Tìm hiểu luật lệ đạo Cao Đài qua Tân Luật, Pháp Chánh Truyền, Ngũ Giới Cấm, Tứ Đại Điều Quy và nếp sống tín đồ hiện nay.
Luật lệ của đạo Cao Đài không chỉ là những điều cấm tín đồ không được vi phạm. Trong đời sống tôn giáo, luật còn là hệ thống nguyên tắc hướng dẫn con người tu dưỡng bản thân, cư xử với gia đình và cộng đồng, thực hiện nghi lễ, tham gia tổ chức giáo hội cũng như giữ gìn sự hòa thuận giữa những người cùng đạo. Vì vậy, muốn hiểu luật lệ Cao Đài, cần đặt chúng trong toàn bộ giáo lý về tu tâm, lập đức, thương yêu và phụng sự nhân sinh.
Đạo Cao Đài, tên đầy đủ là Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, hình thành tại Nam Bộ vào đầu thế kỷ XX. Trong quá trình xây dựng tổ chức, các vị tiền khai đã hình thành một hệ thống giáo luật tương đối chặt chẽ, nổi bật là Pháp Chánh Truyền và Tân Luật. Bên cạnh đó còn có Ngũ Giới Cấm, Tứ Đại Điều Quy, các quy định về trai giới, cúng lễ, đạo phục, công quả, phẩm vị chức sắc và sinh hoạt tại thánh thất.
Luật lệ trong đạo Cao Đài được hiểu như thế nào?
Trong cách hiểu thông thường, “luật lệ” dễ gợi đến những mệnh lệnh bắt buộc hoặc hình thức xử phạt. Nhưng trong đời sống Cao Đài, khái niệm này rộng hơn. Luật vừa có chức năng duy trì trật tự giáo hội, vừa là khuôn phép để người tín đồ tự sửa mình.
Có thể nhận diện ba phương diện chính của luật lệ Cao Đài.
Thứ nhất là giới luật đạo đức cá nhân. Đây là những nguyên tắc giúp người tu hạn chế sát hại, gian tham, tà hạnh, say sưa, dối trá và các hành vi làm tổn thương người khác. Ngũ Giới Cấm là biểu hiện tiêu biểu của phương diện này.
Thứ hai là quy tắc ứng xử cộng đồng. Người tín đồ được hướng dẫn giữ sự ôn hòa, khiêm nhường, minh bạch tiền bạc, tôn trọng trên dưới, không chia rẽ đồng đạo và không lợi dụng việc chung làm lợi ích riêng. Tứ Đại Điều Quy thể hiện rõ tinh thần ấy.
Thứ ba là luật tổ chức và hành đạo. Phần này liên quan đến cơ cấu Hội thánh, quyền hạn của các cơ quan đạo, phẩm vị chức sắc, việc công cử, thăng phẩm, đạo phục, nghi lễ và trách nhiệm của người đảm nhận việc đạo.
Như vậy, luật Cao Đài không tách rời giáo lý. Mục đích cuối cùng không phải tạo ra sự phục tùng máy móc mà hướng con người đến đời sống có kỷ luật, biết tự xét mình, biết tôn trọng tha nhân và đặt lợi ích chung lên trên lòng vị kỷ.
Những văn bản nền tảng của giáo luật Cao Đài
Pháp Chánh Truyền
Pháp Chánh Truyền là một trong những văn bản có vị trí đặc biệt trong lịch sử tổ chức đạo Cao Đài. Theo quan niệm của cộng đồng Cao Đài, nội dung văn bản được hình thành trong buổi đầu lập đạo và gắn với phương thức cơ bút. Khi nghiên cứu từ góc độ lịch sử tôn giáo, cần trình bày đây là niềm tin và cách giải thích nội bộ của đạo, không nên biến thành một khẳng định khoa học về hiện tượng siêu nhiên.
Pháp Chánh Truyền chủ yếu quy định cơ cấu quyền hành, chức năng của các cơ quan đạo và phẩm trật chức sắc. Văn bản giải thích vị trí của Tam Đài gồm Bát Quái Đài, Cửu Trùng Đài và Hiệp Thiên Đài.
Trong giáo lý Cao Đài, Bát Quái Đài thuộc phương diện thiêng liêng, tượng trưng cho quyền của Đức Chí Tôn và các Đấng Thiêng Liêng. Cửu Trùng Đài đảm nhiệm công việc hành chính, phổ độ và tổ chức đời sống đạo nơi thế gian. Hiệp Thiên Đài giữ vai trò bảo hộ luật pháp, gìn giữ sự cân bằng và làm trung gian giữa phần thiêng liêng với cơ cấu hữu hình của Hội thánh.
Cách tổ chức này thể hiện tư tưởng dùng nhiều cơ quan có chức năng khác nhau để hạn chế sự chuyên quyền. Cửu Trùng Đài và Hiệp Thiên Đài có phạm vi trách nhiệm riêng nhưng phải phối hợp khi thực hiện việc đạo. Về mặt văn hóa tổ chức, đây là một đặc điểm nổi bật của Cao Đài trong buổi đầu hình thành.
Pháp Chánh Truyền còn liên quan đến phẩm vị, quyền hạn, trách nhiệm và phẩm phục của chức sắc nam, nữ. Tuy nhiên, cơ cấu thực tế của từng Hội thánh hiện nay không hoàn toàn giống nhau. Một số Hội thánh bảo lưu hệ thống gần với mô hình ban đầu, trong khi những tổ chức khác sử dụng cơ cấu đã được điều chỉnh theo lịch sử riêng và Hiến chương hiện hành.
Ngũ Giới Cấm – năm nguyên tắc đạo đức căn bản
Ngũ Giới Cấm là năm điều răn giữ có vai trò quan trọng trong việc tu dưỡng của tín đồ Cao Đài. Tên gọi và nội dung có sự tương đồng với truyền thống Ngũ giới trong Phật giáo, nhưng được diễn giải theo hệ thống giáo lý và đời sống đạo Cao Đài.
Năm giới thường được gọi là:
- Bất sát sanh
- Bất du đạo
- Bất tà dâm
- Bất tửu nhục
- Bất vọng ngữ
Điều quan trọng là không nên chỉ học thuộc tên gọi. Mỗi giới đều hướng đến việc điều chỉnh một nhóm hành vi và trạng thái tâm lý có thể gây khổ đau cho bản thân, gia đình hoặc xã hội.
Bất sát sanh
Bất sát sanh là tránh sát hại sinh vật, đặc biệt không cố ý tước đoạt mạng sống vì lòng hung bạo, thù hận, tham lợi hoặc thú vui. Tinh thần sâu xa của giới này là nuôi dưỡng lòng nhân ái và sự tôn trọng sự sống.
Trong cách diễn giải truyền thống, phạm vi của sự sống được nhìn rất rộng, từ con người, động vật đến nhiều loài sinh vật khác. Tuy nhiên, khi áp dụng trong đời sống, không nên đẩy giới luật đến cách hiểu cực đoan rằng con người có thể hoàn toàn tránh mọi tác động đến sinh vật. Việc trồng trọt, xây dựng, đi lại hoặc bảo vệ sức khỏe đều có thể vô tình ảnh hưởng đến môi trường sống của các loài.
Trọng tâm đạo đức nằm ở ý thức giảm thiểu sự sát hại không cần thiết, không nuôi dưỡng tâm ác và không lấy đau khổ của sinh vật làm thú vui. Việc ăn chay trong Cao Đài cũng gắn với tinh thần từ bi này, nhưng còn được điều chỉnh bằng những quy định riêng về trai kỳ.
Trong quan hệ xã hội hiện đại, bất sát sanh còn có thể được hiểu rộng hơn là không cổ vũ bạo lực, không dùng sức mạnh để áp bức và không vì bất đồng mà gây tổn hại cho người khác.
Tứ Đại Điều Quy – khuôn phép sống chung trong cộng đồng
Nếu Ngũ Giới Cấm chủ yếu giúp cá nhân ngăn ngừa hành vi sai trái thì Tứ Đại Điều Quy hướng nhiều hơn đến cách ứng xử giữa người với người trong tổ chức đạo.
Bốn điều được trình bày bằng ngôn ngữ cổ, nhưng có thể khái quát thành các nhóm phẩm chất: ôn hòa, cung kính, khiêm tốn và nhường nhịn.
Tuân lời chỉ dẫn đúng đạo lý và lấy lễ hòa người
Điều thứ nhất nhấn mạnh việc tôn trọng trật tự và sự hướng dẫn của người có trách nhiệm. Tuy nhiên, sự tuân theo trong tôn giáo không nên bị hiểu là phục tùng cá nhân một cách vô điều kiện.
Người giữ phẩm vị cao có trách nhiệm hướng dẫn bằng đạo lý, lễ nghĩa và tinh thần phục vụ. Người ở phẩm vị thấp hơn cần biết lắng nghe, tôn trọng quy trình và không vì tự ái mà phá vỡ việc chung. Đồng thời, người trên cũng phải biết tiếp nhận lời góp ý khiêm cung từ người dưới.
Tinh thần “lấy lễ hòa người” đòi hỏi khi xảy ra sai sót, mỗi bên phải biết nhận lỗi và chấp nhận phần thiệt về mình để giữ hòa khí. Đây không phải là né tránh đúng sai mà là giải quyết bất đồng bằng thái độ có văn hóa.
Không khoe tài, không cao ngạo và biết giúp người
Điều thứ hai khuyên người tín đồ không phô trương khả năng, không xem công lao cá nhân là lý do để đòi hỏi đặc quyền. Người có tài cần dùng khả năng của mình để làm nên việc chung và giúp người khác cùng tiến bộ.
Trong môi trường tôn giáo, sự kiêu ngạo có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức: tự cho mình hiểu đạo hơn người khác, khoe công quả, khoe phẩm vị, tự nhận được mặc khải đặc biệt hoặc dùng kiến thức kinh sách để hạ thấp người ít học.
Tứ Đại Điều Quy hướng người tu đến việc quên bớt cái tôi, không nuôi thù riêng và không che lấp người có đức có tài. Một cộng đồng lành mạnh phải biết ghi nhận người xứng đáng, không vì ghen ghét mà cản trở họ phụng sự.
Vậy theo đi theo đạo cao đài nhà có được thờ mẫu k ạ
Theo đạo Cao Đài, tín đồ được phép thờ Đức Phật Mẫu tại nhà, nhưng cần tuân theo những quy định trang nghiêm và đúng phép đạo.