Ngày Lễ Tạ Ơn ở Mỹ và Canada

Ngày Lễ Tạ Ơn, thường được biết đến qua tên tiếng Anh là Thanksgiving hoặc Thanksgiving Day, là một trong những ngày lễ mùa thu quan trọng tại Mỹ và Canada. Trong đời sống hôm nay, đây trước hết là dịp để các gia đình sum họp, cùng dùng bữa và bày tỏ lòng biết ơn đối với những điều tốt đẹp đã nhận được trong năm.

Nhiều người thường nghĩ Mỹ và Canada cùng tổ chức Lễ Tạ Ơn vào một ngày, với những nghi thức hoàn toàn giống nhau. Trên thực tế, mỗi nước có thời điểm tổ chức, tiến trình hình thành và sắc thái văn hóa riêng. Lễ Tạ Ơn của Canada diễn ra sớm hơn hơn một tháng so với Mỹ, phù hợp với mùa thu hoạch tại khu vực phía bắc Bắc Mỹ.

Đằng sau hình ảnh quen thuộc của gà tây nướng, bánh bí ngô và bữa cơm gia đình còn là một lịch sử phức tạp. Ngày lễ có sự giao thoa giữa truyền thống mừng mùa màng của châu Âu, các nghi thức tạ ơn trong Kitô giáo, kinh nghiệm của những cộng đồng di dân và những thực hành tri ân thiên nhiên vốn đã tồn tại từ lâu trong nhiều dân tộc bản địa Bắc Mỹ.

Ngày Lễ Tạ Ơn là gì?

Trong tiếng Anh, từ “thanksgiving” có nghĩa rộng là hành động cảm tạ, bày tỏ lòng biết ơn, đặc biệt là sự cảm tạ đối với Thiên Chúa trong bối cảnh tôn giáo. Khi viết hoa thành “Thanksgiving” hoặc “Thanksgiving Day”, thuật ngữ này thường chỉ ngày lễ được tổ chức hằng năm tại Mỹ và Canada.

Ở giai đoạn đầu, những ngày tạ ơn thường gắn với mùa màng, sự bình an của cộng đồng, việc vượt qua thiên tai, chiến tranh, bệnh tật hoặc một biến cố được coi là đáng mừng. Người tham dự có thể dự lễ tại nhà thờ, cầu nguyện, kiêng ăn hoặc tổ chức tiệc chung.

Ngày nay, nội dung của Lễ Tạ Ơn đã mở rộng. Đối với một số gia đình theo Kitô giáo, lời cầu nguyện và việc cảm tạ Thiên Chúa vẫn là phần quan trọng. Với nhiều gia đình khác, đây chủ yếu là một ngày lễ văn hóa, dành cho sự đoàn tụ, lòng biết ơn, việc chia sẻ thức ăn và quan tâm tới những người có hoàn cảnh khó khăn.

Lễ Tạ Ơn vì thế không chỉ có một cách thực hành duy nhất. Ý nghĩa của ngày lễ có thể thay đổi theo tôn giáo, nguồn gốc gia đình, cộng đồng dân tộc, vùng cư trú và quan điểm của mỗi người.

Lễ Tạ Ơn ở Mỹ và Canada diễn ra vào ngày nào?

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất giữa Lễ Tạ Ơn của Mỹ và Canada là thời gian tổ chức.

Quốc gia	Thời gian tổ chức hằng năm	Ngày Lễ Tạ Ơn năm 2026
Mỹ	Thứ Năm lần thứ tư của tháng 11	Thứ Năm, ngày 26 tháng 11 năm 2026
Canada	Thứ Hai lần thứ hai của tháng 10	Thứ Hai, ngày 12 tháng 10 năm 2026

Tại Mỹ, Thanksgiving Day là ngày nghỉ lễ liên bang và được ấn định vào thứ Năm lần thứ tư của tháng 11. Cách tính này cần được phân biệt với cách gọi “thứ Năm cuối cùng của tháng 11”, bởi một số năm tháng 11 có năm ngày thứ Năm.

Tại Canada, Lễ Tạ Ơn được tổ chức vào thứ Hai lần thứ hai của tháng 10. Danh sách ngày lễ chính thức của Canada xác định ngày Lễ Tạ Ơn năm 2026 là thứ Hai, ngày 12 tháng 10.

Vì sao Lễ Tạ Ơn ở Canada diễn ra sớm hơn?

Canada nằm về phía bắc và có nhiều khu vực bước vào mùa lạnh sớm hơn phần lớn lãnh thổ Mỹ. Mùa thu hoạch truyền thống vì thế cũng kết thúc sớm hơn. Việc tổ chức Lễ Tạ Ơn vào tháng 10 phù hợp với nhịp mùa vụ của nhiều vùng nông nghiệp Canada.

Trong khi đó, Lễ Tạ Ơn tại Mỹ được định hình vào cuối tháng 11 qua các tuyên bố của tổng thống và quy định của chính quyền liên bang. Thời điểm này dần trở thành mốc mở đầu cho mùa lễ hội cuối năm, kéo dài qua Giáng sinh và năm mới.

Sự khác biệt về ngày tháng cho thấy Lễ Tạ Ơn không phải một nghi lễ được truyền nguyên vẹn từ một nguồn duy nhất. Nó được định hình dần trong hoàn cảnh lịch sử, khí hậu và đời sống xã hội riêng của từng quốc gia.

Lễ Tạ Ơn có phải ngày nghỉ trên toàn quốc?

Tại Mỹ, Thanksgiving Day là ngày nghỉ lễ liên bang. Các cơ quan liên bang đóng cửa, trong khi trường học, ngân hàng và nhiều doanh nghiệp cũng nghỉ hoặc điều chỉnh giờ làm việc. Tuy nhiên, một số lĩnh vực như y tế, giao thông, an ninh, khách sạn, nhà hàng và bán lẻ vẫn có thể hoạt động.

Ở Canada, Lễ Tạ Ơn được công nhận ở cấp liên bang, nhưng quyền lợi nghỉ lễ và cách tính lương còn phụ thuộc vào luật lao động của liên bang, từng tỉnh bang, vùng lãnh thổ, ngành nghề và hợp đồng lao động. Chẳng hạn, Ontario và British Columbia xếp Thanksgiving Day vào nhóm ngày nghỉ công cộng hoặc ngày nghỉ theo luật lao động, trong khi tại Nova Scotia, ngày này là ngày đóng cửa đối với nhiều cơ sở bán lẻ nhưng không mặc nhiên là ngày nghỉ có lương cho mọi người lao động.

Vì vậy, không nên hiểu rằng mọi cư dân Canada đều có chế độ nghỉ và hưởng lương hoàn toàn giống nhau trong ngày Lễ Tạ Ơn.

Nguồn gốc của các ngày lễ tạ ơn tại Bắc Mỹ

Con người ở nhiều nền văn hóa từ lâu đã tổ chức nghi lễ sau mùa thu hoạch, khi săn bắt thuận lợi hoặc khi cộng đồng vượt qua một giai đoạn khó khăn. Những nghi lễ này thường kết hợp tiệc chung, cầu nguyện, ca hát, nhảy múa, dâng lễ vật và chia sẻ thực phẩm.

Tại Bắc Mỹ, nhiều dân tộc bản địa đã có các truyền thống bày tỏ lòng biết ơn đối với đất, nước, cây trồng, động vật và các mối quan hệ cộng đồng từ trước khi người châu Âu đặt chân tới. Mỗi dân tộc có thế giới quan và nghi lễ riêng, vì vậy không thể gộp tất cả thành một “Lễ Tạ Ơn của người bản địa” thống nhất.

Những người châu Âu đến Bắc Mỹ cũng mang theo truyền thống lễ hội mùa gặt và những ngày cầu nguyện tạ ơn của Kitô giáo. Trong các thuộc địa, ngày tạ ơn có thể được công bố khi thu hoạch tốt, khi một chuyến đi biển kết thúc an toàn, khi dịch bệnh qua đi hoặc khi một chiến thắng quân sự được xác lập.

Ngày Lễ Tạ Ơn hiện đại của Mỹ và Canada được hình thành từ nhiều lớp truyền thống như vậy. Do đó, việc tìm một sự kiện duy nhất rồi gọi đó là “Lễ Tạ Ơn đầu tiên” thường dẫn đến cách hiểu đơn giản hóa lịch sử.

Nguồn gốc Lễ Tạ Ơn ở Mỹ

Bữa ăn mùa thu hoạch tại Plymouth năm 1621

Câu chuyện phổ biến nhất về Lễ Tạ Ơn ở Mỹ liên quan đến một cuộc ăn mừng mùa thu hoạch diễn ra tại Plymouth, thuộc bang Massachusetts ngày nay, vào năm 1621.

Những người Anh lập thuộc địa tại Plymouth thường được gọi là Pilgrims, nghĩa là những người hành hương. Sau một mùa đông khắc nghiệt khiến nhiều người thiệt mạng, nhóm định cư đã có một vụ thu hoạch tương đối thuận lợi. Họ tổ chức một cuộc ăn mừng kéo dài nhiều ngày, với sự tham dự của một nhóm người Wampanoag.

Vai trò của người Wampanoag

Người Wampanoag không phải những nhân vật phụ vô danh trong lịch sử Plymouth. Họ là một cộng đồng bản địa có tổ chức xã hội, hệ thống lãnh đạo, kiến thức môi trường và quan hệ ngoại giao riêng.

Khi những người Anh đến định cư, các cộng đồng Wampanoag đã trải qua những biến động lớn, trong đó có dịch bệnh làm suy giảm dân số. Mối quan hệ giữa hai bên được hình thành trong bối cảnh mỗi bên đều có những tính toán về an ninh, liên minh và sinh tồn.

Các ngày tạ ơn trong thời kỳ thuộc địa

Trong các thuộc địa Anh tại Bắc Mỹ, những ngày tạ ơn đã xuất hiện trước và sau năm 1621. Chúng thường mang tính địa phương, có thể do nhà chức trách dân sự hoặc giới lãnh đạo tôn giáo công bố.

Không phải ngày tạ ơn nào cũng là một bữa tiệc thịnh soạn. Một số ngày được dành cho cầu nguyện, nghe giảng và suy ngẫm. Tùy hoàn cảnh, cộng đồng có thể cảm tạ vì mưa thuận gió hòa, mùa màng, chiến thắng quân sự hoặc sự chấm dứt của một tai họa.

Tuyên bố của Tổng thống George Washington năm 1789

Sau khi Hiến pháp Mỹ có hiệu lực, Tổng thống George Washington ban hành một tuyên bố vào ngày 3 tháng 10 năm 1789, chọn ngày 26 tháng 11 năm đó làm ngày tạ ơn và cầu nguyện công cộng.

Đây được xem là Lễ Tạ Ơn toàn quốc đầu tiên dưới trật tự hiến pháp mới của Mỹ. Tuy nhiên, trong nhiều thập niên tiếp theo, ngày tổ chức chưa cố định. Một số tổng thống ban hành tuyên bố tạ ơn, trong khi một số người khác không tiếp tục thông lệ này. Các bang cũng có cách lựa chọn thời điểm riêng.

Nguồn gốc Lễ Tạ Ơn ở Canada

Lịch sử Lễ Tạ Ơn tại Canada không hoàn toàn bắt nguồn từ câu chuyện Plymouth của Mỹ. Ngày lễ Canada chịu ảnh hưởng của các truyền thống bản địa, những nghi thức tạ ơn của người châu Âu, phong tục mùa gặt và sự giao lưu văn hóa giữa Canada với Mỹ.

Truyền thống tri ân của các dân tộc bản địa

Từ trước khi người châu Âu tới vùng đất ngày nay là Canada, các dân tộc bản địa đã thực hành nhiều nghi thức cảm tạ liên quan đến mùa màng, săn bắt, đánh cá, sự thay đổi của các mùa và mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên.

Các nghi thức có thể bao gồm lời cầu nguyện, tiệc chung, ca hát, nhảy múa, trao tặng và phân phối thức ăn. Tuy nhiên, chúng thuộc về truyền thống riêng của từng dân tộc, không phải phiên bản ban đầu của ngày lễ quốc gia do chính quyền Canada về sau thiết lập.

Chuyến thám hiểm của Martin Frobisher

Một sự kiện thường được nhắc tới trong lịch sử Thanksgiving Canada là chuyến thám hiểm của Martin Frobisher năm 1578. Sau khi đoàn thám hiểm vượt qua hành trình nguy hiểm trên Bắc Đại Tây Dương, một nghi thức tạ ơn mang tính Kitô giáo được tổ chức tại vùng đất nay thuộc miền bắc Canada.

Sự kiện này xảy ra trước bữa ăn tại Plymouth năm 1621 hơn bốn thập niên. Vì vậy, một số tài liệu gọi đây là lễ tạ ơn sớm nhất do người châu Âu tổ chức tại khu vực Canada hoặc tại Bắc Mỹ.

Những bữa tiệc tại Tân Pháp

Đầu thế kỷ XVII, những người Pháp đến định cư tại vùng Tân Pháp cũng tổ chức các bữa tiệc và sinh hoạt cộng đồng. Samuel de Champlain cùng những người định cư tại Port-Royal thành lập một hội thường được gọi là Order of Good Cheer, tạm dịch là Hội Thiện Thực hoặc Hội Tiệc vui.

Mục đích của các buổi tiệc là thưởng thức thức ăn và giúp duy trì tinh thần cộng đồng trong điều kiện mùa đông khắc nghiệt. Người tham dự luân phiên chuẩn bị thực phẩm, tổ chức bữa ăn và tạo không khí vui vẻ.

Lễ Tạ Ơn Canada trở thành ngày lễ hằng năm

Trong thế kỷ XVIII và XIX, Canada có nhiều ngày tạ ơn được công bố vì những lý do khác nhau. Có năm người dân tạ ơn mùa màng; có năm ngày lễ gắn với việc chấm dứt chiến tranh, sự hồi phục của một nhân vật hoàng gia hoặc một sự kiện chính trị.

Ngày Lễ Tạ Ơn chính thức, được tổ chức hằng năm tại Canada, bắt đầu từ ngày 6 tháng 11 năm 1879. Thời điểm tổ chức sau đó vẫn thay đổi và từng rơi vào tháng 10 hoặc tháng 11.

Những điểm khác nhau giữa Thanksgiving Mỹ và Canada

Nội dung	Mỹ	Canada
Ngày tổ chức	Thứ Năm lần thứ tư của tháng 11	Thứ Hai lần thứ hai của tháng 10
Mối liên hệ mùa vụ	Cuối mùa thu, gần mùa Giáng sinh	Gần thời điểm kết thúc mùa thu hoạch tại nhiều vùng Canada
Kỳ nghỉ phổ biến	Thường tạo thành kỳ nghỉ từ thứ Năm tới cuối tuần	Thường tạo thành cuối tuần ba ngày
Câu chuyện lịch sử nổi bật	Plymouth năm 1621, Washington năm 1789, Lincoln năm 1863	Frobisher, Tân Pháp, người Trung thành, ngày lễ hằng năm từ năm 1879
Sắc thái công chúng	Diễu hành, bóng bầu dục và mùa mua sắm rất nổi bật	Không khí mùa gặt và sinh hoạt gia đình thường nổi bật hơn
Liên hệ với Giáng sinh	Thường được xem là mốc mở đầu mùa lễ cuối năm	Cách Giáng sinh hơn hai tháng
Quy định nghỉ lễ	Ngày nghỉ lễ liên bang	Chế độ nghỉ và hưởng lương còn phụ thuộc cấp liên bang, tỉnh bang và ngành nghề

Bảng so sánh chỉ phản ánh những đặc điểm phổ biến. Thực hành của từng gia đình có thể khác xa hình ảnh chung của cả quốc gia.