tối đơn giản hoặc dành kỳ nghỉ để đi thăm người thân.

Sinh hoạt tôn giáo và cộng đồng

Một số nhà thờ tại Canada tổ chức thánh lễ, buổi cầu nguyện hoặc hoạt động cộng đồng nhân dịp Thanksgiving. Không gian thờ phượng có thể được trang trí bằng nông sản mùa thu như bí đỏ, táo, ngũ cốc và hoa.

Đối với những người không theo tôn giáo, ngày lễ vẫn là dịp suy ngẫm về lòng biết ơn. Các hoạt động thiện nguyện, quyên góp thực phẩm và hỗ trợ cộng đồng cũng được tổ chức tại nhiều nơi.

Tương tự Mỹ, mức độ thực hành tôn giáo khác nhau đáng kể giữa các gia đình. Thanksgiving Canada ngày nay vừa giữ dấu vết Kitô giáo, vừa mang tính văn hóa và dân sự.

Thể thao và hoạt động ngoài trời

Bóng bầu dục kiểu Canada có các trận đấu truyền thống vào cuối tuần Thanksgiving. Tuy vậy, thể thao không chiếm vị trí nổi bật giống nhau trong mọi gia đình.

Do ngày lễ diễn ra vào đầu tháng 10, thời tiết tại nhiều nơi vẫn thích hợp cho các hoạt động ngoài trời. Đi bộ đường dài, thăm vườn táo, thu hoạch bí đỏ và ngắm lá thu là những lựa chọn phổ biến tùy từng địa phương.

Những điểm giống nhau giữa Thanksgiving Mỹ và Canada

Mặc dù có lịch sử riêng, Lễ Tạ Ơn tại hai nước vẫn chia sẻ nhiều nét tương đồng.

Trước hết, cả hai đều gắn với ý niệm về sự biết ơn. Dù lời cảm tạ hướng tới Thiên Chúa, thiên nhiên, gia đình hay cộng đồng, người tham dự đều được khuyến khích nhìn lại những điều tốt đẹp mình đã nhận được.

Thứ hai, bữa ăn gia đình là trung tâm của ngày lễ. Gà tây, khoai tây, rau củ mùa thu, xốt nam việt quất và bánh bí ngô xuất hiện tại cả Mỹ lẫn Canada.

Thứ ba, ngày lễ tạo cơ hội cho việc đoàn tụ. Những người sống xa nhà thường trở về, còn gia đình mở rộng có thể gặp nhau sau một thời gian dài.

Thứ tư, hoạt động tôn giáo và hoạt động thế tục cùng tồn tại. Một số người dự lễ nhà thờ và cầu nguyện, trong khi những người khác chủ yếu coi đây là ngày nghỉ văn hóa.

Cuối cùng, cả hai quốc gia đều đang có xu hướng nhìn lại những câu chuyện lịch sử cũ. Việc tôn trọng góc nhìn của các dân tộc bản địa ngày càng được chú ý trong giáo dục và sinh hoạt cộng đồng.

Những điểm khác nhau giữa Thanksgiving Mỹ và Canada

Nội dung	Mỹ	Canada
Ngày tổ chức	Thứ Năm lần thứ tư của tháng 11	Thứ Hai lần thứ hai của tháng 10
Mối liên hệ mùa vụ	Cuối mùa thu, gần mùa Giáng sinh	Gần thời điểm kết thúc mùa thu hoạch tại nhiều vùng Canada
Kỳ nghỉ phổ biến	Thường tạo thành kỳ nghỉ từ thứ Năm tới cuối tuần	Thường tạo thành cuối tuần ba ngày
Câu chuyện lịch sử nổi bật	Plymouth năm 1621, Washington năm 1789, Lincoln năm 1863	Frobisher, Tân Pháp, người Trung thành, ngày lễ hằng năm từ năm 1879
Sắc thái công chúng	Diễu hành, bóng bầu dục và mùa mua sắm rất nổi bật	Không khí mùa gặt và sinh hoạt gia đình thường nổi bật hơn
Liên hệ với Giáng sinh	Thường được xem là mốc mở đầu mùa lễ cuối năm	Cách Giáng sinh hơn hai tháng
Quy định nghỉ lễ	Ngày nghỉ lễ liên bang	Chế độ nghỉ và hưởng lương còn phụ thuộc cấp liên bang, tỉnh bang và ngành nghề

Bảng so sánh chỉ phản ánh những đặc điểm phổ biến. Thực hành của từng gia đình có thể khác xa hình ảnh chung của cả quốc gia.

Góc nhìn của các dân tộc bản địa về Lễ Tạ Ơn

Đối với nhiều người Mỹ và Canada, Thanksgiving gắn với ký ức gia đình tích cực. Tuy nhiên, một bộ phận người bản địa có cảm nhận phức tạp hoặc đau buồn về ngày lễ này.

Vấn đề không nằm ở hành động bày tỏ lòng biết ơn, bởi nhiều cộng đồng bản địa có truyền thống tri ân sâu sắc. Sự tranh luận chủ yếu liên quan đến cách lịch sử thuộc địa từng được kể: người bản địa bị trình bày như một nhóm chung chung, xuất hiện để giúp người định cư rồi biến mất khỏi câu chuyện.

Cách kể này có thể che khuất những sự kiện diễn ra sau các cuộc gặp ban đầu, bao gồm chiếm đất, chiến tranh, dịch bệnh, cưỡng bức di dời, phá vỡ đời sống cộng đồng và các chính sách đồng hóa.

Bảo tàng Quốc gia về Người Mỹ bản địa khuyến nghị không dừng lại ở câu chuyện bữa ăn thân thiện năm 1621 mà cần tìm hiểu đầy đủ hơn về người Wampanoag, hoàn cảnh của họ và sự tiếp nối của các cộng đồng bản địa trong hiện tại.

Một số người bản địa vẫn tổ chức Thanksgiving với gia đình, nhưng điều chỉnh ý nghĩa của ngày lễ. Họ có thể tôn vinh thực phẩm bản địa, sự kiên cường của cộng đồng, mối quan hệ với đất đai và những truyền thống đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Những người khác coi đây là ngày tưởng niệm, phản tỉnh hoặc lên tiếng về lịch sử thuộc địa. Không có một quan điểm duy nhất đại diện cho tất cả các dân tộc bản địa.

Cách tiếp cận tôn trọng là lắng nghe chính tiếng nói của từng cộng đồng, tránh sử dụng hình ảnh rập khuôn và không biến lịch sử thành câu chuyện đơn giản chỉ nhằm tạo cảm giác vui vẻ cho ngày lễ.

Lễ Tạ Ơn có phải ngày lễ của Kitô giáo không?

Thanksgiving có nền tảng tôn giáo rõ rệt trong nhiều giai đoạn lịch sử. Các tuyên bố tạ ơn thời thuộc địa và của các nhà lãnh đạo quốc gia thường nhắc tới Thiên Chúa, sự quan phòng, lời cầu nguyện và bổn phận cảm tạ.

Nhiều hệ phái Kitô giáo tại Mỹ và Canada vẫn tổ chức nghi thức riêng trong dịp này. Các bài giảng thường đề cập tới lòng biết ơn, sự chia sẻ, trách nhiệm đối với người nghèo và việc sử dụng những gì con người được trao ban.

Tuy nhiên, Thanksgiving hiện nay không phải ngày lễ chỉ dành riêng cho tín đồ Kitô giáo. Tại Mỹ, đây là ngày nghỉ lễ liên bang; tại Canada, đây là ngày lễ công cộng được thực hành trong một xã hội đa tôn giáo và đa văn hóa.

Người Do Thái, Hồi giáo, Phật giáo, Ấn Độ giáo, người theo các truyền thống bản địa, người không theo tôn giáo và nhiều cộng đồng khác có thể tham dự bữa ăn Thanksgiving theo cách phù hợp với niềm tin của mình.

Vì thế, gọi Thanksgiving là ngày lễ có nguồn gốc chịu ảnh hưởng của Kitô giáo sẽ chính xác hơn việc khẳng định đây hoàn toàn là một ngày lễ tôn giáo trong đời sống hiện đại.

Những biểu tượng quen thuộc của Lễ Tạ Ơn

Gà tây

Gà tây là biểu tượng phổ biến nhất của Thanksgiving. Loài chim này có nguồn gốc tại châu Mỹ và đủ lớn để làm món chính cho một gia đình đông người.

Dù vậy, không có quy định bắt buộc phải ăn gà tây. Nhiều người lựa chọn món chay, thịt khác hoặc thực phẩm truyền thống của gia đình.

Bí đỏ và bánh bí ngô

Bí đỏ là nông sản mùa thu phổ biến ở Bắc Mỹ. Màu cam của bí cũng phù hợp với bảng màu trang trí gồm đỏ, vàng, nâu và xanh sẫm.

Bánh bí ngô thường được ăn vào cuối bữa, với nhân bí nghiền, trứng, sữa và các loại gia vị thơm. Công thức cụ thể thay đổi theo từng gia đình.

Nam việt quất

Nam việt quất là loại quả bản địa của Bắc Mỹ. Xốt nam việt quất có vị chua ngọt, thường được dùng kèm gà tây và các món thịt.

Chiếc sừng sung túc

Cornucopia, thường được dịch là chiếc sừng sung túc, có hình một chiếc sừng chứa đầy trái cây, ngũ cốc và rau củ. Biểu tượng này bắt nguồn từ truyền thống cổ điển châu Âu và được sử dụng rộng rãi trong trang trí mùa gặt.

Lá mùa thu

Những chiếc lá đỏ, cam và vàng tượng trưng cho thời điểm diễn ra ngày lễ. Tại Canada, cảnh sắc mùa thu tháng 10 đặc biệt gần gũi với không khí Thanksgiving.

Người Việt có tổ chức Lễ Tạ Ơn không?

Lễ Tạ Ơn không phải ngày lễ truyền thống của Việt Nam và cũng không phải ngày nghỉ lễ chính thức trong nước. Tuy nhiên, người Việt sinh sống, học tập hoặc làm việc tại Mỹ và Canada có thể tham gia Thanksgiving như một phần của đời sống xã hội nơi cư trú.

Trong các gia đình người Việt ở Bắc Mỹ, bữa ăn có thể kết hợp gà tây với nem, chả giò, gỏi, cơm, phở, món xào hoặc các loại nước chấm Việt Nam. Sự kết hợp này phản ánh quá trình thích nghi văn hóa mà không nhất thiết làm mất đi bản sắc gia đình.

Một số trường học, trung tâm ngoại ngữ hoặc cộng đồng Kitô giáo tại Việt Nam cũng giới thiệu Thanksgiving trong hoạt động giáo dục và sinh hoạt tôn giáo. Khi đó, cần giải thích rõ đây là ngày lễ có vai trò đặc biệt tại Mỹ và Canada, không phải phong tục cổ truyền của người Việt.

Tinh thần biết ơn trong Thanksgiving có thể tạo sự đồng cảm với các giá trị quen thuộc của văn hóa Việt Nam như nhớ ơn tổ tiên, kính trọng cha mẹ, tri ân thầy cô và trân trọng nghĩa tình. Dù vậy, không nên đồng nhất Thanksgiving với lễ cúng tổ tiên hoặc bất kỳ ngày lễ truyền thống nào của Việt Nam, bởi mỗi phong tục được hình thành trong một bối cảnh lịch sử và tín ngưỡng riêng.

Cách ứng xử khi được mời dự tiệc Thanksgiving

Khi được mời đến nhà một gia đình Mỹ hoặc Canada, khách nên xác nhận mình có tham dự hay không để chủ nhà chủ động chuẩn bị thức ăn.

Có thể hỏi lịch sự xem mình nên mang theo món ăn, đồ uống hoặc món tráng miệng nào. Không nên tự ý mang một món cần chế biến phức tạp tại nhà chủ nếu chưa trao đổi trước.

Khách cần thông báo về chế độ ăn đặc biệt, dị ứng hoặc kiêng kỵ tôn giáo. Đồng thời, nên tôn trọng việc những người khác lựa chọn món ăn khác với mình.

Nếu gia đình chủ nhà cầu nguyện trước bữa ăn, người không cùng tôn giáo có thể giữ im lặng với thái độ tôn trọng. Không nhất thiết phải đọc theo lời cầu nguyện hoặc thực hiện một cử chỉ trái với niềm tin cá nhân.

Thanksgiving không phải dịp bắt buộc phải tặng quà. Một bó hoa, món tráng miệng hoặc lời cảm ơn sau bữa ăn thường đã phù hợp. Quan trọng hơn là thái độ đúng giờ, sẵn sàng hỗ trợ và trân trọng công sức của người chuẩn bị.

Các cuộc trò chuyện về chính trị, tôn giáo, lịch sử thuộc địa hoặc quan hệ gia đình có thể trở nên nhạy cảm. Người tham dự nên lắng nghe, tránh áp đặt quan điểm và không sử dụng những hình ảnh hoặc cách gọi thiếu tôn trọng đối với người bản địa.

Một số cách hiểu chưa chính xác về Lễ Tạ Ơn

“Mỹ và Canada tổ chức Thanksgiving cùng ngày”

Điều này không đúng. Mỹ tổ chức vào thứ Năm lần thứ tư của tháng 11, còn Canada tổ chức vào thứ Hai lần thứ hai của tháng 10.

“Thanksgiving bắt đầu duy nhất từ bữa tiệc năm 1621”

Sự kiện Plymouth năm 1621 có vai trò lớn trong ký ức quốc gia Mỹ, nhưng ngày lễ hiện đại còn chịu ảnh hưởng của nhiều truyền thống mùa gặt, ngày cầu nguyện và các quyết định chính trị sau đó.

“Người Pilgrims phát minh ra việc tạ ơn ở Bắc Mỹ”

Nhiều dân tộc bản địa đã có nghi thức tri ân từ trước khi người châu Âu đến. Những đoàn thám hiểm và cộng đồng châu Âu khác cũng từng tổ chức các ngày tạ ơn trong những bối cảnh khác nhau.

“Mọi người đều phải ăn gà tây”

Gà tây chỉ là món ăn phổ biến. Mỗi gia đình có thể sử dụng món chay, thịt nguội, hải sản hoặc các món truyền thống khác.

“Thanksgiving hoàn toàn là ngày lễ tôn giáo”

Ngày lễ có nguồn gốc tôn giáo quan trọng, nhưng trong xã hội hiện đại, nó đồng thời là một ngày lễ gia đình, văn hóa và dân sự.

“Thanksgiving chỉ là dịp ăn uống và mua sắm”

Bữa ăn và hoạt động mua sắm rất dễ nhận thấy, nhưng ý nghĩa cốt lõi vẫn là lòng biết ơn, đoàn tụ và chia sẻ. Black Friday là hiện tượng thương mại diễn ra sau Thanksgiving, không phải bản thân ngày lễ.

Cách nhìn nhận Lễ Tạ Ơn trong đời sống hiện đại

Thanksgiving vẫn có sức sống mạnh mẽ bởi nó đáp ứng nhu cầu đoàn tụ và bày tỏ lòng biết ơn. Trong nhịp sống bận rộn, một bữa ăn khiến các thành viên tạm dừng công việc để ngồi lại với nhau có giá trị tinh thần đáng kể.

Tuy nhiên, ngày lễ cũng đặt ra những câu hỏi về tiêu dùng, lãng phí thực phẩm, áp lực phải có một gia đình “hoàn hảo” và việc kể lại lịch sử theo hướng đơn giản hóa.

Không phải ai cũng có điều kiện trở về nhà hoặc chuẩn bị một bữa tiệc lớn. Một số người phải làm việc, sống xa gia đình, đang chịu tang hoặc có mối quan hệ gia đình khó khăn. Vì vậy, không nên dùng quy mô bữa ăn để đánh giá mức độ hạnh phúc hay lòng biết ơn của một người.

Một Thanksgiving có ý nghĩa có thể chỉ là bữa cơm nhỏ, cuộc gọi cho người thân, hành động giúp đỡ hàng xóm hoặc vài phút nhìn lại những điều đáng trân trọng.

Việc tìm hiểu góc nhìn bản địa cũng giúp ngày lễ trở nên sâu sắc hơn. Lòng biết ơn không nên tách rời sự trung thực với lịch sử, sự tôn trọng đất đai và trách nhiệm đối với các cộng đồng đã chịu tổn thương.

Kết luận

Ngày Lễ Tạ Ơn ở Mỹ và Canada cùng hướng tới lòng biết ơn, sự đoàn tụ và tinh thần chia sẻ, nhưng được tổ chức vào hai thời điểm khác nhau. Mỹ kỷ niệm Thanksgiving vào thứ Năm lần thứ tư của tháng 11, còn Canada tổ chức vào thứ Hai lần thứ hai của tháng 10.

Lịch sử ngày lễ không chỉ gói gọn trong hình ảnh một bữa tiệc có gà tây. Nó được hình thành từ truyền thống mùa gặt, nghi thức tạ ơn Kitô giáo, kinh nghiệm của người di cư, các quyết định của chính quyền và những mối quan hệ phức tạp giữa người định cư với các dân tộc bản địa.

Tìm hiểu đầy đủ về Thanksgiving không làm giảm ý nghĩa tốt đẹp của lòng biết ơn. Trái lại, cách nhìn trung thực và đa chiều giúp con người biết trân trọng hơn những gì mình đang có, đồng thời ý thức về trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng, thiên nhiên và ký ức lịch sử.

Dù được tổ chức bằng một bữa tiệc lớn hay một cuộc gặp gỡ giản dị, giá trị bền vững nhất của Lễ Tạ Ơn vẫn là khả năng đưa con người lại gần nhau trong tinh thần biết ơn, sẻ chia và tôn trọng.