Tìm hiểu sứ mạng của Giáo hội Công giáo: loan báo Tin Mừng, thánh hóa con người, phục vụ bác ái và xây dựng hiệp thông nhân loại.
Khi nói đến Giáo hội Công giáo, nhiều người thường nghĩ trước hết đến các nhà thờ, hàng giáo sĩ, những nghi thức phụng vụ hoặc một tổ chức tôn giáo có mặt tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, theo cách hiểu của Công giáo, Giáo hội không chỉ là một cơ cấu hữu hình, một hệ thống quản trị hay tập hợp những người cùng chia sẻ một niềm tin. Giáo hội trước hết là một cộng đoàn được quy tụ bởi Thiên Chúa, sống nhờ Đức Giêsu Kitô và được hướng dẫn bởi Chúa Thánh Thần.
Từ căn tính ấy, Giáo hội tin rằng mình được trao một sứ mạng giữa thế giới. Sứ mạng đó không phải do Giáo hội tự đặt ra nhằm mở rộng ảnh hưởng, gia tăng số lượng tín hữu hoặc tìm kiếm địa vị xã hội. Theo giáo huấn Công giáo, Giáo hội được sai đi để tiếp nối công trình của Đức Giêsu Kitô: loan báo Tin Mừng, làm chứng cho tình yêu của Thiên Chúa, cử hành các bí tích, xây dựng sự hiệp thông và phục vụ con người, đặc biệt là những người nghèo khổ, bị tổn thương hoặc bị gạt ra bên lề.
Sứ mạng của Giáo hội là gì?
Trong ngôn ngữ thông thường, “sứ mạng” là nhiệm vụ quan trọng được giao cho một cá nhân hoặc cộng đồng, gắn với mục đích tồn tại và trách nhiệm lâu dài của chủ thể ấy. Trong thần học Công giáo, sứ mạng của Giáo hội bắt nguồn từ chính sứ mạng của Đức Giêsu Kitô.
Các sách Tin Mừng trình bày Đức Giêsu là Đấng được Chúa Cha sai đến để loan báo Nước Thiên Chúa, kêu gọi con người hoán cải, chữa lành những người đau yếu, đón nhận người bị loại trừ, tha thứ tội lỗi và dẫn con người đến sự sống mới. Sau khi phục sinh, Đức Giêsu trao cho các môn đệ trách nhiệm tiếp tục công việc ấy: đi đến với muôn dân, làm chứng cho Tin Mừng và quy tụ các cộng đoàn môn đệ.
Vì vậy, theo đức tin Công giáo, Giáo hội không tồn tại cho chính mình. Giáo hội được quy tụ để rồi được sai đi. Đời sống nội bộ, cơ cấu, giáo luật, phụng vụ, giáo dục và các hoạt động mục vụ đều phải hướng về mục tiêu phục vụ sứ mạng đã lãnh nhận.
Có thể khái quát sứ mạng của Giáo hội qua những nội dung chính:
- Loan báo Tin Mừng của Đức Giêsu Kitô.
- Làm chứng cho tình yêu và lòng thương xót của Thiên Chúa.
- Cử hành phụng vụ và các bí tích để nuôi dưỡng đời sống đức tin.
- Dẫn con người đến sự thánh thiện và hòa giải.
- Xây dựng cộng đoàn hiệp thông.
- Bảo vệ phẩm giá con người và phục vụ công ích.
- Đồng hành với người nghèo, người đau khổ và người dễ bị tổn thương.
- Góp phần xây dựng hòa bình, công lý và tình liên đới.
- Đối thoại với các nền văn hóa, tôn giáo và những người có quan điểm khác biệt.
Những phương diện này không phải là các nhiệm vụ rời rạc. Chúng liên kết với nhau trong một sứ mạng duy nhất: làm cho tình yêu của Thiên Chúa được nhận biết và trở nên hữu hình trong đời sống con người.
Nguồn gốc sứ mạng của Giáo hội
Bắt nguồn từ tình yêu của Thiên Chúa
Theo thần học Công giáo, nguồn gốc sâu xa của sứ mạng Giáo hội là tình yêu của Thiên Chúa dành cho nhân loại. Thiên Chúa không khép kín trong chính mình nhưng thông ban sự sống, mời gọi con người bước vào mối tương quan yêu thương và hiệp thông.
Công đồng Vatican II diễn tả Giáo hội là một cộng đoàn có bản chất truyền giáo vì Giáo hội bắt nguồn từ việc Chúa Cha sai Chúa Con và Chúa Thánh Thần đến với nhân loại. Cách diễn đạt này cho thấy truyền giáo không phải một hoạt động phụ được bổ sung sau này, nhưng thuộc về căn tính của Giáo hội.
Sứ mạng ấy không bắt đầu từ tham vọng của con người, mà từ điều Công giáo gọi là sáng kiến cứu độ của Thiên Chúa. Giáo hội chỉ có thể thi hành đúng sứ mạng khi biết đón nhận, phản ánh và phục vụ tình yêu ấy.
Tiếp nối sứ mạng của Đức Giêsu Kitô
Đức Giêsu Kitô giữ vị trí trung tâm trong sứ mạng của Giáo hội. Theo các sách Tin Mừng, Người giảng dạy bằng lời nói và thể hiện sứ điệp qua hành động: đến gần người nghèo, chữa lành người đau yếu, bảo vệ những người bị khinh miệt, tha thứ cho người có lỗi và phê phán sự giả hình tôn giáo.
Bởi vậy, việc tiếp nối sứ mạng của Đức Kitô không thể chỉ giới hạn trong giảng thuyết. Giáo hội được mời gọi làm chứng bằng cả lời nói, đời sống cộng đoàn và sự phục vụ cụ thể.
Một bài giảng về tình yêu sẽ mất sức thuyết phục nếu cộng đoàn không biết yêu thương. Một lời kêu gọi hòa giải sẽ trở nên trống rỗng nếu trong chính Giáo hội tồn tại sự chia rẽ kéo dài. Việc tuyên xưng phẩm giá con người cũng đòi hỏi Giáo hội phải bảo vệ những người đang bị xúc phạm, bóc lột hoặc bỏ quên.
Loan báo Tin Mừng
Nội dung trung tâm của việc loan báo
Loan báo Tin Mừng là một phương diện căn bản trong sứ mạng Giáo hội. Nội dung trung tâm không phải là quảng bá một tổ chức, nền văn hóa hoặc hệ thống đạo đức, mà là giới thiệu Đức Giêsu Kitô và niềm hy vọng cứu độ mà Kitô hữu tin rằng Người mang đến.
Trong cách hiểu Công giáo, Tin Mừng trước hết là lời công bố rằng con người được Thiên Chúa yêu thương, được mời gọi hoán cải, đón nhận sự tha thứ và sống trong mối tương quan mới với Thiên Chúa cùng tha nhân.
Loan báo Tin Mừng bao gồm nhiều hình thức:
- Giảng dạy và giải thích Kinh Thánh.
- Dạy giáo lý cho trẻ em, người trưởng thành và dự tòng.
- Đồng hành với người đang tìm hiểu đức tin.
- Chia sẻ kinh nghiệm sống đạo.
- Sử dụng các phương tiện truyền thông một cách có trách nhiệm.
- Làm chứng qua đời sống gia đình, nghề nghiệp và các mối quan hệ xã hội.
- Đối thoại với những người có niềm tin hoặc quan điểm khác.
Một nội dung đúng về giáo lý nhưng được trình bày bằng thái độ kiêu căng, phán xét hoặc thiếu tôn trọng có thể làm lu mờ chính Tin Mừng mà người nói muốn giới thiệu. Vì thế, phương pháp loan báo phải phù hợp với nội dung của sứ điệp: chân thành, khiêm nhường, kiên nhẫn và tôn trọng con người.
Loan báo bằng lời nói và đời sống
Giáo hội không xem lời nói và chứng tá đời sống là hai lựa chọn loại trừ nhau. Chứng tá bằng hành động không làm cho lời rao giảng trở nên không cần thiết; ngược lại, lời rao giảng không thể thay thế cho đời sống ngay chính.
Một Kitô hữu có thể làm chứng cho đức tin qua cách ứng xử trung thực, tôn trọng đồng nghiệp, chăm sóc gia đình, tha thứ, bảo vệ người yếu thế và có trách nhiệm với cộng đồng. Khi có cơ hội phù hợp, người ấy cũng có thể giải thích niềm tin và lý do thúc đẩy mình sống như vậy.
Việc chia sẻ đức tin cần tránh biến thành tranh luận nhằm thắng thua. Mục đích không phải hạ thấp niềm tin của người khác, nhưng trình bày điều mình tin là chân thật và tốt đẹp, đồng thời sẵn sàng lắng nghe.
Xây dựng cộng đoàn hiệp thông
Hiệp thông với Thiên Chúa và con người
Một phương diện quan trọng trong sứ mạng Giáo hội là xây dựng sự hiệp thông. Trong ngôn ngữ Công giáo, hiệp thông không chỉ có nghĩa là mọi người cùng có mặt trong một tổ chức. Đó là mối liên kết với Thiên Chúa và với nhau trong đức tin, đức cậy và đức mến.
Cộng đoàn Giáo hội bao gồm những con người khác nhau về tuổi tác, nghề nghiệp, hoàn cảnh kinh tế, trình độ học vấn, dân tộc và nền văn hóa. Sự hiệp thông không xóa bỏ các khác biệt, nhưng giúp con người đón nhận nhau như những thành viên của cùng một cộng đoàn.
Việc xây dựng hiệp thông đòi hỏi sự lắng nghe, đối thoại, tha thứ và cộng tác. Đây không phải công việc dễ dàng, bởi cộng đoàn Giáo hội cũng mang những giới hạn và yếu đuối của con người.
Khi xảy ra bất đồng, mục tiêu không phải là che giấu mọi vấn đề để tạo hình ảnh yên ổn bên ngoài. Hiệp thông đích thực cần sự thật, công bằng, trách nhiệm và khả năng hòa giải.
Giáo xứ như một cộng đoàn truyền giáo
Giáo xứ là nơi nhiều tín hữu trực tiếp sống mối liên hệ với Giáo hội. Tuy nhiên, giáo xứ không chỉ là địa điểm tổ chức Thánh lễ hoặc giải quyết các thủ tục tôn giáo.
Một giáo xứ thi hành đúng sứ mạng cần trở thành cộng đoàn biết đón tiếp, đồng hành và phục vụ. Người mới đến không nên cảm thấy mình là người xa lạ. Người nghèo, người già, người khuyết tật, người có hoàn cảnh gia đình phức tạp hoặc người ít tham gia sinh hoạt cũng cần được tôn trọng.
Các hội đoàn và hoạt động trong giáo xứ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ sự trưởng thành đức tin và sứ mạng chung. Nếu sinh hoạt hội đoàn dẫn đến cạnh tranh, hình thức hoặc chia phe nhóm, cộng đoàn cần trở về với mục đích ban đầu.
Một giáo xứ truyền giáo không chỉ quan tâm đến số lượng sinh hoạt, công trình xây dựng hoặc quy mô lễ hội. Dấu hiệu quan trọng hơn là phẩm chất các mối quan hệ, khả năng đón nhận người yếu thế và tinh thần phục vụ của cộng đoàn.
