Trưởng thành không nằm ở tuổi tác mà ở cách chịu trách nhiệm, quản trị cảm xúc và sống tử tế với chính mình, người khác.
Có người đã bước qua nhiều năm tháng nhưng vẫn quen đổ lỗi, né tránh trách nhiệm và hành động theo cảm xúc nhất thời. Ngược lại, có những người còn trẻ nhưng đã biết suy nghĩ thấu đáo, tôn trọng người khác, giữ lời hứa và bình tĩnh trước biến cố. Vì thế, trưởng thành không đơn thuần là một cột mốc sinh học, càng không phải danh hiệu tự nhiên có được khi một người đủ tuổi kết hôn, đi làm hoặc làm cha mẹ.
Trưởng thành là quá trình học cách hiểu mình, làm chủ lựa chọn và chấp nhận hậu quả từ những lựa chọn ấy. Đó còn là khả năng sống giữa một thế giới không hoàn toàn theo ý muốn mà vẫn giữ được lòng tử tế, sự tỉnh táo và phẩm giá. Quá trình này không diễn ra trong một ngày. Mỗi trải nghiệm, thất bại, mối quan hệ và lần tự nhìn lại đều có thể trở thành một bài học.
Trưởng thành thực sự là gì?
Trưởng thành thường được nhìn thấy rõ nhất qua cách một người phản ứng khi gặp chuyện không như ý. Khi mọi việc thuận lợi, hầu như ai cũng có thể vui vẻ, rộng lượng và tự tin. Nhưng khi bị hiểu lầm, thất bại, mất mát hoặc bị từ chối, con người mới bộc lộ rõ mức độ vững vàng bên trong.
Một người trưởng thành không nhất thiết phải luôn đúng, luôn mạnh mẽ hay không bao giờ mắc sai lầm. Họ vẫn có lúc nóng giận, hoang mang, mệt mỏi và đưa ra quyết định chưa phù hợp. Điểm khác biệt là họ có khả năng nhận ra điều đó, sửa chữa khi cần và không biến sai lầm thành lý do để tiếp tục làm tổn thương người khác.
Trưởng thành cũng không đồng nghĩa với sự lạnh lùng. Có người cho rằng phải sống cứng rắn, không tin ai và không bộc lộ cảm xúc mới tránh được tổn thương. Thực tế, sự khép kín đôi khi chỉ là một cơ chế tự vệ. Người trưởng thành vẫn có thể yêu thương sâu sắc, tin tưởng và chia sẻ, nhưng họ biết đặt niềm tin đúng chỗ, có giới hạn và không đánh mất mình trong một mối quan hệ.
Có thể hiểu trưởng thành là sự hài hòa giữa ba khả năng: nhận thức rõ bản thân, chịu trách nhiệm về lựa chọn và cư xử có cân nhắc với người khác. Ba khả năng này không tự nhiên xuất hiện mà cần được rèn luyện qua những bài học cụ thể.
7 điều cần học để trưởng thành
- Học cách chịu trách nhiệm về cuộc đời mình. Bài học đầu tiên của sự trưởng thành là ngừng trao toàn bộ quyền quyết định cuộc đời cho hoàn cảnh hoặc người khác. Không ai được lựa chọn nơi mình sinh ra, gia đình ban đầu, những biến cố bất ngờ hay mọi cách người khác đối xử với mình.
- Học cách nhận diện và quản trị cảm xúc. Cảm xúc là một phần tự nhiên của đời sống. Vui, buồn, giận dữ, thất vọng, ghen tị, sợ hãi hay cô đơn đều có nguyên nhân và thông điệp riêng.
- Học cách chấp nhận những điều không thể kiểm soát. Một trong những nguyên nhân khiến con người mệt mỏi là cố kiểm soát những điều vốn nằm ngoài khả năng của mình. Ta muốn người khác phải hiểu, phải yêu thương, phải thay đổi hoặc phải cư xử đúng theo kỳ vọng.
- Học tính kỷ luật và biết trì hoãn sự thỏa mãn. Nhiều người có ước mơ, nhưng không phải ai cũng duy trì được những hành động cần thiết để biến ước mơ thành kết quả. Động lực thường xuất hiện mạnh mẽ lúc ban đầu rồi nhanh chóng suy giảm.
- Học cách lắng nghe, thừa nhận sai và tiếp tục học hỏi. Một dấu hiệu rõ ràng của sự non nớt là luôn muốn chứng minh mình đúng. Khi cái tôi quá lớn, mọi lời góp ý đều bị xem là sự công kích, mọi khác biệt đều bị coi là thách thức và mỗi cuộc trò chuyện dễ biến thành cuộc tranh thắng thua.
- Học cách đặt ranh giới và tôn trọng sự khác biệt. Trong văn hóa coi trọng tình cảm và cộng đồng, nhiều người cảm thấy khó nói lời từ chối. Họ sợ bị cho là ích kỷ, vô tình hoặc không biết điều.
- Học cách buông bỏ và sống theo những giá trị có ý nghĩa. Cuộc đời mỗi người chứa đựng nhiều điều từng rất quan trọng nhưng không thể giữ mãi: một mối quan hệ, một công việc, một hình dung về tương lai hoặc phiên bản cũ của chính mình. Trưởng thành là biết khi nào cần cố gắng và khi nào nên dừng lại.
