Bảy hướng dẫn giúp người Công giáo chuẩn bị tâm hồn, xưng tội chân thành và sống Bí tích Hòa Giải cách trưởng thành hơn.
Đối với người Công giáo, xưng tội không chỉ là kể lại những lỗi lầm đã phạm rồi chờ linh mục đọc lời tha tội. Đây là một cuộc gặp gỡ mang tính bí tích, trong đó người tín hữu nhìn nhận sự thật về đời mình, đón nhận lòng thương xót của Thiên Chúa và quyết tâm trở về với con đường yêu thương. Vì thế, một lần xưng tội tốt không được đánh giá chủ yếu bằng việc người tín hữu nói được bao nhiêu câu, nhớ đúng bao nhiêu công thức hay ở trong tòa giải tội bao lâu.
Nhiều người đã biết thứ tự cơ bản của việc xưng tội nhưng vẫn cảm thấy lúng túng. Có người không biết nên xét mình thế nào, có người kể quá nhiều chuyện mà không nói rõ trách nhiệm của bản thân, có người sợ quên tội, sợ bị phán xét hoặc quá lo lắng về những điều rất nhỏ. Ngược lại, cũng có người xưng tội theo thói quen, lặp đi lặp lại một danh sách quen thuộc nhưng chưa thực sự nhận ra điều gì cần thay đổi.
Hiểu đúng mục đích của việc xưng tội
Trong cách gọi quen thuộc của người Công giáo Việt Nam, “xưng tội” thường nhấn mạnh đến hành động thú nhận tội lỗi với linh mục. Tuy nhiên, đời sống phụng vụ Công giáo còn sử dụng những tên gọi khác như Bí tích Thống Hối, Bí tích Hòa Giải, Bí tích Tha Tội hay Bí tích Hoán Cải. Mỗi tên gọi làm nổi bật một chiều kích của cùng một bí tích.
“Thống hối” nhắc đến lòng ăn năn và việc từ bỏ tội lỗi. “Hòa giải” nói đến sự nối lại mối tương quan với Thiên Chúa, với Hội Thánh và với tha nhân. “Tha tội” diễn tả ân sủng được ban qua lời giải tội của linh mục. “Hoán cải” cho thấy người tín hữu quay về trong một khoảnh khắc và được mời gọi thay đổi cách nghĩ, cách lựa chọn và cách sống.
Vì thế, xưng tội không phải là một thủ tục nhằm làm cho hồ sơ đạo đức của một người trở nên “sạch” trong thời gian ngắn. Đây cũng không phải là một hình thức tự kể tội để chìm sâu hơn trong mặc cảm. Đích đến của Bí tích Hòa Giải là phục hồi tình thân với Thiên Chúa, chữa lành những tổn thương do tội lỗi gây nên và mở ra một khởi đầu mới.
Giáo lý Công giáo nhìn nhận nơi người lãnh nhận bí tích một số hành vi căn bản: ăn năn về tội đã phạm, thành thật xưng thú, có quyết tâm sửa đổi và thực hiện việc đền tội. Bốn yếu tố này liên hệ chặt chẽ với nhau. Việc kể tội mà không muốn sửa mình dễ trở thành hình thức. Quyết tâm sửa mình nhưng cố ý che giấu tội trọng lại thiếu sự thành thật. Đền tội nhưng không quan tâm đến những thiệt hại đã gây ra cho người khác cũng chưa phản ánh đầy đủ tinh thần hòa giải.
Bảy hướng dẫn dưới đây vì thế không phải bảy mẹo để “xưng cho nhanh” hay “xưng cho đúng bài”. Đó là những gợi ý để người tín hữu bước vào Bí tích Hòa Giải với sự tự do, chân thật và hy vọng.
Một số điều nên tránh khi chuẩn bị và xưng tội
Bên cạnh bảy hướng dẫn trên, có một số khuynh hướng dễ làm việc xưng tội trở nên hình thức hoặc gây thêm lo âu.
Chỉ đọc một danh sách có sẵn mà không nhìn lại đời sống thật
Bảng xét mình là công cụ hữu ích nhưng không thể thay thế sự thành thật. Một người có thể đánh dấu nhiều câu hỏi nhưng vẫn tránh né vấn đề quan trọng nhất đang diễn ra trong gia đình, công việc hoặc đời sống riêng.
Nên dùng danh sách để gợi nhớ, sau đó tự hỏi: điều gì hiện đang làm tổn thương nghiêm trọng nhất đến tương quan của tôi với Thiên Chúa và với người khác?
Cố làm cho tội lỗi nghe nhẹ hơn
Những từ ngữ mơ hồ như “có chút”, “hơi”, “đôi khi”, “chắc không đáng kể” có thể vô tình trở thành cách né tránh trách nhiệm. Nếu một hành vi đã lặp lại nhiều lần hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, nên trình bày đúng mức độ mà mình nhận biết.
Thành thật không có nghĩa là cường điệu. Không làm nhẹ tội nhưng cũng không làm nặng hơn thực tế.
Biến việc xưng tội thành nơi tìm sự xác nhận cho quyết định đã có sẵn
Có người đã quyết định tiếp tục một hành vi nhưng đến gặp linh mục chỉ để tìm một câu nói khiến mình cảm thấy yên tâm. Khi không nhận được câu trả lời mong muốn, họ chuyển sang hỏi người khác.
Việc xin hướng dẫn cần đi kèm sự sẵn sàng lắng nghe. Phân định không phải là tìm người đồng ý với mình bằng mọi giá, nhưng là thành thật tìm kiếm điều đúng và điều thiện.
Chỉ chú ý đến số lần xưng tội mà không quan tâm đến hoa trái
Xưng tội thường xuyên có thể là một thực hành tốt. Tuy nhiên, số lần lãnh nhận bí tích không tự động chứng minh một người đang trưởng thành.
Hoa trái cần được nhận ra trong đời sống: sự khiêm nhường, lòng nhân hậu, khả năng xin lỗi, tinh thần trách nhiệm, sự trung thực và nỗ lực chống lại các thói quen xấu. Nếu việc xưng tội không dẫn đến bất kỳ thay đổi nào, người tín hữu nên xem lại cách xét mình và quyết tâm sửa đổi.
Đợi đến các dịp lễ lớn mới nghĩ đến hòa giải
Mùa Vọng, Mùa Chay và các dịp lễ trọng thường là thời gian nhiều tín hữu lãnh nhận Bí tích Hòa Giải. Đây là tập quán có ý nghĩa, nhưng đời sống hoán cải không giới hạn trong một vài thời điểm của năm.
Khi ý thức mình đã phạm tội trọng, người tín hữu không nên cố tình kéo dài việc trở về chỉ để chờ một dịp thuận tiện mang tính hình thức. Với những tội nhẹ và các khuynh hướng xấu, việc xưng tội định kỳ có thể giúp đời sống thiêng liêng được chăm sóc liên tục hơn.
7 hướng dẫn cho việc xưng tội
- Hãy bắt đầu từ lòng thương xót, không phải từ nỗi sợ. Một trong những trở ngại lớn nhất đối với việc xưng tội là hình ảnh sai lệch về Thiên Chúa. Có người hình dung tòa giải tội như một phiên xét xử, trong đó họ phải cố gắng nói sao cho ít bị trách phạt nhất.
- Hãy xét mình trong ánh sáng Lời Chúa và những mối tương quan cụ thể. Xét mình là nhìn lại đời sống để nhận ra những tư tưởng, lời nói, hành vi và thiếu sót có liên quan đến tội lỗi. Tuy nhiên, xét mình không nên chỉ là mở một danh sách dài rồi cố tìm xem mình đã vi phạm bao nhiêu điều.
- Hãy phân biệt tội lỗi với cám dỗ, cảm xúc và giới hạn ngoài ý muốn. Không phải mọi ý nghĩ xuất hiện trong đầu, mọi cảm xúc tiêu cực hay mọi thất bại đều có cùng ý nghĩa luân lý. Việc không phân biệt rõ các hiện tượng này có thể dẫn đến hai thái cực: xem nhẹ những lựa chọn thực sự sai trái hoặc tự kết tội mình vì những điều không hoàn toàn do mình làm chủ.
- Hãy xưng tội rõ ràng, chân thành và tập trung vào trách nhiệm của mình. Khi bước vào tòa giải tội, người tín hữu không cần kể toàn bộ tiểu sử hoặc dựng lại từng cuộc đối thoại. Họ cũng không cần dùng những câu văn trau chuốt.
- Đừng để sự xấu hổ, sợ quên hoặc lâu ngày chưa xưng tội ngăn mình trở về. Có người trì hoãn xưng tội trong nhiều năm vì cho rằng mình đã quên công thức. Có người e ngại linh mục sẽ ngạc nhiên trước những gì mình nói.
- Hãy lắng nghe lời khuyên, đón nhận việc đền tội và hỏi lại khi chưa hiểu. Sau khi người tín hữu xưng tội, linh mục có thể đặt một vài câu hỏi, đưa ra lời khuyên, đề nghị một hướng sửa đổi và giao việc đền tội. Đây không phải là phần phụ không đáng chú ý, nhưng là một thành phần quan trọng của việc cử hành bí tích.
- Hãy tiếp tục hoán cải sau khi rời tòa giải tội. Một lần xưng tội tốt không kết thúc khi người tín hữu bước ra khỏi nhà thờ. Bí tích mở ra một hành trình mới, trong đó lòng ăn năn được thể hiện bằng những lựa chọn cụ thể.
