Lễ Chúa Lên Trời tưởng niệm Đức Giêsu thăng thiên, mở ra sứ mạng loan báo Tin Mừng và niềm hy vọng vĩnh cửu cho Kitô hữu.
Trong lịch phụng vụ Công giáo, Lễ Chúa Lên Trời là một lễ trọng thuộc Mùa Phục Sinh, tưởng niệm việc Đức Giêsu Kitô hoàn tất thời gian hiện diện hữu hình với các môn đệ và được đưa vào vinh quang của Chúa Cha. Sự kiện này thường được gọi bằng hai tên tương đương là Lễ Chúa Lên Trời và Lễ Chúa Thăng Thiên.
Đối với người Công giáo, Chúa lên trời không có nghĩa là Đức Giêsu rời bỏ nhân loại hoặc đi đến một địa điểm xa xôi trong không gian. Theo giáo lý Kitô giáo, biến cố Thăng Thiên diễn tả việc Đức Kitô Phục Sinh bước vào sự sống và vinh quang trọn vẹn của Thiên Chúa. Từ đó, Người hiện diện với cộng đoàn tín hữu theo một cách thức mới, không còn bị giới hạn bởi thời gian và không gian như trong đời sống trần thế.
Lễ Chúa Lên Trời là gì?
Lễ Chúa Lên Trời là lễ trọng tưởng niệm việc Đức Giêsu Kitô, sau khi chịu chết và sống lại, được đưa lên trời trước sự chứng kiến của các môn đệ. Theo sách Công vụ Tông đồ, Đức Giêsu hiện ra với các môn đệ trong khoảng bốn mươi ngày, nói với họ về Nước Thiên Chúa và chuẩn bị họ đón nhận Chúa Thánh Thần.
Sau những lời căn dặn cuối cùng, Người được cất lên và một đám mây che khuất khỏi mắt các môn đệ. Hai nhân vật mặc áo trắng xuất hiện, nhắc họ không nên chỉ đứng nhìn lên trời và loan báo rằng Đức Giêsu sẽ trở lại.
Trong đức tin Công giáo, biến cố này không được hiểu đơn thuần như một cuộc di chuyển theo chiều thẳng đứng. Ngôn ngữ “lên trời” diễn tả việc Đức Giêsu bước vào vinh quang của Thiên Chúa và được tôn vinh với tư cách là Chúa của lịch sử. “Trời” trong bối cảnh này trước hết là biểu tượng về sự hiện diện, quyền năng và sự sống của Thiên Chúa, chứ không phải một địa điểm có thể xác định bằng phương tiện địa lý hoặc thiên văn.
Lễ Chúa Lên Trời thuộc về mầu nhiệm Phục Sinh. Cuộc khổ nạn, cái chết, sự phục sinh, việc lên trời và biến cố Chúa Thánh Thần hiện xuống không phải là những sự kiện hoàn toàn tách biệt, mà là các chiều kích liên kết với nhau trong niềm tin Kitô giáo về công trình cứu độ của Đức Giêsu.
Ý nghĩa của con số bốn mươi
Theo sách Công vụ Tông đồ, Đức Giêsu hiện ra với các môn đệ trong bốn mươi ngày trước khi lên trời. Vì vậy, ngày truyền thống của Lễ Chúa Lên Trời được tính là ngày thứ bốn mươi kể từ Chúa nhật Phục Sinh.
Trong Kinh Thánh, số bốn mươi thường gắn với một thời gian chuẩn bị, thanh luyện, thử thách hoặc chuyển tiếp. Dân Israel trải qua bốn mươi năm trong sa mạc trước khi vào Đất Hứa. Ông Môsê ở trên núi Sinai bốn mươi ngày. Ngôn sứ Êlia đi bốn mươi ngày đến núi của Thiên Chúa. Đức Giêsu cũng trải qua bốn mươi ngày trong hoang địa trước khi bắt đầu sứ vụ công khai.
Vì thế, bốn mươi ngày từ Phục Sinh đến Thăng Thiên không chỉ là một phép tính lịch. Khoảng thời gian này biểu thị giai đoạn các môn đệ được củng cố đức tin, đào sâu sự hiểu biết và chuẩn bị đảm nhận trách nhiệm mới.
Trước cuộc thương khó, họ thường hiểu sai về sứ mạng của Đức Giêsu và mong chờ một vương quốc theo quan niệm chính trị. Sau Phục Sinh, họ dần nhận ra rằng Nước Thiên Chúa không đồng nhất với quyền lực trần thế. Họ được mời gọi làm chứng bằng đời sống, lời nói, sự phục vụ và cả việc chấp nhận những khó khăn.
Ý nghĩa thần học của việc Chúa lên trời
Đức Giêsu được tôn vinh
Theo đức tin Công giáo, Đức Giêsu lên trời là sự hoàn tất hành trình từ việc nhập thể, sống giữa nhân loại, chịu chết, sống lại đến khi bước vào vinh quang của Chúa Cha.
Cách nói Đức Giêsu “ngự bên hữu Chúa Cha” không nhằm mô tả một vị trí vật lý. Trong ngôn ngữ Kinh Thánh, bên hữu là vị trí biểu thị danh dự, quyền năng và sự hiệp thông. Đức Giêsu được tuyên xưng là Đấng chiến thắng sự chết và có quyền trên lịch sử.
Việc tôn vinh này không xóa bỏ nhân tính của Đức Giêsu. Giáo lý Công giáo nhấn mạnh rằng chính Đức Kitô với nhân tính đã được phục sinh và bước vào vinh quang. Điều này trở thành nền tảng cho niềm hy vọng rằng đời sống con người không kết thúc trong sự hư mất.
Chúa lên trời không có nghĩa là Chúa rời bỏ con người
Một cách hiểu đơn giản có thể khiến người ta nghĩ rằng sau khi lên trời, Đức Giêsu không còn liên quan đến thế giới. Tuy nhiên, các bản văn Tân Ước lại nhấn mạnh điều ngược lại.
Đức Giêsu hứa ở cùng các môn đệ mọi ngày. Các môn đệ ra đi rao giảng và nhận ra Chúa cùng hoạt động với họ. Họ chờ đón Chúa Thánh Thần, Đấng giúp họ hiểu lời Đức Giêsu và tiếp tục sứ mạng của Người.
Lễ Chúa Lên Trời được cử hành vào ngày nào?
Theo cách tính truyền thống, Lễ Chúa Lên Trời được cử hành vào ngày thứ bốn mươi sau Chúa nhật Phục Sinh. Khi tính Chúa nhật Phục Sinh là ngày thứ nhất, ngày thứ bốn mươi luôn rơi vào thứ Năm.
Tuy nhiên, tại nhiều quốc gia và giáo phận, lễ được chuyển sang Chúa nhật kế tiếp, tức Chúa nhật VII Phục Sinh. Việc chuyển ngày nhằm tạo điều kiện để đông đảo tín hữu có thể tham dự Thánh lễ và suy niệm về ý nghĩa của biến cố này.
Do ngày Phục Sinh thay đổi theo từng năm nên ngày dương lịch của Lễ Chúa Lên Trời cũng thay đổi. Không thể gắn lễ với một ngày cố định như lễ Giáng Sinh ngày 25 tháng 12.
Có thể phân biệt hai cách cử hành:
| Cách cử hành | Thời điểm |
|---|---|
| Theo ngày truyền thống | Thứ Năm, ngày thứ bốn mươi kể từ Chúa nhật Phục Sinh |
| Chuyển sang Chúa nhật | Chúa nhật VII Phục Sinh, tức Chúa nhật liền sau ngày thứ bốn mươi |
Chẳng hạn, năm 2026, Chúa nhật Phục Sinh rơi vào ngày 5 tháng 4. Ngày thứ bốn mươi là thứ Năm, ngày 14 tháng 5. Tại những nơi chuyển lễ sang Chúa nhật VII Phục Sinh, lễ được cử hành ngày 17 tháng 5 năm 2026.
Khi tìm lịch lễ tại Việt Nam, giáo dân nên theo thông báo của giáo phận hoặc giáo xứ nơi mình sinh hoạt. Không nên tự suy đoán chỉ dựa trên lịch của một quốc gia khác, vì quy định chuyển lễ có thể khác nhau.
