Giới thiệu sách Tìm hiểu nhân tướng học theo Kinh Dịch của Thiệu Vĩ Hoa, nội dung, giá trị tham khảo và giới hạn khi đọc.
Trong kho sách về Kinh Dịch, tử vi và các hệ thống dự đoán truyền thống phương Đông được xuất bản bằng tiếng Việt, Tìm hiểu nhân tướng học theo Kinh Dịch của Thiệu Vĩ Hoa là một cuốn sách có phạm vi khá rộng. Tác phẩm giới thiệu cách phân chia các bộ phận trên khuôn mặt và trình bày nhiều thuật ngữ quen thuộc của tướng pháp như tam đình, ngũ nhạc, ngũ tinh, lục phủ, mười hai cung, ngũ hình, hình, thần, tiếng nói và khí sắc.
Sức hấp dẫn của cuốn sách nằm ở nỗ lực hệ thống hóa một lĩnh vực vốn được lưu truyền qua nhiều lớp sách vở, kinh nghiệm và quan niệm dân gian. Thay vì chỉ quan sát riêng một nét như mắt, mũi hay miệng, sách hướng người đọc đến cách xem xét tổng thể hình dáng, thần thái, sắc diện, giọng nói và sự tương quan giữa các bộ vị.
Thông tin khái quát về cuốn sách
Tìm hiểu nhân tướng học theo Kinh Dịch là bản tiếng Việt của một tác phẩm gắn với tên tuổi Thiệu Vĩ Hoa, người được độc giả Việt Nam biết đến qua nhiều đầu sách về Chu Dịch, dự đoán học, tứ trụ và các bộ môn cổ học phương Đông.
Thông tin thư mục của bản sách đang lưu hành phổ biến có thể khái quát như sau:
| Thông tin | Nội dung |
|---|---|
| Tên sách | Tìm hiểu nhân tướng học theo Kinh Dịch |
| Tác giả | Thiệu Vĩ Hoa |
| Dịch giả | Cổ Đồ Thư |
| Nhà xuất bản | Nhà xuất bản Hồng Đức |
| Nơi xuất bản | Hà Nội |
| Năm xuất bản theo dữ liệu thư viện | 2016 |
| Thời điểm phát hành được một số nhà sách ghi nhận | Tháng 12/2015 |
| Số trang | 359 trang; một số nơi làm tròn thành 360 trang |
| Kích thước phổ biến | Khoảng 19 x 27 cm |
| Hình thức | Bìa cứng |
| ISBN | 9786048672003 |
| Lĩnh vực | Nhân tướng học, Kinh Dịch, tư liệu cổ học phương Đông |
Sự khác nhau giữa mốc tháng 12/2015 và năm 2016 có thể bắt nguồn từ cách ghi nhận thời điểm phát hành, thời điểm nộp lưu chiểu hoặc năm được nhập vào cơ sở dữ liệu thư viện. Khi giới thiệu sách, cách ghi thận trọng nhất là xác định đây là bản do Nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành vào khoảng cuối năm 2015 – năm 2016, đồng thời ưu tiên năm 2016 nếu căn cứ theo dữ liệu thư mục chính thức.
Số trang cũng có sự chênh lệch nhỏ. Dữ liệu thư viện ghi 359 trang, trong khi một số nhà sách giới thiệu 360 trang. Đây thường chỉ là khác biệt trong cách tính trang bìa phụ, trang thông tin xuất bản hoặc làm tròn số trang, không phản ánh sự khác biệt lớn về nội dung.
Thiệu Vĩ Hoa và dòng sách Dịch học được phổ biến tại Việt Nam
Thiệu Vĩ Hoa là tên tuổi quen thuộc với nhiều độc giả quan tâm đến Kinh Dịch và các hệ thống dự đoán truyền thống Trung Hoa. Tại Việt Nam, nhiều tác phẩm gắn với tên ông đã được dịch, biên tập và xuất bản, trong đó có các đầu sách về Chu Dịch dự đoán, tứ trụ, phong thủy và tướng pháp.
Điểm dễ nhận thấy trong các tác phẩm thuộc dòng sách này là xu hướng hệ thống hóa thuật ngữ cổ thành những chương mục tương đối rõ ràng. Người đọc gặp những lời đoán rời rạc và được giới thiệu một mạng lưới khái niệm gồm âm dương, ngũ hành, phương vị, hình thể, khí sắc, thời vận và sự tương ứng giữa các bộ phận trên cơ thể.
Cách trình bày ấy giúp những người mới tiếp cận cổ học phương Đông có một lộ trình đọc cụ thể. Tuy nhiên, nó cũng có thể tạo cảm giác rằng mọi quy tắc đều mang tính cố định và có khả năng áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người. Đây là điểm người đọc hiện đại cần đặc biệt lưu ý.
Các hệ thống tướng pháp được hình thành và biến đổi trong những điều kiện lịch sử, xã hội và thẩm mỹ khác nhau. Quan niệm về gương mặt đẹp, hình thể cân đối, giọng nói tốt hay phong thái đáng tin cậy không hoàn toàn bất biến. Chúng chịu ảnh hưởng của môi trường sống, tuổi tác, sức khỏe, nghề nghiệp, giới tính, địa vị xã hội và cả những định kiến của từng thời đại.
Do đó, khi đọc sách của Thiệu Vĩ Hoa, nên tách biệt hai phương diện. Một mặt là giá trị tư liệu, thuật ngữ và cách tổ chức tri thức truyền thống. Mặt khác là các lời dự đoán về giàu nghèo, sang hèn, tuổi thọ, hôn nhân hoặc hậu vận, vốn không nên được coi là kết luận chắc chắn về đời sống thực tế.
Nhân tướng học trong sách được hiểu như thế nào?
Trong cách hiểu truyền thống, nhân tướng học là hệ thống quan sát ngoại hình, thần sắc, cử chỉ, giọng nói và một số biểu hiện của con người để suy đoán tính cách hoặc những biến đổi trong cuộc đời. Khuôn mặt là đối tượng được chú ý nhiều nhất, nhưng không phải yếu tố duy nhất.
Cuốn sách cho thấy tướng pháp không chỉ xét một bộ phận riêng lẻ. Một chiếc mũi, đôi mắt hay vầng trán không được xem như dấu hiệu hoàn toàn độc lập. Người thực hành tướng pháp còn quan tâm đến sự cân đối của toàn bộ gương mặt, mối quan hệ giữa các vùng, mức độ hài hòa giữa hình dáng và thần thái, cũng như những biểu hiện thay đổi theo thời gian.
Tư duy này được thể hiện qua các nhóm khái niệm như:
- Hình, tức đặc điểm có thể quan sát của cơ thể và khuôn mặt.
- Thần, thường được hiểu là trạng thái tinh thần biểu hiện qua ánh mắt, phong thái và sự linh hoạt.
- Thanh, tức âm thanh, giọng nói, nhịp điệu và khí lực khi giao tiếp.
- Khí sắc, tức màu sắc và trạng thái bề ngoài của da mặt trong từng thời điểm.
- Bộ vị, tức những khu vực được quy ước trên gương mặt.
- Cung, là cách đặt tên cho những vùng được cho là có liên hệ với từng phương diện đời sống.
- Hình cục, tức cách quy loại tổng thể hình dáng theo những mô hình truyền thống.
Theo quan niệm trong tướng pháp, muốn đưa ra nhận xét cần phối hợp nhiều dấu hiệu thay vì chỉ nhìn một đặc điểm. Đây là lý do sách dành nhiều dung lượng cho những hệ thống phân chia khuôn mặt tương đối phức tạp.
Cấu trúc nội dung của sách
Mục lục được giới thiệu phổ biến cho thấy sách gồm 17 chương. Một số trang bán sách chỉ ghi 16 chương do bỏ sót chương về mắt và làm lệch số thứ tự các chương phía sau. Nếu sắp xếp theo nội dung, có thể chia cuốn sách thành bốn phần lớn.
| Nhóm nội dung | Các chương tiêu biểu | Trọng tâm |
|---|---|---|
| Nền tảng hình thể | Xương đầu và xương mặt; ngũ hình | Phân loại cấu trúc và hình dáng tổng thể |
| Hệ thống khu vực | Tam đình, tam quan, tứ ải, ngũ nhạc, ngũ tinh, lục phủ, bát quái, cửu châu; mười hai cung và các bộ vị | Chia khuôn mặt thành những vùng có tên gọi và ý nghĩa quy ước |
| Quan sát tổng hợp | Hình, thần, tiếng nói, khí sắc | Phối hợp hình dáng với biểu hiện động và trạng thái nhất thời |
| Các bộ phận cụ thể | Tai, trán, ấn đường, lông mày, mắt, mũi, gò má, nhân trung, pháp lệnh, miệng, môi, lưỡi, răng, địa các và một số vùng xương | Trình bày quan niệm tướng pháp gắn với từng bộ phận |
| Quan sát theo thời gian | Cách xem tướng mặt theo tuổi | Liên hệ bộ vị với những giai đoạn được quy ước trong cuộc đời |
Cách sắp xếp này đi từ tổng thể đến chi tiết. Người đọc trước tiên được giới thiệu cấu trúc xương và những hệ thống phân vùng, sau đó mới chuyển sang các bộ phận cụ thể.
Đây là một ưu điểm về mặt biên soạn. Nếu chỉ đọc riêng chương về mắt hoặc mũi, người đọc rất dễ tuyệt đối hóa một đặc điểm. Khi đặt các chương ấy trong toàn bộ cấu trúc, có thể thấy tác giả muốn người học phối hợp nhiều phương diện.
